قازىرگى ورنىڭىز:حيسا-داستان » تولىق مازمۇن

قوداردىڭ ءولىمى

قوسىلعان ۋاقىت:2015-04-12رەداكتور:جۇمىكەنقاينارى:جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىكورىلىمى:ىزدەلۋدە...


شاكەرىم قۇدايبەردى ۇلى

(داستان)

وي قوزعايدى ،  وڭاشا تاۋدىڭ  باسى،
وتكەننىڭ  ويعا  ءتۇسىپ تاماشاسى.
قولتىعىنا قاباعىن ءتۇيىپ قاراپ،
انە تۇر قودار  ولگەن قۇز – جارتاسى.
تاستان تايىپ ولگەن جوق، قۇزدان قۇلاپ،
ونى ولتىرگەن اعايىن قارىنداسى؛
ەل بۇزاتىن ەرسى ءىستى ورشتپەسكە
دارعا اسىپ ، تاسپەن اتقان ءوز اعاسى.

ول قودار بارىمتاشى ەردىڭ باسى،
جىرتىلماسىن دەپ جۇرگەن ەل جاعاسى.
ار سۇيمەيتىن ءبىر ءىستى قىلعاننان سوڭ،
اياماعان ولجايدىڭ كارى-جاسى.

ويلاساڭ ، بۇل ءىستىڭ كوپ ماعىناسى،
نە قىلعان ەسكى جاقسى ، سونى ويلاشى.
‹‹ التىندى ەر اتقا تۇسە وتقا جاق ›› دەپ،
ءوز باۋىرىن ولتىرگەن ەل داناسى.
نە كۇندەستىك ، نەمەسە، كەك قۋعان جوق،
ەل بۇزباۋعا ويلاعان بۇل ايلاسى.
وسى كۇنگى ‹‹ جاقسىنىڭ›› ءبىر  تالايى،
ۇرى – قارى ، قۋ – سۇمنىڭ جان جولداسى.
قازاق قايتىپ ەل بولار ، قاراعىم- اي،
بۇل ۇزاماي قۇريدى – ءسوزدىڭ راسى.
نەكالايدىڭ  ءيىسى  وسى ەلدە تۇر ،
وڭدىرانا  ساۋلەسىز  وڭكەي  ماسى.

***       ***         ***

ارعى اتامىز ولجايدان ءۇش ۇل  بولار؛
ايدوس، قايدوس، جىگىتەك – مىنە، وسىلار.
قايدوستىڭ  ءبىر  بالاسى  بورساق  دەگەن،
سونىڭ  ءبىر  تۇقىمى ەدى  باتىر  قودار.

بار  ەدى سول كىسىنىڭ ءبىر جاقسى ۇلى،
قازا جەتىپ ءولىپتى سول – ءبىر كۇنى.
جەسىر قالعان كەلىنىن قودار الىپ،
قىلمايتىن ءىستى قىلعان قۇداي قۇلى.

جاسىرماي ايتا بەرسە،  ءسوزدىڭ  شىنىن،
قۇدايعا ەرەگەسىپ قىلدى مۇنى.
‹‹بالامدى الساڭ، مەن دە الدىم كەلىنىمدى،
قانە، اتا عوي دەپ قىلدىم،-دەيدى ، وسىنى.››

وسى ءسوز جايىلىپتى ەلگە تاراپ،
كەمىتىپ، ءمىن قىلارلىق ىسكە جاراپ.
توبىقتىنى بيلەيتىن قۇنەكەڭنىڭ،
بەتىنە باستى وسىنى تورە باراق.

ءادىل دەپ ەل ماقتاعان قۇنانبايدى،
كوزىنشە جان ادەپسىز ءىس قىلمايدى؛
ۇرلىق، زورلىق ، زومبىلىق ءبارىن تيىپ،
ارام دەپ اتقىزباعان ناسىبايدى.

ول كەزدە ورىس ونشا كىرسكەن جوق،
قازاقتىڭ ەركى ءوزىنىڭ قولىندا بوپ.
تامام جاقسى جيىلىپ قۇندىزدىدا،
ارعىن، نايمان باس قوسىپ جاساپتى توپ.

قۇنەكەڭنىڭ باراقپەن جاسى قۇربى،
قاتتى تاتۋ، قالجىڭداپ ويناپ ءجۇردى.
ناسىباي اتامىن دەپ تورە باراق،
شاقشاسىن توقىلداتىپ ۇستەلگە ۇردى.

مۇنىسىن قۇنەكەڭنىڭ كوزى شالدى:
‹‹ ەي، تورە، نەگە اتاسىڭ؟ -دەپ-اق سالدى،
ءارى ارام، ءارى ىسىراپ ءبىر بىلعانىش،
بۇل قۇرعىردا قالايشا سەرتىڭ قالدى؟!››

مىنەكي، سونداعى ايتقان باراق ءسوزى،
( ويلايتىن وڭاشا ەمەس، كوپتىڭ كوزى):
‹‹ مۇنى كورسەڭ ، قويدىم، -دەپ وتقا سالدى،
كورمەيسىڭ ءوز  كەلىنىن السا  دا ءوزى !››

قۇنەكەڭ بىلماۋشى ەدى قودار جايىن،
ويلانىپ، اڭ – تاڭ قالدى قىلماي پايىم.
اۋلاقتا سۇراپ ەدى، باراق ايتتى:
‹‹ مۇنى قىلعان جات ەمەس، ءوز  ولجايىڭ.››

ەلىنە كەلە سالا  سۇراستىردى،
اركىم – اق ايتىپ بەردى انىق سىردى.
ولجايدىڭ باس ادامىن جيىپ الىپ،
وسى  حان وزەنىندە  كەڭەس قۇردى.

قايدوس ءسىرا، كوپ جۇرمەي جاسىندا وتكەن،
ۇلكەن ۇلى بوكەنشى ەرتە ەرجەتكەن.
سوندىقتان قايدوس اتى اتالمايدى،
ول تاپى بوكەنشى  دەپ اتاپ كەتكەن.

سۇيناىك – باستى ادامى بوكەنشىنىڭ،
قاجى ايتتى:‹‹ مىنا جۇمىس بىزگە ءبىر سىن.
ەل بۇزارلىق ءىس قالدى ەستىلمەگەن،
مۇنىسىنا نە ايتاسىز ءىنىڭىزدىڭ؟››

سۇيەكەڭ ايتتى سوندا:‹‹ ەي، كوپ حالىق!
مىناۋ ءىس بولا بەرەر بەتكە سالىق.
كەيىنگىگە جۇقتىرماي كەسەلدەرىن،
ەكەۋىنىڭ كوزىن دە جوعالتالىق!››

ءجون كورىپ وسى سوزگە ءبارى ۇناستى،
ەشكىمگە بىلدىرمەسكە باتالاستى.
قوداردى الداپ ۇستاپ اكەلۋگە،
جۇمسادى ولجايداعى قۇربىلاستى.

ول جۇرگەن ءوز  كەلىنىن الىپ قاشىپ،
جاستار  بارىپ قوسىلدى ارالاسىپ.
‹‹ مولدادان ءباتۋا سۇراپ ەل جىبەردى››،-
دەگەنگە ناندى قودار  قارا  باسىپ.

سەمەيگە  كەتكەنىنە نەس  كۇن بولدى،
دەدى ولار  كەلەتۇعىن  مەزگىل  تولدى.
سونى ايتىپ الداندىرىپ  وتىرعاندا،
اسىعىپ ات تەرلەتىپ بىرەۋ  كەلدى.

قاراسا، كەرەي جورعا جۇماباي ول،
قۇنەكەڭنىڭ اتشىسى ايلاسى مول.
‹‹ بەس-اق كۇنگە اكەلدىم ءباتۋ››- دەيدى،
ءشۇيىنشىمدى  الامىن – جۇمىسىم  سول.

مەن بارعان سوڭ مولدالار كوپ  كەڭەستى،
اياعىندا ءمانىسىن  ابدەن شەشتى.
قۇرىم ىلىپ ءبي ءۇيىن جەتى اينالسا،
وعان نەكە قيۋعا مۇمكىن دەستى.

بىزگە قيسىق بولسادا ءىستىڭ باسى،
دۇرىس كوردى سەمەيدىڭ عۇلاماسى.
بەتىمىزگە ەندى ەشكىم باسپايدى دەپ،
قۋانىپ ءجۇر ولجايدىڭ كارى- جاسى.

تەز  اكەل دەپ قۋاندى قۇنانباي دا،
دەپ وتىر شاراعاتشىل باراق قايدا…››
ۇيرەتىندى ءسوزدى ايتىپ تامىلجىتتى،
ايلاكەستىڭ كەرەگى وسىندايدا.

وتىرىك شاراعاتتى ايتتى جايلاپ،
قۋانىپ قودار ەر دە وتتاي جايناپ.
ءشۇينشىم دەپ قانجارىن الداپ الىپ،
كەلگەن سوڭ قوداكەڭدى الدى بايلاپ.

سۇيەكەڭ قۇنەكەڭە ايتتى سوندا:
‹‹ مۇندايعا نە جازا بار تۋرا جولدا؟
قىلايىق شاراعاتتىڭ بۇيرعانىن
وزگەمىز ەمەسپىز عوي سىزدەي مولدا.››

قاجى ايتتى:‹‹ بۇلار ءسۇيتىپ قازا تاپپاق،
جيىلىپ وسى قاۋىم تاسپەن اتپاق.
زيناقوردىڭ جولى وسى شاراعاتتا،
جانازاسىز سولايشا ءشىرىپ جاتپاق!››

ەكى انىتقا جانى اشىسىن كىم ەلجىرەپ،
بەتتەرىنە تۇكىردى ءبارى دە كەپ.
بورساقتىڭ باستى ادامى باتىر قيال،
بولمادى:‹‹ تاسپەن اتپاي، دارعا اسام!-دەپ.

ەكەۋىن ولتىرمەيمىن قۇر قيناماي،
بەينەتتى كورسەتەمىن بۇعان تالاي!››
ەكى اتانعا ارىسپەن ارقان تارتىپ،
ءجۇردى قيىن جىلقى ايدار شاتقا قاراي.

اناۋ جارتاسقا اپاردى ەلدەن تاسا،
تەرەڭ قۇز  حان وزەنگە قويعان اشا.
قاتىن سوندا قيالعا جالىنىپتى،
‹‹ قوداردى ءبىر سۇيگىز ،- دەپ، -تىم بولماسا…››

اۋىزعا سويلەمە دەپ قويىپ قالدى،
ەكەۋىنىڭ موينىنا ارقان سالدى.
ارسقا ارتىپ اتاندى تۇرعىزعاندا،
جيىرىلىپ، ءبىر سوزىلىپ كوپ قينالدى.

جان اشىپ كىم قىلادى بۇعان جاردەم،
قينالعانى ۇنايدى ونان دا ارمان.
قۋ اعاشتاي سىرەسىپ قالعان كەزدە،
ءولدى عوي دەپ بوساتىپ الدى داردان.

قاتىن ءولدى، ول ءبىر قۋ سۇيەككە ەسەپ،
بايقاسا ، ىشقىنادى، قودارعا  كەپ.
ءبىر-ەكى جاس قۇربى جۇگىرىپتى ،
ءبىر كىسىگە ەكى ءولىم بولمايدى دەپ.

تايلاقباي سول كەزىندە جاستاۋ بالا،
جاقسىلارعا ءسوز ايتتى تۇرا سالا:
‹‹ قۇنەكەم مەن سۇيەكەم، مىنانى ءولتىر،
بوبەڭ بولسىن دەمەسەڭ شىن ماسقارا!››.

قوداردىڭ ەسى كىردى كوزى جايناپ،
جالىندى تۇرعان كوپكە اعاتايلاپ.
الىپ شىعىپ، جارتاسقا دومالاتتى،
قول-اياعىن ارتىنا مىقتاپ بايلاپ.

بارىپ ويعا تۇسكەن سوڭ تاسپەن اتتى،
كوپكە شەيىن تىپىرلاپ تۋلاپ جاتتى.
ابدەن ءولىپ بولعان سوڭ وتىن اكەپ،
ەكەۋىنىڭ سۇيەگىن وتقا جاقتى.

1926-جىلى



评论ىزدەلۋدە......
جوبا تۋرالى | ۋيچات تەكشە | بايلانىس ورناتۋ | ەرەجە - تۇزىم | لەبىز |

توراپتىڭ بارلىق ۇقىعى جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىنا ءتان!

copyright 2018 京ICP备14027709号-2