قازىرگى ورنىڭىز:حيسا-داستان » تولىق مازمۇن

قالقامان ۇلى بۇحار جىراۋ

قوسىلعان ۋاقىت:2015-04-12رەداكتور:جۇمىكەنقاينارى:جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىكورىلىمى:ىزدەلۋدە...


بۇقار جىراۋ قالقامان ۇلى
شىعارمالارى

جيناقتى ازىرلةپ، العى  ءسوزى مةن تۇسىنىكتةرىن جازعان فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى مۇحامةدراحىم جارمۇحامةدۇلى .
العى  ءسوز
بۇقار جىراۋ — ادةبيةتىمىزدة اتى ايگىلى، ءىرى ءتۇلعا . ونىڭءومىرى مةن شىعارمالارى تۋرالى دةرةكتةر تىم شاعىن . ةڭ اقىرى تۋعان، ولگةن جىلدارى دا ءار زةرتتةۋشىدة ءار قيلىءتۇسىندىرىلىپ كةلةدى . تةك جىراۋدىڭ جىر-تولعاۋلارى اقىن ءارى جيناۋشى م .ج . كةپةةۆتىڭ جازىپ قالدىرۋىمةن بىزگة جةتۋىنىڭءوزى اسا ةلةۋلى جايت . سوڭعى جىلدارى پةكين قالاسىنىڭ كىتاپحاناسىنان تابىلعان وتىز التى تولعاۋ دا (تاپقان تاريح-شى م . ورازباي، جاريالاۋشى ادةبيةتشى-عالىم ا .سةيدىمبةكوۆ) ۇلكةن ۇلةس بولىپ قوسىلدى . بۇدان تىس ايگىلى جازۋشىمىز س .مۇقانوۆتىڭ “قازاقتىڭ حVىىى-حىح عاسىرداعى ادةبيةتىنىڭ تاريحىنان وچةركتةر” (الماتى، 1942) اتتى كىتابىنداعى ءمان-ماعىناسى زور ءبىر توپ جىرلارى دا جىراۋدىڭ جاڭا ءبىر قىرلارىن اشۋعا سةپتىگىن تيگىزةرى  ءسوزءسىز . سونداي-اق بۇقار جىراۋدىڭ تۋعان، ولگةن جىلدارى جونىندة دة تىڭ تالپىنىس،ىزدةنىستةر بار .
بۇقار جىراۋ شىعارماشىلىعى ةرتةدسن بةرى ۇزدىكسىز زةرتتةلىپ كةلةدى . بۇعان م . اۋةزوۆ، س . مۇقانوۆ، ا . مارعۇلان، ة . ىسمايىلوۆ، ق . جۇماليةۆ، ب . كةنجةباةۆ، ح . سۇيىنىشاليةۆ،م . ماعاۋين، ى . دۇيسةنباةۆ،ق .مۇحامةدحانوۆ، م . جارمۇحامةدوۆسةكىلدى زةرتتةۋشىلةر ايتارلىقتاي ۇلةس قوستى . اتالعان زةرتتةۋشىلةردىڭ ءبىر توبى جىراۋدى ءوزى ايتقان توقسان ۇشتة قايتىس بولدى دةپ كورسةتسة، ةندى ءبىر توبى جۇزدةن اسىپ ءولدى دةپ جازادى، الايدابۇلاردان وزگةشةلةۋ تۇرعان ءبىر دةرةك ة . ىسمايىلوۆ كىتابىندا كةلتىرىلگةن . بۇل بويىنشا جىراۋدىڭ تۋعان جىلى 1685 دةپ، ال قايتىس بولعان مةرزىمى 1777 جىل دةپ كورسةتىلگةن . دال وسى دةرةكتىڭ دۇرىستىعىن ادةبيةتشى
ق . مۇحامةدحانوۆتىڭ “سةمةي تاڭى” گازةتىندة (13 ماي 1977 ج .)جاريالانعان ماقالاسى دا دالةلدةپ بةردى . بۇل مالىمةتتى بۇقار جىراۋ ۇرپاعى قابىكةن قازيةۆتةن جازىپ العان ا . سةيدىمبةكوۆ دةرةكتسرى دة تولىق راستايدى . سول سةبسپتى جىراۋدىڭ تۋعان، ولگةن جىلدارى تۋرالى ايتقاندا . وسى مالىمةتتةردى نةگىزگة العان ءجون سياقتى .
بۇقار جىراۋ ءومىرىنىڭ ةل تاريحىندا “اق تابان شۇبىرىندى، القاكول سۇلاما” اتالعان قاتةرلى زاماندا حالىق كوسةمى ابىلايدىڭ قاسىندا ةتىپ، ونىڭ قيىن ساتتةردس اقىل-كةڭةس بةرةتىن قابىرعالى ءبيى اتالعان . وسىنداي ةل تاعدىرى
شةشىلةر اۋىر كۇندةردة جىراۋ حانعا دۇرىس باعىت بةرىپ، ازاتتىق پةن تاۋةلسىزدىكتىڭ ءبيىك قورعانى بولىپ وتىرعان .
ول كىسىنىڭ اقىلدىلىعى مةن كورىپكةل، ساۋلةگةيلىگى تۋرالى سان الۋان اڭىز-اڭگىمةلةر بار . بۇل جونىندة م . ج . كوپةيةۆ: “زامانىنداعى سىنشىلار ول كىسىنى (بۇقاردى ايتادى — م .ج .)”كومةكةي اۋلية” دةيدى ةكةن . كومةكةيى بۇلكىلدةپ سويلةيدى دةوتىرادى ةكةن . قارا  ءسوز جوق، اۋزىنان شىققان  ءسوزىنىڭ ءبارى جىرلاۋمةنةن شىعادى ةكةن” — دةپ جازادى . بۇعان قاراعاندا،جىراۋدىڭ بىزگة جةتكةن تولعاۋلارى ةسةپسىز كوپ جىرلاردىڭ
شةت جاعاسى عانا بولسا كةرةك .
بۇقار جىراۋ شىندىقتى بةتكة ايتاتىن باتىلدىعىمةن دةدارالانادى . كةيبىر تىعىرىققا تىعىلعان ساياسي ماسةلةلةرگةوراي حان الدىندا ةشكىم باتىپ سويلةي الماعاندا، جىراۋ عانا قيادان قيسىن، قيىننان جول تاۋىپ بةرةتىن بولعان . بىردة
ابىلاي حان كورشىلةس ورىس ةلىنة قارسى جورىق اشپاق بولعاندا، بۇقار جىراۋ مۇنىڭ نةمةن تىناتىنىن بولجاپ، حالىق ءۇشىن قاتةرلى جاۋلىق جولىنان ساقتاپ قالادى . مۇنداي جاعداي تةك حانمةن عانا ةمةس، باسقىنشى جاۋدى جةڭۋ جولىنداعى ءار قيلى تالاس-تارتىس كةزىندة دة بولىپ وتىرعان . سونداي ساتتةردة دة جىراۋ قارا قىلدى قاق جارىپ، تةك قانا شىندىقتى بةتكة باسىپ ايتاتىن بولعان . وسى تالاپتارعا سايكةس ونىڭ كوپتةگةن جىرلارى ابىلاي حانعا ارناۋ تۇرىندة ايتىلىپ، ۇلكةن ساياسي-الةۋمةتتىك ماسةلةلةردى قوزعايدى . جىراۋ بۇل تولعاۋلارىندا ازاتتىق كۇرةستىڭ جالىندى باسشىسى ابىلاي حاننىڭ اسقاق تۇلعاسىن جاساۋعا دا مول ۇلةس قوستى . ةل تاعدىرى تارازىعا تۇسكةن اۋىر كةزدةردة حاننىڭ ءادىلدىگى مةن اقىل-پاراساتىنا، كورةگةندىگىنة دةن قويىپ، ونىڭ ةرلىگى مةن ةڭبةگىن جوعارى باعالادى (“وتىز جاسقا كةلگةندة، دۇنيةدةيكةڭ ةدىڭ . وتىز بةس جاسقا كةلگةندة، قارا سۋدىڭ بةتىندة
سىعىلىپ اققان سةڭ ةدىڭ . قىرىق جاسقا كةلگةندة، التىندى توننىن جةڭى ةدىڭ” . . .) .جىراۋدىڭ جۇرتتى تاتۋلىق-بىرلىككة، ادامگةرشىلىككةۇندةگةن ۇگىت-ناسيحاتتىق جىرلارى دا سان الۋان . بۇلاردا ول حالقىمىزدىڭ ةرتةدسن كةلة جاتقان جول-جورالعىسى مةن سالت-ءداستۇرىن نةگىزگة الا وتىرىپ، مۇسىلمان ءدىنىنىڭ قاعيدا-شارتتارىن دا ۇلگى ةتة بىلدى . بۇل ماسةلةلةر بىزدة جۇيةلى  ءسوز بولىپ كةلگةندىكتةن، جىراۋدىڭ ادةيى بۇركةمةلةنىپ كةلگةن كةيبىر قىرلارىنا عانا توقتالۋدى ءجون كوردىك .
بۇقار جىراۋدىڭ ايتۋعا تيىم سالىنىپ كةلگةن ءبىر قىرى:ورىس وتارشىلدىعىنا قارسى قاجىرلى كۇرةسى دةر ةدىك . ول شۇرايلى قونىس، شۇيگىندى جةرلةردى بىرتىندةپ باسىپ الىپ، سول مةكةندةرگة بةكىنىستةر سالا باستاعان وتارشىلداردىڭ بۇزىق پيعىلدارىن جۇرتتان بۇرىن سةزىپ، سودان ساقتانۋعا شاقىردى،ءتىپتى، سول كىندىك كةسىپ، كىر جۋعان اتا قونىستى تاستاپ،بۇرىنعى اسان قايعى ايتقان جيدةلىبايسىنعا قونىس اۋدارۋقاجةت دةپ تاپتى . جىراۋ تۋعان حالقىنىڭ سول تۇستاعى اۋىرحالىن بۇلايشا سيپاتتايدى:
شۇرشىتپةنةن قۇلاقتاس،
قىرعىزبةنةن جۇباپتاس،
ورتاسىندا ۇيلىعىپ،
كةتپةيىن دةسة جةرى تار،
كةتەيىن دةسة الدى-ارتىن
قورشاپ العان كاپىر بار .
ۇيلىققان قويداي قامالىپ،
بۇيءىرىنةن شانشۋ قادالىپ،
سورلى قازاق قالدى، ويلا!
بۇقاردىڭ كورةگةندىگى مةن كةمةڭگةرلىگى، الدىن بولجاعىش بىلگىرلىگى ونىڭ ايگىلى “حانعا جاۋاپ ايتپاسام” دةگةن تولعاۋىنان انىق اڭعارىلادى . مۇندا ول اسان قايعىنىڭ”قيلى-قيلى زامان بولار، قاراعاي باسىن شورتان شالار” دة-
گةن جۇمباك  ءسوزىنىڭ ءمانىن اشۋعا بايلانىستى بولاشاق ورىس بودانىنداعى جۇرتتىڭ، اسىرةسة، جاستاردىڭ جاي-كۇيى قانداي بولادى دةگةن كۇردةلى ماسةلةنى جان-جاقتى قامتىپ سۋرةتتةيدى .
جىراۋ الداعى سول زاماندى بةينةلةگةندة، ادامنىڭ رۋحاني  كۇيرةپ ازىپ-توزاتىنىن، اياۋسىز قىرىلىپ زوبالاڭعاۇشىرايتىنىن تاپ باسىپ سيپاتتايدى .بۇقار جىراۋدىڭ ءوزىندىك ءورنةك، مانةرىن ايتقاندا، ونىڭ از سوزگة كوپ ماعىنا سىيعىزاتىن شةبةرلىگىن ءبولىپ اتاعان ءجون .مۇنداي جولداردىڭ ماقال-ماتةل ىسپةتتةس بولىپ قۇرىلاتىنىن كورةمىز . بۇلار وسى سيپاتتارىمةن ۇلكةن ويدى قورىتىپ جيناقتاۋ دارةجةسىنة كوتةرىلةدى .
ءومىر كورىنىستةرىن كةڭىنةن قامتىپ بةينةلةۋى جاعىنان ول جازبا ادةبيةتكة ءبىر تابان جاقىن تۇردى، وزىنةن كةيىنگى ۇلى ابايعا دا يگى اسةر ةتتى . قازاق ولةندةرىنىڭ مازمۇنى جاعىنان بايىپ كوركةيۋىنة ةلةۋلى ۇلةس قوسقان جىراۋ تۋعان حالقىنىڭ بولاشاق تاعدىرىنىڭ قالىپتاسۋىنا دا ءوز جىرلارىمةن ةڭبةك ةتتى . سوندىقتان جىراۋدىن الدا مۇشةل تويىن اتاپ وتكةلى وتىرعان كةزةڭدة ونىڭ وتتى جىرلارىنىڭ بۇگىنگى تاۋةلسىزدىگىمىزدى الۋىمىزعا دا سةپتىگى تيگةنىن ماقتانىش سةزىممةن ايتۋعا ءتيىسپىز .
بۇل جيناققا جىراۋدىڭ ءار كةزدة، ءار ءتۇرلى باسىلىمداردا جارىق كورگةن شىعارمالارى توپتاستىرىلىپ، ءتۇڭعىش رةت جةكة كىتاپ رةتىندة ۇسىنىلىپ وتىر . مۇنداعى ماقسات: ءار الۋان جيناقتاردا شاشىراپ جاتقان جىرلاردىڭ باسىن قۇراپ، ولةڭ تةكستىنىڭ عىلىمي نةگىزىن سالۋعا تالپىنىس جاساۋ دةر ةدىك . ال ولةڭنىڭ قالىپتى نۇسقاسىن جاساۋ — بولاشاقتىڭ مىندةتى .
شةجىرةلىك دةرةكتةردى بةرگةن جىراۋدىڭ ۇرپاقتارى:ش . امىرحانوۆ پةن س . جاقسىباةۆقا ريزاشىلىق سةزىمىمىزدى بىلدىرسمىز .
مۇحامةدراحىم جارمۇحامةدۇلى،
فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى .
1)
ءبىرىنشى تىلةك تىلةڭىز،
ءبىر اللاعا جازباسقا .
ةكىنشى تىلةك تىلةڭىز،
ءبىر شۇعىل پاسىق زالىمنىڭ
تىلىنة ةرىپ ازباسقا .
ءۇشىنشى تىلةك تىلةڭىز،
ءۇشكىلسىز كويلةك كيمةسكة .
ءتورتىنشى تىلةك تىلةڭىز،
ءتوردة توسةك تارتىپ جاتپاسقا .
بةسىنشى تىلةك تىلةڭىز،
بةس ۋاقىتتى بةس ناماز
بىرةۋى قازا قالماسقا .
التىنشى تىلةك تىلةڭىز،
الپىسباستى اق وردا،
ارداقتالعان اياۋلىڭ
كۇنىندة بىرةۋگة
تةگىننةن تةگىن ولجا بولماسقا .
جةتىنشى تىلةك تىلةڭىز،
جةلكىلدةگةن تۋ كةلىپ،
جةر قايىسقان قول كةلىپ،
سونان ساسىپ تۇرماسقا .
سةگىزىنشى تىلةك تىلةڭىز،
سةگىز قيىر شارتاراپ
جةر تۇلدانىپ تۇرماسقا .
توعىزىنشى تىلةك تىلةڭىز،
تورةڭىز تاقتان تايماسقا .
توقسانداعى قارت باباڭ
توپقا جاياۋ بارماسقا .
ونىنشى تىلةك تىلةڭىز،
ون اي سةنى كوتةرگةن،
ومىرتقاسى ءۇزىلگةن،
ايازدى كۇندة اينالعان،
بۇلتتى كۇندة تولعانعان،
تار قۇرساعىن كةڭىتكةن،
تاس ةمشةگىن جىبىتكةن،
اناڭ ءبىر اڭىراپ قالماسقا .
ون ءبىرىنشى تىلةك تىلةڭىز،
ومىراۋى جۇپارلى،
ءيىسى جۇپار اڭقىعان،
داۋسى قۋداي ساڭقىعان،
نازىمةنةن كۇيدىرگةن،
قىلىعىمةن سۇيدىرگةن،
ارداقتاپ جۇرگةن ءبيكةشىڭ
جىلاي دا جةسىر قالماسقا
جاراندارىم، قويساڭ دةس،
ولةڭدى ءومىر تۋدىرعان .
ءبىر كةزىم بار كوپ ةلةس،
كولىمة ىز قالدىرعان .
داۋىل بولعان جيىرما بةس،
دالباسامةن قاڭعىتقان .
باتىر بولعان جيىرما بةس،
بةتى قايتپاي تانىتقان .
بۋرا بولعان جيىرما بةس،
جار باسىنا قءونباڭىز،
داۋىل سوقسا ءۇي كةتةر .
جاتقا تىزگىن بةرمةڭىز،
جازاسىنان باس كةتةر .
جامانمةن جولداس بولماڭىز،
كورىنگةنگة كۇلكى ةتةر .
جاقسىمةن جولداس بولساڭىز،
ايرىلماسقا سةرت ةتةر .
يت جۇگىرتىپ، قۇس سالساڭ،
تونىڭدى تۇگةل تۇلكى ةتةر .
شىن دوسىڭمةن سىرلاسساڭ،
ةزىلىپ ةرةك سىر شةرتةر .
سىپايىعا سىر ايتساڭ،
اقىرىن عانا بۇلك ةتةر .
قىزىقتى شاقتى قىزدىرعان .
ارام بولعان جيىرما بةس،
اساۋ-تالقان بۇزدىرعان .
قىزدى اۋىلدى كورگةندة،
بۇلانداتقان جيىرما بةس .
توسكةيدة جورتقان تۇلكىدةي
سىلاڭ قاققان جيىرما بةس .
ارقىراتا كىسىنةتىپ،
ايعىر مىنگةن جيىرما بةس .
كۇرةك تىسىن قاسقيتىپ،
سۇلۋدى قۇشقان جيىرما بةس .
بۇلبۇل بوپ ۇشتى كوزىمنةن،
ىزدةسةم دة تابىلماس .
وكىنتىپ وتكةن وڭدىرماي،
ويىمداسىڭ، جيىرما بةس!
27)
جال-قۇيرىعى قابا دةپ،
جابىدان ايعىر سالماڭىز .
قالىڭمالى ارزان دةپ،
جامانناڭ قاتىن الماڭىز .
ايتقانىمدى تةكسةرمةي،
الدى-ارتىڭدى تةكتةمةي،
جابىدان ايعىر سالساڭىز،
جاۋعا مىنةر ات تۋماس .
اقىلىمدى ةسكةرمةي،
جاماننان قاتىن الساڭىز،
توپقا تۇسةر ۇل تۋماس .
جامان قاتىن العانىڭ،
ءتوركىنىنة بةرة الماي،
تةڭ قۇربىسى كةلگةندة،
وڭدى جاۋاپ قاتا الماي،
جالعاندا قور بولعانىڭ .
تاۋداڭ اققان تاس بۇلاك،
تاسىسا قۇيار تةڭىزگة .
قانشا مالى كوپ بولسا،
باي قۋانار ةگىزگة .
جاماننان جاقسى تۋسا دا،
جاقسىدان جامان تۋسا دا،
تارتپاي قويماس نةگىزگة .

28)
اقتىڭ ءۇيى مةشىندة،
اققا قۇداي كةشىمدى .
ارامزانىڭ قۋلىعى
تاپپايدى ةش كةسىمدى .
اللا جاقتاعان زار بولماس،
اقتىڭ جولى تار بولماس .
تار پةيىلدى كةڭىمةس،
كةڭ پةيىلدى كةمىمةس .
يلاھيم حالةل جاساعان
تيةڭىرىم ءۇيى كةبةنى .
ةرلةر ءۇشىن جاساعان
ساداق، ساۋىت، جةبةنى .
سول سةبةپتى، جاراندار . . .
29)
قالدانمةنةن ۇرىسىپ،
جةتى كۇندةي جۇرىسىپ،
ابىلايدىڭ قاسىندا
باستارىن باي تىگىسىپ،
سونداي اۋىر جورىقتا .
قاندىجاپپةن سوعىستا
بىرگة بولعان باتىرلار
مىنالار سدى ةگةسىپ:
قاراكةرةي قابانباي،
قانجىعالى بوگةنباي،
بةتى قايتپاس ارىستار،
شاقشاق ۇلى جانىبةك،
سةركةقارا تىلةۋكة،
قاراقالپاق قۇلاششبةك،
تىگىدةن شىققان ةرتةرةك،
شاپىراشتى ناۋرىزباي،
قۇدامةندة جىبةكباي قاسىندا،
باق-داۋلةتى باسىندا .
سةڭگىباي مةن شۇيبةكباي،
تاڭسىققوجا مامىت بار،
قاسقارا ۇلى مولداباي،
قاتاردان جاقسى قالدىرماي،
ايناقۇل، باتىي ىشىندة .
ءوڭكةي باتىردى جيىستى،
ابىلاي سالدى جارلىقتى .
30)
اسقار اتا ىسپةتتى،
ةل جايلاۋىنان كوشكةن جۇرت .
زار يلةپ باسپاي وكسىكتى
اۋىر كۇندى كةشكةن جۇرت .
اقتىڭ جولىن كۇزةتپةي،
جاماندىقتى تۇتقان جۇرت .
سابىر ةتپةي ساندالىپ،
سايدا كوشىپ جورتقان جۇرت .
ءوز اعاسىن سىيلاماي،
وزگةنىڭ سوڭىنان ةرگةن جۇرت .
حانىنا تىزگىن بةرمةگةن،
ورىسقا ىرعىن بولعان جۇرت .
حاننىڭ ويىن بىلمةگةن،
جاۋىنان تالانىپ قالعان جۇرت .
قييۋى كةتىپ سةندةلگةن،
توز-توز بولعان ءبىزدىڭ جۇرت .
اق تابان بولىپ شۇبىرعان،
اتا قونىسىنان اۋعان جۇرت .
ءبىر اۋىزدى بولماعان،
توزۋدى توسقان ءبىزدىڭ جۇرت .
بۇقاردى مۇنشا جىلاتقان،
سايعاقتاي ساياسىز ءبىزدىڭ جۇرت .
سسندةر ءۇشىن تولعاتقام،
ءوزىڭنةن ءوزىڭ بةزبة، جۇرت!
31)
حانعا جاۋاپ ايتپاسام،
حاننىڭ كوڭىلى قايتادى .
قاندىرا جاۋاپ ايتپاسام،
حالقىم نة دةپ ايتادى؟
حان ابىلاي، ابىلاي،
قايعىلى مۇنداي حاباردى
سۇراماساڭ نة ةتةدى؟
سۇراعان سوڭ ايتپاسام،
كىسىلىگىم كةتةدى .
ةندى ايتايىن تىڭداساڭ،
ماعان قاھار قىلما سةن .
قاراعاي سۋدان قاشىقتاپ،
شولگة بىتكةن ءبىر داراق .
شورتان شولگة شىدامسىز
بالىقتان شىققان ءبىر قاراق .
ويلاما شورتان ۇشپاس دةپ،
قاراعايعا شىقپاس دةپ .
كۇنباتىستان ءبىر دۇشپان،
اقىر دا شىعار سول تۇستان .
ءوزى سارى، كوزى كوك،
ءدىندارىنىڭ اتى بوپ .
كۇنشىعىسقا قارايدى،
شاشىن ىلعي تارايدى .
قۇدايدى بىلةر ءدىنى جوق،
جاماندىققا ءمىنى جوق .
وسى سىندى ءبىر كاپىر،
اۋزى-باسى جۇن كاپىر .
جاياۋلاپ كةلةر جۇرتىڭا،
جاعالى شةكپةن كيگىزىپ،
بالدى ماي جاعار مۇرتىڭا .
جةمىرلةرگة جةم بةرىپ،
ةل قامىن ايتقان جاقسىنى
سويلةتپةي ۇرار ۇرتىنا .
باۋىزداماي ىشةر قانىڭدى،
ءولتىرمةي الار جانىڭدى .
قاعازعا جازار مالىڭدى .
ةسةپكة سالار بارىڭدى .
ةلىڭدى الار قولىڭنان،
اسكةر قىلار ۇلىڭنان .
بۇل ايتقانىم، ابىلاي،
بولماي قويماس ارتىڭنان .
تةكسىزدى ءتورگة شىعارىپ،
ىستةتةر سۇمدىقتى ۇيعارىپ .
اسان  ءسوزى وسىلاي،
بۇگىن ءۇشىن اھ ۇرعان .
جاۋابىما قاندىڭ با،
ةستىپ بولىپ قارتىڭنان!
32)
كۇپشةك ساندى كۇرةندى،
تابيعاتىنا جاراتقان .
قىرىق سان قارا قالماقتى
جارلىعىنا جاراتقان .
ايبالتاسىن التىنمةن بۋلاتقان،
ةڭسةسى ءبيىك اق وردا
سالتاناتقا ورناتقان .
بولاتتان شةگة سوقتىرىپ،
شاڭىراعىن تورلاتقان .
ءۇشبۋ بارلىق بةكتةرىن
ءماسليحاتقا توپتاتقان .
ءزامزام سۋىن مىس تاباققا تولتىرتقان،
قازىعىن اق كۇمىستةن قاقتىرتقان .
كوشسة قىرىق ةر ارتا الماس،
توقپاعىن سوم التىننان سوقتىرعان .
ناقىرا كۇمىس شاپتىرىپ،
بىلعارىسىنا پىشتىرىپ،
شىنىاياقپةن ىشتىرگةن .
ورىندىعىن ويمىشتاپ،
ويۋ-ناقىش سالدىرعان .
ساندىعىن سارى التىنعا مالدىرعان .
كوشسة قىرىق تۇية ارتا الماس،
قىرىق وگىز تارتا الماس،
قىزىلاياق مال جيىپ،
قالجاسىن دا الدىرعان .
العان شىعىن ارقالاپ،
بةتىنة بةدةر قامقا سالدىرعان .
تۋىرلىعى قاراكىس،
توگىلگةڭ ءبىر ءتۇندىگىن
شۇعادان ۇستاتقان .
بايتاعىڭ بايىپ، مال بةرىپ،
جاپىراقتى جةرگة قىستاتقان .
عادىلدىگىڭ ناۋشارۋانعا بةتكةرگةن،
جومارتتىعىڭ عاتىمتاي جومارتتى وتكةرگةن .
كۇن مةيمان كۋزةتىپ،
كةسة تولتىرىپ ةت بةرگةن .
يماندىنىڭ ىسىنة قاراي بةت بةرگةن .
ءبىر قۇدايدىڭ ءديدارىن
سةن كورمةسةن، كىم كورةر؟
بىتىرةر سةنىڭ داۋىڭدى،
قايتارار قاسكوي جاۋىڭدى،
كۇنىندة تاستان وتةر جةبةسى .
تابانداسقان دۇشپانعا
كۇنىندة قىلىش شاۋىپ وتكةرگةن!
33)
بۇقارةكةڭ ءبىز كةلدىك،
اقان، توبةك بايلارعا،
بةستى بةرسةڭ سةمىز بةر،
جازداي مىنةر جايلاۋعا .
بةرمةيمىن دةپ اتاما،
اساۋىندى ماتاما .
شىلبىرىنان ءبىر تارتسام،
شامىرقانىپ شامدانىپ،
شالقاسىنان جاتا ما؟
الپىستاعى بۇقاردىڭ
سىلةسى قۇرىپ قاتا ما؟
قۇلدارىڭ مةن كۇڭدةرىڭ
مةرةكةگة باتا ما؟
كةلىپ ةدىم ءوزىڭة،
تۇنةۋگى ايتقان  ءسوزىڭة .
ءتىپتى رازى بولمايمىن،
كةرةگةنىڭ باسىنداعى
ةكى قارا ءبوزىڭة .
بةرمةي قالساڭ وسى جول،
جولىقپان دةپ ويلاما،
جورتۋىلشىنىڭ تةزىنة!
34)
اكةلى بالا جاۋجۇرةك،
اقةسىز بالا سۋجۇرةك .
جيىن بولسا بارا الماس،
بارعانمةن ورىن الا الماس .
ةكى كوزى جاۋدىراپ،
تۇلىمشاعى سالبىراپ،
كۇنىندة سونىڭ
نة بولعانىن بىلة الماس،
شايناعانىم كۇمءان-دى .
اكةلى بالا جاۋجۇرةك،
جيىن بولسا بارادى،
بارسا ورىن الادى .

35)
حانىمىز وتىر اھ ۇرىپ،
حالقىمىز وتىر باس ۇرىپ .
سابانى اكةل ورداعا،
قۇراندى وقىت مولداعا .
حاننىڭ  ءسوزى ءتۇزىك دةپ،
ورىنسىز امىر جولداما .
بۇرىنعى وتكةن ءبارى ءولدى،
قارسى بولما اللاعا .
تولة، قازىبةك كىسىمىز،
جاقسى-جامان كىشىمىز،
بۇل سوزىمة ءتۇسىڭىز،
دامىڭىزدى ىشىڭىز،
ريزا بولساڭ قۇدايعا
تۇزةلةر سوندا ىسىڭىز .
36)
قارت بةلدةرىم ءۇزىلىپ،
كةمسةڭدةدىم ةگىلىپ،
ةسىمة ءتۇسىپ باياعىم .
جالىنىم ءوشىپ  ءسونگةندة،
توقسانعا جاسىم كةلگةندة،
باسۋعا كةلمةس اياعىم .
ارقام كۇنگة كۇيگةندة،
تابانىم جةرگة تيگةندة،
ىرعايدان العان تاياعىم .
اينالايىن، قابانباي،
كىرةتىن جاۋعا تايسالماي،
جاۋ كةلگةندة جاراعىم .
اسقىنىپ ةلگة داۋ كةلسة،
ءتۇرۋلى ةدى قۇلاعىڭ .
باسا كوكتةپ جاۋ كةلسة،
باسىندىرماس پىراعىم .
مىڭ جىلقىنى سۋارعان،
توسكةيدةگى بۇلاعىم .
بۇگىن تۇستة ةستىدىم،
“قابانباي اۋرۋ” دةگةندى .
ق ۇ ل ا ز ى پ كوڭلىم قوبالجىپ،
جةتىمسىرةپ جىلادىم .
ارعىننان ايتتىم جۇز كىسى،
نايماننان ايتتىم جۇز كىسى،
ءۇيسىننةن ايتتىم جۇز كىسى،
ءۇش جۇز كىسى بولار ما؟
اينالايىن، قابانباي،
قۇربانىڭا اتاعام،
قارا مويىن ءبىر لاعىڭ .
بۇل دۇنيةنىڭ قارتى ةدىڭ،
اۋليةنىڭ ارتى ةدىڭ،
باتىرلاردىڭ ءمارتى ةدىڭ،
اينالايىن، قابانباي،
قايدا بولار تۇراتۇراعىڭ؟



评论ىزدەلۋدە......
جوبا تۋرالى | ۋيچات تەكشە | بايلانىس ورناتۋ | ەرەجە - تۇزىم | لەبىز |

توراپتىڭ بارلىق ۇقىعى جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىنا ءتان!

copyright 2018 京ICP备14027709号-2