قازىرگى ورنىڭىز:حيسا-داستان » تولىق مازمۇن

دالا زاڭى

قوسىلعان ۋاقىت:2015-04-12رەداكتور:جۇمىكەنقاينارى:جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىكورىلىمى:ىزدەلۋدە...


(داستان)
زاداقان مىڭبايەۆ

-قاي كەزدە؟- دەپ سۇراساڭ،
-اكىم جوقتا، حان جوقتا.
-قاي جەردە؟- دەپ سۇراساڭ،
-باباڭ جۇرگەن اۋماقتا-
ەل جيىلىپ، تاس اتىپ ولتىرەتىن زاڭ بلعان،
قىلمىسكەردى قاق بەلدەن كومىپ قويىپ اۋلاققا.
-نەگە؟-دەسەڭ،
-ەرەكشە ەلدەن شىققان ازعىندى،
راقىمسىز جازالاپ، كوپكە تيىم سالماققا…

*              *               *

…قاپالاقتاپ قار جاۋىپ، الا بۇلتتاپ اشىلدى،
بوران تۇرىپ سونان سەڭ، ۇيتقىندانىپ باسىلدى.
شيدەم كيگەن، تون كيگەن اتتى قازاق مىڭ شاقتى
ساي-سالادان اعىلىپ، ءبىر توبەگە قوسىلدى.
ورتاداعى تۇتقىنعا قاباق تۇيە ءتىل قاتتى-
ەل اعاسى دانا قارت القىمداعان عاسىردى:

-ەي، كۇناكار، جاۋاپ بەر جالعىز اۋىز سۇراققا،
جولاۋشىنى بەيتانىس قوندىرماپسىڭ، راس پا؟
-راس،- ەدى-ايتسە دە،
ول قۇرعىردىڭ اداسىپ
دالادا ءۇسىپ ولەرىن بىلمەپ ەدىم، ءبىراق تا…
دەپ جاۋاپكەر بوگەلدى باسى تومەن سالبىراپ،
اۋىر كەلگەن تىماق پا، قورقىنىش پا، ۇيات پا؟!

مىنا ءومىر مەن مىنا ەلدەن سىڭايى بار جەرىگەن،
توپراققا ۇقساپتى نۇرى قاشىپ وڭىنەن.
جەردەن شىعىپ كەلەمە، جەرگە كىرىپ باراما،
كەۋدەسى جەر بەتىندە،
كومۋلى تۇر بەلىنەن.
قولى ارتىنا بايلاۋلى، ەكى ءيىنى سالبىراپ،
قاراي الماي تۇر ەلگە، كورى جۋىق تورىنەن.

قار قۇرسانعان تاۋ سىندى قاريانىڭ ۇسقىنى،
قول جەتپەستەي ەڭسەسى، ورلەتپەستەي تىك شىڭى.
اڭىزداعى داۋلەردىڭ تاس مۇسىنى سەكىلدى
جۋاسىتىپ سوتقاردى، يمەندىرگەن مىقتىنى.
جۇرتتى كوزبەن ءبىر شولىپ، قايتا بەتىن بۇردى دا،
باستاپقىدان باسەڭدەۋ، سالماقتىراق شىقتى ءۇنى:

- ولاي بولسا ، ايت ەندى، بارما ارز- ارمانىڭ؟
كومىلگەنىڭ بەلىڭنەن، كور اۋزىنا بارعانىڭ…
جاۋاپ بەردى كۇناكار باسىن جەردەن الماستان:
- ءيا… بىلەم، اقىرى، مەن ءوزىمدى الدادىم.
ءبىلىپ تۇرمىن ءدال قازىر كەشىرىمنىڭ جوعىن دا…
بۇيىرمادى قىزعانىپ، ايالاعان مال – جانىم.

ءوز قولىمەن سوققانى-اي دۇنيە دەگەن ءباتشاعار!
مەن ولگەن سوڭ ارتىمدا داڭق قالماس-اۋ، داق قالار؛
مەن وتكىزگەن كۇنانىڭ ۇقپاي مۇمكىن شىن ءمانىن
توقسان ساققا جۇگىرتەر بولاشاقتا باسقالار.
كەشە ماعان ايتقاندى بۇل ەلگەدە ايتىڭىز،
تىم بولماسا، داقپىرتىم وسەك بولماي ناق تارار…
سوڭعى ارىزىم تەك وسى!
… قازىر جازا باستالار!..
قۇتىلارمىن بۇل كۇيدەن جىلدامىراق جەتسە اجال،
سورلى ءولىمىم تىم قۇرسا عيبىراتقا جاراسىن،
كەيىنگىلەر مۇنى ەستىپ، بۇل قىرسىقتان ساقتانار…-
دەدى داعى مۇلگىدى ۇيىعانداي نامازعا
ءساتتى كۇتىپ سۇراپىل… توبەسىنەن تاس بورار.

قارا بۇلتتاي ءتۇيىلىپ، ءتونىپ تۇرعان مىڭ اتتى
قارياعا جالتاقتاپ كوزبەن قويدى سۇراقتى.
وسى قارتتىڭ لەبىزى بۇلجىمايتىن ءشاريعات،
ال ءوز باسى بۇل ەلگە ءادىل ءتاڭىر سياقتى.
پاتشا تۇگىل قۇدايدى سانايتۇعىن داقپىرتقا
بۇل ەل ءۇشىن ءوز قارتى- الاتاۋداي تۇراقتى.

قازەكەڭ دە بۇل تۇستاءدال قازاقتىڭ ءوزى ەدى،
زاڭ – قاعيدا، پاتشانى تانىماعان كەزى ەدى.
اڭدارى دا موماقان، ءارى قالىڭ، ءارى اڭقاۋ
جۇگەن- قۇرىق كورمەگەن بۇلاعى مەن وزەنى.
ورمانى دا نۋ، سونى، ءيت تۇمسىعى وتپەيتىن،
‹‹تارلىق›› ەمەس مالشىلار ‹‹جالعىز ۇيدەن›› مەزى ەدى.

ادامدارى بۇل تۇستىڭ ىلعي اڭقاۋ، تىڭدارمان،
تىلدىلەر مەن ۇلكەندەر ايتتى بولدى يلانعان،
قۋلىق – سۇمدىق دەگەننىڭ بۇعاناسى قاتپاعان،
ءبىر اۋزعا سيمايتىنءبىر وتىرىك ءبىر جالعان.
اشىلماي- اق قۇرىلتاي، سايلانباي-اق تارتىپپەن،
تابىسكەرى باي بولىپ، اقىلدىسى ءبي بولعان.

ەل قورعاعان مىقتىلار ەر اتانىپ بويى وزعان،
ادىلدىكپەن ءبي اسىپ، جومارتتىقپەن باي وزعان!
ارامدىقتار ول كەزدە جامىلعىسىز، جالاڭاش،
اققا تامعان قاراداي كورىنەتىن كەي ازعان.
ءجون ايتاتىن رۋعا ءتاڭىر سىندى كارىلەر-
قارا قىلدى قان جارعان تالداناتىن سابازدان.

اق ساقالى ەتەكتەي مىناۋ سونىڭ ءبىرى ەدى،
كۇشتىلەرگە اقىلشى، السزدەردىڭ تىرەگى.
كوپ جاساعان جارتاستاي ءاجىم- ءاجىم بەتتەرى
قالىڭ قاستى قاباعى سالبىراعان ءبىر ەلى.
تورەلىككە كەلگەندە قوجايىنسىز، تۋعانسىز،
ەكى بيلىك ايتپايتىن اۋزى دۋالى ءپىرى ەدى.

قارا سەڭسەڭ ىشىكتىڭ شىنى اۋزىنداي تاناسى،
جاۋىپ جاتىر يىقتى اق كويلەكتىڭ جاعاسى.
سوم دەنەگە جاراسقان تۇلكى تىماى توبەدەي،
القىلداعان شالبار مەن ساباداي ساپتاماسى.
كۇمس كىسە ۇستىنەن قوس وڭىرىن باسىپ تۇر
قوينىنداعى قورىم تاس ەكى بۇتتاي شاماسى.

استىنداعى ءداۋ تورى جەرگە تۇسكەن جالى بار،
ءتورت سيراقتى تۇعىرداي مىزعىمايدى جانۋار.
بالكىم، وعان جۇك ەمەس يەسىنىڭ سالماعى،
ۇيرەنشىكتى شىرەنىس… تاقىمى دا تانىمال.
توڭىرەكتە تۇر لىقسىپ اتتى قازاق جاس كارى
توپ كورسە دە،
ءتىزىلىپ ساپ كورمەگەن تاعىلار.

جيىلعانىن كىم ءبىلسىن كىم قۋانىپ، كىم جىلاپ؟
قاباعىنان ءبارىنىڭ قار قىلاۋلاپ تۇر ءبىراق.
كەكتى كوزدەر قادالعان كۇناكارعا تۇس – تۇستان،
جارتاستارشا ەڭكەيىپ، جارتاستارشا تۇنجىراپ.
ەڭسەلەرىن باسسا دا قوينىنداعى تاستارى،
ۇكىم سىندى ۋاعىزعا  سۇتتەي ۇيىپ تىندى ۇزاق.

قارتتىڭ ءار- ءبىر تولعامى شەجىرە ەدى ، زاڭ ەدى،
قارتايسادا قاز داۋسى قارلىقپاعان جان ەدى.
تاراپ تۇسكەن اسقاقتان سارقىراما سەكىلدى
اق ساقالىن ۇيتقىن جەل شاشىراتا بەرەدى.
ءار سوزىنە دەن قويىپ تىنا قالدى سىلتىدەي،
تۇس- تۇس جاقتان قۇيلعان قوڭىر اڭداي تاۋ ەلى.

- اۋ، قالايىق!..
قارعىس ايت، نالەت جاۋدىر مىناعان!
بۇل مالعۇنعا ەل ارام، ءومىر ارام ، كۇن ارام.
باس جارىلىپ ، كوز شىقسا كەشىرەر ەك قۇن الىپ،
جەرگە كىرمەك بۇل ەندى تاۋداي اۋىر كۇنادان.
قوناق قۋعان ادامدى ءبىز قۋامىز ارادان،
سالت بۇزعانعا جازا وسى- تىلەگەنگە سۇراعان!

قارىنبايدىڭ مالىنشا يەسىز كەتكەن بىتىراپ،
ءبىر اۋىلى جاتاتىن ءبىر ايماقتى ءبۇتىن اپ؛
ءبىز ەن وسكەن حالىقپىز جۇگەن – قۇرىق كورمەگەن
ىرگە بولەك بولعانمەن ىرىسىمىز ءبۇتىن-اق.
داستارقانى قازاقتىڭ بولىنبەگەن ەنشىسى،
بەرەكەنىڭ جەمىسى كورگەن ەمەس قىسىراپ.

شاقىراتىن سالتىمىز رۋ اتىن ۇل اتىن،
جىلدىق جولدا بولسا دا تاستامايتىن جۇراتىن.
تامىرىنداي ميانىڭ ىلگىمىز قات-قابات،
سۇراي كەلە قاتىنى قارىن بولە شىعاتىن.
ءبىزدىڭ نادان حالىقتان وزگە باقىت تايسا دا،
جويلماعان ەجەلگى باۋرمالدىق ، راقىم.

بالقان شالعاي ەكەن دەپ بايقال وعان بارماي ما،
ءبىر قاناتىڭ ارقادا، ءبىر پۇشپاعىڭ سايدامدا.
جاقىن جەرمە ول تۇگىل ەكى اۋىلدىڭ اراسى
جول الىس دەپ جول ازىق بوكتەرەمىز قايدان دا؟!
ەر ازىعى جولىندا، ءبورى ازىعى جولىندا،
جەمىن الىپ جورتپايدى ايۋان ەكەش ايۋان دا.

ءبىزدىڭ دارقان بابامىز قاستەرلەگەن بوكەندى،
بوكەن دەگەن جانۋار كەڭىنەن العان مەكەندى.
قورىمايدى سوندىقتان ءورىسى مەن سۋاتىن،
السسىنىپ شالعايدى، جاتسىنبايدى بوتەندى.
ساعىنىسىپ ءجۇرسىن دەپ، كىسى قادىرىن ءبىلسىن دەپ،
مۇمكىن تاعدىر اتەيگە سۇيىق شاشقان وسى ەلدى.

بە كوپ بولسا سول ارزان، سول قادىرسىز الەمدە،
قۇجىناعان بازاردا جەتىسپەيدى سالەم دە.
ەكى قازاق ەت اسىم امانداسۋ سالتى دا،
ايدا- جىلدا ءبىر ءديدار كورگەندىكتەن ارەڭگە.
ادامعا – ادام قادىرلى،  ادام قىمبات ءبىز جاقتا،
تىلەسەڭ دە قۇدايدان كۇندە قوناق بەرەر مە؟

شۇكىر، امان تۇرعاندا كەڭ اسپانىڭ- باس قالقاڭ،
اپشىماسا كەڭ دالاڭ ، تارلماسىن داستارقان!
بەت ورنىنا جۇرمەسىن بەدەرلەنگەن قاعازدار،
جومارت، دارقان ،بەرەگەن دالاڭداي بول ماقتانساڭ.
ءوزىڭ تۋلاق توسەنىپ، قارا كوجە ىشسەڭ دە،
دايىن تۇرسىن قوناققا جاستىعىڭ مەن جاس سورپاڭ.

قارعىس سايتان ۇيالار، كىرمەي قاشار ءبۇيى دە،
قوناعىڭنان اياعان توسەگىڭ مەن ۇيىڭە.
ءدام -تۇز ايداپ كەلگەنگە بەرمەي قويعان اسىڭدى
قىزعانىشتىڭ قۇرتى جەپ، بويعا سىڭبەس ءنىلى دە.
قۇداي قوناق تويادى قاباعىڭ مەن پەيلىڭە،
ءمىن تاقپايدى كەدەيدىڭ تۇرمىسىنا، كۇيىنە.

جونى كۇدىر، شىتىرمان قونىسىڭ بار ءار تاۋدا،
ءمۇيس سايىن بەكەت جوق ، اقشاڭدا جوق قالتاڭدا.
ايىرىلسىڭ دا اتىڭنان، اسىلىڭنان ايىرىلما،
ورتايساڭ دا وزگەدەن، پەيىلىڭنەن ورتايما!
ايتپەگەندە شولدەيسىڭ، اشىعاسىڭ، توڭاسىڭ،
اڭقاۋ باسىڭ قالادى ءار بوراندا ءار سايدا.

ءومىرىڭنىڭ مۇقتاجى، تاعدىرىڭنىڭ كەسىمى
تۇرمىسىڭ مەن قونىسىڭ بەلگىلەگەن وسىنى.
مال قورانىڭ قاشاسى بايلانسا دا سىرتىنان،
قىسى – جازى قازاقتىڭ ىلىنبەسىن ەسىگى!
قوناق قۋساڭ ۇيىڭنەن قۇدايدى دا قۋعانىڭ
ساراڭدارعا  تاۋلىقتىڭ جوق راقىم، كەشىمى!

قوناق كەلسە تومسارعا قىزىر كەلسە سىزدانار،
داستارقانىن اياعان اسپان استىن قىزعانار.
اسقا سىعان قاۋىمدار دوسقا سىعان كەلەدى،
ارجاعى تار اۋىزدان ءسوز شىقپايدى ىزگى ، ادال.
پەيىل جوقتا مەيىر جوق،كوڭىلى تاردىڭ كوزى تار،
قۇلعا وقشانتاي تيگەنگە ءىشى كۇيىپ مۇز جالار.

قايىر كەتسە الەمنەن ءومىر ءسانى قالمايدى،
ءبىر جالماسا دۇنيەنى مەيرىمسىزدەر جالمايدى.
اس-تۇزىنا جومارتتار دوستىققا دا بەرەگەن،
قولى اشىقتىڭ قوينى اشىق، كوڭىلى كوك جايلاۋلى.
جىلانعا دا اق قۇيىپ، تاس اتقانعا اس اتار،
الاش كەلسە الىستان اق سارباسى بايلاۋلى.

سوناۋ اتامزاماننان دالا زاڭى، مىنە، وسى!
بۇل- ەلدىكتىڭ ۇيتقىسى، ءولىم- ءومىر كۇرەسى.
ەسكىلەردىڭ مۇراسىن، ىزگىلىكتىڭ سارقىنىن
قورعاماساق اتادى اتا-بابا  كيەسى.
اسىل سالتتان اتتاعان انتۇرعاندى جويماساق
كەيىنگىگە جۇعادى كەسەپاتى ، كۇيەسى.

قوناقجايلىق پارىزى تۇسكەن ءبىزدىڭ مويىنعا،
مۇنى جويساڭ ، جۇرتىم- اۋ، نە قالادى بويىڭدا!؟
باسىمىزدا ونسىزدا از ەمەس قوي سور ، قىرسىق،
‹‹ شىلىق›› ءبيتى سىركەلەپ جاتقان جوق پا قويىندا؟!
ءبىر جاعىنان كەڭ دالاڭ كوزدىڭ قۇرتىن قوزدىرسا،
سىلەكەيدى شۇبىرتقان ءبىر جاعىنان قويىڭ دا…

ءبىزدىڭ اشىق داستارقان داڭقىمىزدى كوتەرگەن،
جاقىنداتىپ الىستى ، تانىستىرعان بوتەنمەن.
اۋىسپاساڭ الستاپ،
ايرىلاسىڭ اعايىن،-
ەسەپتەسسەڭ ەلىڭنەن، ىلەسپەسەڭ كوسەمنەن.
بەيعامدىعىڭ ارقاسى مىنا جالپاق دالاڭنىڭ،
بەرەكەدەن ايىرىلساڭ ، ايىرىلاسىڭ مەكەننەن.

اماندارسىڭ مالىڭدى قاماساڭ دا قوراعا،
التىنىڭدى ساندىققا سالساڭ ۇرى الاما؟
قورعاۋ قيىن بارىنەن مىناۋ جالپاق مەكەندى،
التىنىڭ دا ، مالىڭ دا توپىراقتان ساداعا!
مىڭدار سيار بەيشتە وندار شالقىپ جۇرگەسىن
سۇقتانادى قىزىعىپ اقىماق تا، دانا  دا.

مىنا شەكسىز كەڭ مەكەن، مىنا بەيبىت تىرشىلىڭ
ءبىزدىڭ تايقى ماڭدايعا مۇمكىن ارەڭ ءجۇر سيىپ.
سۇيقتىعىڭ سەلەۋدەي، ۇركەكتىگىڭ بوكەندەي،
جۇگەن قۇرىق جولاتپاي ءجۇرسىڭ، ايتەۋ ۇركىنىپ.
ءزاۋدىعالام باق تايىپ، كەڭ ءورىسىڭ تارىلسا،
اۋ، حالايىق، باسىڭا سوندا تۇسەر مۇڭشىلىق.

الىسارعا ءال ءمالىم، باس قۇرارعا جول ۇزاق،
ءتۇتىنىڭدى توزدىرار ءبىر ۇيتقىعان داۋىل- اق.
توبەمىزدە ءماتشا جوق، ىرگەمىزدە تاس تا جوق،
تال- قۇرىققا سۇيەنگەن ءبىزدىڭ مىنا شاڭىراق.
تەل تۇرماسا ۋىقتار شايقالادى قارا ورداڭ،
بەرەكە مەن قۇدىرەت داستارقاننان دارىماق.

…ال، مىنا ءبىر تىرىدەي جەرگە كىرگەن الدىڭدا
اتا سالتىن اتتاعان تاس اتىڭدار مالعۇنعا!
عيبىرات بولسىن ۇرپاققا، رازى بولسىن ارۋاقتار،
مۇنى اياساڭ دالدەپ ۇر!
قوينىڭدا تاس قالدىرما!
ولگەندەردىڭ سۇيەگىن اقىرعى رەت جۋعانداي
ازعانداردى كۇنادان تازالايتىن زاڭ بۇل دا.

وقىلادى جانازا… تىنشىعان سوڭ جان شىعىپ،
بۇل دا ءبىزدىڭ اقىرعى راقىم- مۇسىلمانشىلىق.
اتقان تاسپەن كومىلىپ، ارتقىلارعا وي سالىپ،
تاڭلا ماحشار بولعانشا جاتسىن سولاي جانشىلىپ.
‹‹ۇزىن ارقان، كەڭ تۇساۋ››ءبىزدىڭ ەلدىڭ زاڭىندا
تەك وسى ءبىر قىلمىسقا بۇيرعانى تارشىلىق.

… عۇمىرىمنىڭ بارادى كۇندىز تۇگىل ءتۇنى اۋىپ،
توقسان جاستا بۇيتپەس ەم وتكىزسە وزگە ءبىر ايىپ.
قىلىش ەمەس ، دۇرە ەمەس، ارقان ەمەس، قۇن ەمەس،
بۇل قىلمىسقا ءبىر عانا وسى جازا لايىق.
ەل ارۋاعى كۇڭىرەنىپ، ۇرپاق ازسىن دەمەسەڭ،
اۋ، جاماعات، قانەكي، مۇنى تاسپەن ۇرالىق!..

جاڭعىرىعىپ كۇركىرشە سوڭعا ءسوزى كارىنىڭ،
باردى تەگىس قويىنعا وڭ  قولدارى ءبارىنىڭ.
قارداي جاۋدى قالىڭ تاس سوعىلىسىپ شاق تا شۇق،
تۇنشىقتىرىپ شىڭعىرعان جاننىڭ اششى زار ءۇنىن…
تۇرەگەلدى لەزدە ءبىر تومپەشىك قورىمنان
دالا زاڭى قولما – قول اتقاردى دا ءامىرىن…

موللا سوسىن: ‹‹ جاماعات، جانازا!›› دەپ سالدى ايعاي،
اتتان ءتۇستى بار  ادام سوپى بولا  قالعانداي.
ۇيىپ تۇردى نامازعا، قارعىس ەمەس دۇعا وقىپ،
كەك قىلىشىن ءسۇرتىپ اپ قىنابىنا سالعانداي.
سەل- نوسەردەن كەيىنگى جۋاسىعان بۇلتتارداي،
جەل- داۋىلدان كەيىنگى مۇلگي قالعان ورمانداي.

جۇگىنىسىپ ارۋاقپەن ءتاڭىرىنىڭ الدىنا،
تارازىعا سالعانداي يماندى دا، اردى دا.
ءوزى بەرىپ سازايىن، ءوزى تىلەپ كەشىرىم،
وتىر مۇمكىن جانى اشىپ سول كۇناكار سورلىعا.
جازالارعا كەلگەندە سونشا قاتال بولسا دا،
اشۋى بار ، كەگى جوق ءبىزدىڭ دارقان ەل مىنا.

قارعىس تاسى كومدى دە سالتتى بۇزعان قيقاردى،
قۇران ءۇنى كۇڭىرەنىپ، كوڭىلدەرگە مۇڭ سالدى.
سول قۇراننىڭ ۇنىندەي ءۋىلى دە بوراننىڭ،
قاباق ءتۇيىپ قارلى تاۋ  كەشكى بۇلتپەن قۇرساندى.
كەشىرىم مەن كەگىنىڭ قورتىندىسى سەكىلدى،
كوتەرىلىپ قالىڭ قول،  بەتتەر ءبىر – اق سيپالدى.

ەتەك قاعىپ…
اياقتى ۇزەڭگىگە سالدى جۇرت،
قار بوراتا جونەلدى ساي- سالامەن سالدىرىپ.
قورىم تاستان ۇيىلگەن وباسىنداي جۇڭعاردىڭ
جاس مولانى اينالا دۇنيە قورلىق قالدى ۇلىپ.
ساراڭدىقتىڭ سازايى، دارقاندىقتىڭ داقپىرتى
تاراپ جاتتى جەل ءمىنىپ، تاۋدان- تاۋعا جاڭعىرىپ…

ءولىم دەگەن ءولىم عوي قانشا ورىندى بولسا دا،
قالدى يەندە قارايىپ جالعىز مولا بەيشارا.
ساراڭدارمەن سىعاننىڭ ءبىر ۇيىرتىپ تاۋبەسىن،
جامانداردى شوشىتىپ، جاقسىلارعا وي سالا.
جۇدىرىقتاي اتقان تاس تاۋداي- تاۋداي ەلەستەپ،
شىقبەرمەستەر  سول ءتۇنى سۇم ءتۇس كوردى قانشاما…

ءسوز جيار

ۋاقىتتىڭ كەمەسى تيەپ العان الەمدى،
مىنا جاڭا عاسىرعا الىپ كەلدى ال ەندى.
جوتالاردى جول كەسىپ، يەندەرگە ەل قونىپ،
جاڭا دۇنيە ۇيرەتتى جاڭا-جاڭا ونەردى.
مالى تۇگىل مالشىنىڭ اششى ىشەگى توۆار بوپ،
سالت- سانالار وزگەرىپ جاڭالاندى جورەلگى.

‹‹ يەن ءورىس››، ‹‹ جالعىز ءۇي››…ەسكى اڭىزعا اينالىپ،
تۇندە كورسەڭ جۇلدىزداي تاۋ  قوينىندا كوپ جارىق.
ءۇي ورنىنداي كوگالعا تالاسادى قويشىلار
توعاي تۇگىل، قۇمى مەن شاعىلىن دا مالدانىپ.
زاڭ- ءتارتىپتى مويىنداپ،اكىمگە دە باعىندى،
ءبىر قۇدايدى كوپسىنگەن، بەيپىل وتكەن اردا جۇرت.

بۋداي تاراپ تاۋلىقتىڭ باسىنداعى تار ويلار،
قاپشىعىندا اقشاسى، قورجىنىندا توۆار بار.
ءيت ۇرسىن دەپ قيقۋلاپ ىزدەيتۇعىن قونالقا
جىنىس شاتقال ىشىندە سەيىل-باقشا سارايلار…
ءار مۇيستە اسحانا، ءار بەكەتتە اۆتوبۋز،
كوزگە تۇرتكى كورمەيدى قاتتىلار مەن قاراۋلار.

‹‹ دوستىق قوناق ءۇيىنىڭ ›› قاباتىندا ۇستىڭگى،
تاماقتا وتىر مالشى ۇلى ءساي قۋىرتىپ ءۇش ءتۇرلى.
قازاق قىزدىڭ ءبىر سومدىق ءسۇتتى شايىن سوراپتاپ،
ارا-تۇرا رۋمكالاپ شارابىن دا قىستىردى…
قورجىنداعى بۇل مەن شاي- كازەيننىڭ اقشاسى،
ەرتتەڭ الىپ قايتپاقشى ۇن قانادان قىسقى ۇندى…

قالتاسى توق جاس قازاق قينالمايتىن كىرەگە،
بوقتاشاقتى ۇيىڭە قونالعا ىزدەپ كىرە مە؟
ءبىراق، سوناۋ ەسكىنىڭ سارقىتىنداي كەي اعاڭ
ەمەۋرىندى بىلسە دە ەسەبىڭدى بىلەمە؟
وتكەن ايدا ءجۇز سومدىق قوزىسىن جەپ اتتانعان-
‹‹ تامىرىنىڭ›› قاقپاسىن تاقىلداتىپ تۇر، انە!..

اشتىرا الماي تۇر، انە، شولدەپ قارا تەر بولىپ،
بەس -اق سومدىق ءبىر كەشتىڭ راسقۇتىنا قور بولىپ.
قاقپا اشىلسا ، شىركىن- اي!
تاعى  ءمالىم ارجاعى…
( ءبىز دە ەندى ارعىسىن كوپ قازبالاي بەرمەلىك)
وسىندايدا ءتىلىمنىڭ قىشيتۇعىن ‹‹ جىنى›› بار،
وسىندايدا كوڭىلىم جاسيدى-اۋ ءبىر جەر بولىپ!

جانىمدى جەپ مۇندايدا شيرشىق اتىپ تولعانام،
ءبارىن قاعىپ اۋىزعا، ءسوز تىزگىنىن قولعا الام.
دەپ كۇيەمىن قازەكەم نەگە مۇنشا دالباسا،
‹‹ ەسەك دامە›› بولعانشا، نەگە ەسەپقور بولماعان!؟
ەكى جاعىن تەڭ ويلار، ادەتىم بار ەكى ۇداي،
سول جومارتتىق ءۇشىن-اق ماقتانام دا قورلانام…

اينالايىن تاۋلىعىم، قانىم قىزار سەن دەسەم،
سيلى دا سەن، قور دا سەن، كەدەي دە سەن ، باي دا سەن!
اڭقاۋلىعىڭ تاۋىڭداي، جازىقتىعىڭ دالاڭداي،
سىر ايتاسىڭ يمانداي ساۋدەگەرگە سويلەسەڭ.
مەنىڭ مىنا ەكى ۇداي شابىتىمنان اۋماعان،
ءبىر مىنەزىڭ كول دەسەم، ءبىر قىلىعىڭ شولگە تەڭ.

ۇيدە جومارت،
ال تۇزدە ناسىبايىڭ جەتپەيتىن،
اۋرۋىڭ كەتسە دە ادەتىڭ بار كەتپەيتىن.
كامپيتكە دە ءبىر ۋىس، سالەمگە دە ءبىر جىلپىڭ
ءۇش ءجۇز سومدىق قوي سويىپ، اتىن جەمدەپ شوپتەيسىڭ.
اقشا جۇرەر بازاردا ءۇش سومعا دا قاراۋسىڭ،
قولىڭداعى التىننىڭ قادىرىنە جەتپەيسىڭ.

ۇيگە كىرسە تويدىرعان الاش تۇگىل جاۋىن دا،
ءبارى قوناق بۇل الەم ءبىزدىڭ جومارت قاۋىمعا.
بۇگىن ەشكىم جازالاپ جاتپاسا دا قاراۋدى
جومارتتىقتىڭ ءنىلى بار ارالاسقان قانىندا.
جىلنشىگى جىلتىلداپ، ەرنى كەۋىپ ءجۇرىپ- اق
جومارتتىعىن ماقتان قىپ اندەتەدى تاۋىندا.

قۇجىناعان بازارداي بۇل ىنساپسىز ورتادا!
جومارتتىقتىڭ ءوزى دە بارار دەيسىڭ قانشاعا؟
كوڭىلىڭدى ساۋداگەر الماسا دا اقشاعا
قۇم ساناعان قۋ بازار وبالىڭنان قورعا ما؟
اينالايىن قالقىم -اي! نە دەيىن تەك،
جۇرسە ەكەن -
جومارتتىعىڭ جۇرەكتە ، ەسەپشوتىڭ قالتادا!..



评论ىزدەلۋدە......
جوبا تۋرالى | ۋيچات تەكشە | بايلانىس ورناتۋ | ەرەجە - تۇزىم | لەبىز |

توراپتىڭ بارلىق ۇقىعى جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىنا ءتان!

copyright 2018 京ICP备14027709号-2