قازىرگى ورنىڭىز:حيسا-داستان » تولىق مازمۇن

سادىق پەن ءساليقان

قوسىلعان ۋاقىت:2015-04-12رەداكتور:جۇمىكەنقاينارى:جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىكورىلىمى:ىزدەلۋدە...



تاڭجارىق جولدى ۇلى

اۋىزعا سويلەي بەرسەڭ سوز كەلەدى،
حيكايا نەلەر قىزىق كەز كەلەدى.
بۇل دۇنيە كونە ساراي، كوشكەن كەرۋەن،
اۋىسىپ بىردەن بىرگە وزگەرەدى.
قىزىقتى قىزبەن جىگىت اڭگىمەسىن،
ساۋىقشىل جاستار كوزى تەز كورەدى.
ماقالى اتا-بابام ءبارى دە راس،
<<قۇلاقپەن ەستىگەندى كوز كورەدى>>.

دۇنيەنىڭ وتەتىنىن بىلدىڭدەر مە،
قۇلاققا بىلگەن ءسوزىن ىلدڭدەرمە؟
ادامعا جاستىق جالىن، قارتتىق – قايعى،
جاس كۇندە ءبارىڭ دە ويناپ كۇلدىڭدەرمە؟
<<قاجىيسىڭ، قارتاياسىڭ>>دەگەندەردىڭ
سوزىنە كوڭىل قويىپ كىردىڭدەرمە؟
جاس وتەر ،ساۋىق كەتەر، كارىلىك جەتەر،
ويلاشى،ءبىر قالىپتا جۇردىڭدەرمە؟!
كورگەن تۇس، وتكەن ءومىر ءبارى بىردەي،
وزگەرمەس ءومىر تاۋىپ سۇردىڭدەرمە؟
ولمەسەك بۇگىنگى كۇن باياعى بوپ
كەيىنگى كورىنەدى ءبىر كۇندەردە.

قوش ايتىپ، رازى بول وتكەن كۇنگە،
تاربيە ازدا بولسا ەتكەن كۇنگە.
ءوسىرىپ، ءبىزدى ۇزاتىپ، جولعا سالىپ
اۋىسىپ كەيىن قاراي وتكەن كۇنگە.
بىرەۋلەر ارمانىنا جەتىپ ءولىپ،
بىرەۋلەر زار يلەۋمەن كەتكەن مۇلدە.
وسىنداي اۋما-توكپە زامانداردا،
ءوتىپتى ەكى عاشىق وتكەن كۇندە.

جيادى ۇلكەيگەندە ار كىم ەسىن،
ءبىر زاڭ بار<<عاشىق>>دەگەن، ەل بىلەسىڭ.
تىڭداساڭ ءسوزدى بۇزباي ەندى ايتايىن،
سادىق پەن ءساليقاننىڭ اڭگىمەسىن.

جۇرمەدى قازاق كىمنىڭ قولتىعىندا،
شىقپاعان باسقا مۇيىز-مۇجىعىندا.
قانشا جىل سىردىڭ بويىن مەكەن ەتكەن،
زاماننىڭ ىلگەرگى ءبىر تولقىنندا.

سول جەردە مەكەن ەتىپ تۇرعان بايىپ،
كەتكەنشە باعى قاشان تابان تايىپ.
ەسىم دەگەن ءبىر بايدا ەكى قىز بار،
ءساليقان، ساعىمجان دەپ تاڭعاجايىپ.

ايتايىن ءسوزدى ۇزارتپاي كەلتەلەتىپ،
قىزىعىن ۇقتىرايىن ەرتەلەتىپ.
قىزىنىڭ ءبىرى ون بەستە،ءبىرى ون ۇشتە،
ءسالي، ساعي دەيدى ەكەن ەركەلەتىپ.

ۇلى جوق، ەكى قىز بار، داۋلەتى مول،
باي مەنەن بايبىشەنىڭ ەرمەگى سول.
ەشكىمگە قۇدا بولماي جۇرۋشى ەدى،
بايلار كەلىپ ايتسادا بىرنەشە جول.

ءساليدىڭ باسقا قىزدان تۇرى بولەك،
سەكىلدى بويى ساندال شىنار تەرەك.
ءمىنى جوق ون تورتىندە تۋعان ايداي،
اقىلدى، ءام وقىعان اسا زەرەك.
جايدارى مىنەزى بار، اشىق-جارقىن،
ەتپەيدى باسقا قىزداي ەلەك-سەلەك.
قول جەتپەس اۋەدەگى ول ءبىر الما،
سەكىلدى قارا شاشى تورعىن جەلەك.
ۋىلجىپ، جاڭا پىسىپ كەلە جاتىر،
كوزگە تۇسەر كورىكتى ەلدەن ەرەك.
شىرىن ءسوز، قاراقات كوز، كۇمىس ماڭداي،
ءداريعا-اي، ايتىپ ايتپاي نەگە كەرەك!؟

جاستا ەمەس، ۇلكەندە ەمەس، دەگەن باپتا،
قاۋىنداي جارىلماعان جاڭا قاپتا.
ءبىر باي بار اتى شۋلى نۇرىم دەگەن،
تۋىسى، جەرى جاقىن، باسقا تاپتا.

نۇرىمنىڭ ەكى ۇلى بار سادىق، سابىر،
وندا جوق ودان باسقا اعا-باۋىر.
سادىعى ساسپاس ساباز، سابىرلى ەر،
كورەگەن وتكىر كوزدى، مىنەزى اۋىر.

بالا جوق ەكەۋىنەن مۇندا باسقا،
سادىقتا سوندا كەلگەن ون بەس جاسقا.
سول بالا دۇنيەسىن باسقاراتىن،
ءوزى يە مال مەن مۇلىك، ات پەن اسقا.

قايىنى جوق جۇرگەن ەدى بۇلدا بويداق،
تابىلماي ءوز تەڭدەسى جۇرسەدە ويلاپ.
كەزىكسە لايىق قىز الايىن دەپ،
ءار جەرگە كوزىن سالىپ، جۇردى بويلاپ.

قايىنسىز باسى بوس جۇر ءسالي دە ءازىر،
ويلاماي ەش نارسەنى ولدا قازىر.
ايماقتىڭ ات شاپتىرىپ ءبارىن جيدى،
وسى ەلدە ءبىر باي ءولىپ بولىپ ءنازىر.

نازىرگە سادىقتى ەرتىپ كەلدى نۇرىم،
كورگەن جوق ءساليقاندى سادىق بۇرىن.
اۋىلدىڭ ءنازىر بەرگەن ماڭايىندا،
ەسىمنىڭ اۋىلى وتىر انا عۇرىم.
ادەتى قىز بالانىڭ بار ەمەسپە
بۇلاقتان سۋ تاسىيتىن كەشكى تۇرىم.
سادىقتىڭ جۇرەگىنە تۇستى ءبىر وت،
سۋدان قايتقان ءساليقاننىڭ كورىپ تۇرىن.

ۋساليقان ءتورىت-بەس قىزبەن سۋدان قايتقان،
ءان سالىپ، باياۋلاتىپ ولەڭ ايتقان.
شولپانداي قالىڭ جۇلدىز ىشىندەگى،
تولىقسىپ، نۇرداي بالقىپ كەلە جاتقان.

مارالدىڭ بۇزاۋىنداي باۋىرى جاراپ،
جەل تۇرىپ قارا شاشتى قويعان تاراپ.
قايسى ۇيگە كىرەدى دەپ، قايدا بارىپ،
تەسىلىپ سادىق ارتتان تۇردى قاراپ.

سادىقتى قىزدا كورىپ تۇرىپ كەتىپ،
تۋلادى جاس جۇرەگى ءدىر-ءدىر ەتىپ.
وڭ قولىن جۇرەگىنە باستى داعى،
سىلتەدى تاۋعا قاراي، الدە نەتىپ.

اياڭداپ ءسالي جەتتى ۇيگە تامان،
بۇزىلدى سادىق كوڭىلى ءتىپتى جامان.
مۇنداي جان بولادى ەكەن دەپ تاڭىرقاپ،
<<اھ>>دەدى قىز كورىنبەي كەتكەن زامان.

<<بولساڭدا حاننىڭ قىزى سەنى الايىن،
كەلمەيدى وسى كۇندە نەگە شامام.
جولىڭا جانىم قۇربان بولساداعى،
تۇرماسپىن بۇل دۇنيەدە سەنسىز ءامان.>>

اكەتىپ ورتەنگەندەي جۇرەكتەرى،
دىرىلدەپ بۋىن، ساۋساق، بىلەكتەرى.
نە قىلساڭدا جارعا قوس دەپ جاراتقان،
قۇيىلدى ءبىر-اق جەرگە تىلەكتەرى.

كەش بولدى، قاس قارايىپ كۇندە باتىپ،
اس ىشپەي ناماز شامدا قالدى جاتىپ.
تاڭ اتسا كورەمبە دەپ دوڭگەلەۋمەن،
ءبىر كەزدە كوزى ءىلىندى سىلە قاتىپ.

تاڭ اتىپ، تاۋىق شاقىرار مەزگىلىندە،
توسەكتەن شوشىعانداي تۇردى اتىپ.
قيماسىن سىرتقا شىعىپ تۇردى قاراپ،
كورمەگەن جان قايعىسى جانعا باتىپ.

ازدان سوڭ ەل دە تۇردى، كۇن دە شىقتى،
قاسىرەت جۇرەكتەگى بولدى مىقتى.
جايلاۋعا ەسىم سول كۇن كوشپەك ەدى،
ات ۇستاپ، تۇيە قومداپ، ءۇيىن جىقتى.

سادقتىڭ وڭى كەتىپ، قانى قاشىپ،
(سىر ەمەس شىعاراتىن سىرتقا شاشىپ)
نۇرىم كەپ نە بولدى دەپ، سۇراسادا،
ايتپادى ۇيالعاننان ءسوزىن اشىپ.
-بىلمەيمىن، اۋرىپ تۇر،-دەدى،-باسىم،
قالدىرىپ ىشە المادى بەرگەن اسىن.
دەدى دە:<<اھ، دۇنيە>>، تەرىس اينالىپ،
ەرىكسىز ەگىلىپ كەپ توكتى جاسىن.

نۇرىمنىڭ كوزى الاقتاپ، ەسى كەتىپ،
بالاسىن ەكى كوزى تەسىپ ءوتىپ.
اقىرىن سىرتقا شىعىپ قاراپ ەدى،
ەسىمنىڭ بارادى ەكەن كوشى كەتىپ.

جۇدەگەن بالاسىنىڭ كورىپ تۇرىن،
كەتۋگە ات ەرتتەتى شىعىپ نۇرىم.
قاراسىن سادىق بايقاپ كورە المادى،
ەكى قىز كوش الدىندا كەتكەن بۇرىن.

سادىق كەپ:-بۇگىن توقتا، اتام،-دەدى،
ناۋقاسىم ەمەس ونشا قاتاڭ، دەدى.
بوي جازىپ، اتقا ءمىنىپ، قىرعا شىعىپ،
تاماقتى سۋىپ ءىشىپ جاتام، دەدى.

<<قۇپ>>دەدى بالاسىنىڭ ءسوزىن توسىپ،
اعىپ جۇر نۇرىم جاسى كوزدەن جوسىپ.
مىنگىزىپ بوز جورعاعا سادىق سالدى،
قاسىنا ءبىر جىگتتى بەردى قوسىپ.

كيىنىپ اسىل كيىم، بەلىن بۋىپ،
سىلانىپ، سىرتىن تۇزەپ، بەتىن جۋىپ.
اتتانىپ شالقار تۇستە بوز جورعامەن،
ارتىنان ەسىم كوشىن كەتتى قۋىپ.

كوك مايسا، جاسىل تەكشە، ءتۇستى جولعا،
زاۋلادى زاقپى تاستاي قوس بوز جورعا.
كەزىندە قازاق بەسىن-كۇن ەڭكەيگەن،
سوڭىنا قالىڭ كوشتىڭ جەتتى زورعا.

كەلەدى سەرگەلدەڭ بوپ ءبىر قىز ءۇشىن،
سارىپ قىپ جار جولىنا قۋات كۇشىن.
بىلمەيدى كوشى قايسى قالايماندا،
توقتاتىپ كورگەندە ەمەس قىزدىڭ ءتۇسىن.

كورگەنشە سادىقتا جوق سابىر، تۇراق،
جاس بالا ءتىس قاقپاعان-بالدىر قۇراق.
كوشكەن كىم قامسىزدان دەپ بولماسا،
الساشى اتتاناردا اتىن سۇراپ.
كوش تە كوپ، كوش شەتىندە قىزداردا كوپ،
كەلمەي جۇر باسقا قىزدار ءساليگە ءدوپ.
-اۋىلدىڭ نازىر بەرگەن باس جاعىنان،-
سۇراپ جۇر:-وسى بۇگىن كوشكەن كىم؟ دەپ.

بىلمەيدى جەر جادىسىن تاۋ مەن ساي كوپ،
اۋەنىڭ استى قۋىس، بارار جاي كوپ.
-اتى كىم، جۇمىسىڭ نە، كىمدى ىزدەيسىڭ؟
ول جەردەن،-دەيدى،-بۇگىن كوشكەن باي كوپ.

تۇرۋعا سابىر قىلماي كوپ ءسوز تەرىپ،
ولارعا بىلايشا دەپ جاۋاپ بەرىپ:
-نازىرگە كەلىپ جاتقان مەيمان ەدىك،
كەتىپتى جىلقىسىنا ءبىر ات ەرىپ.-

دەيدى دە جونەلەدى كوشتەن وزىپ،
دەلەبە ابدەن شالقىپ، الدى قوزىپ.
اراسىن قاتىن-قىزدىڭ كوكتەي زاۋلاپ،
جالتاقتاپ لاشىنداي مويىن سوزىپ.

ەشكىمنەن ەندى تىكتەپ سۇرامادى،
الگىندەي جاۋاپ بەردى سۇراعانى.
نە سىقىلدى كەلەدى كەربەز قىزدار،
ەشبىرى كوڭىلىنە ۇنامادى.

<<سابىلتقان قارا تەر قىپ قوس بوز اتىن،-
(تاڭىرقاپ كوشتە قۇرگەن قىزبەن قاتىن.)
جۇمىسى ءبىر قىسلشاڭ بولۋ كەرەك،
جاراتقان جان ەكەن دەپ ارتىق زاتىن.>>

………………………………………

قارايدى كوز ايرماي كورگەن قىزدار،
ساۋلەتى پەريزاتتاي،ءجۇرىسى ىزعار.
تولىقسىپ اتتان اۋىپ كەتە جاداپ،
تالاي قىزدار تالماۋسىدى-يمانسىزدار.

كەلەدى جول شەتىمەن سىرقىراتىپ،
ءتۇتىن قىپ شاڭ-توزاڭدى بۇرقىراتىپ.
ۇكىلى، ساپ جورعالى توپ-توپ قىزدار،
قۋالاپ ءبىرن-بىرى تىرقىراتىپ.

ولاردى اعىندى كەپ ارالايدى،
تىزەسىن سوعىپ وتىپ سارالايدى.
ىشىندە عاشىق جارى بولماعان سوڭ،
بەتىنە ەكى اينالىپ قارامايدى.

قارايدى باسقا قىزعا نەسىن ەندى،
ەڭكەيدى دىگەر بولىپ، بەسىن ەندى.
شۇبالىپ كوك قايقىعا ىلىنگەندە
ەسىمنىڭ جاقىندادى كوشىنە ەندى.

ارتىنان جەتتى قۋىپ قىزدىڭ كوشىن،
ءبىر-ەكى مالايىمەن بايبىشە، ەسىم.
قىزسىز كوش، تانىمايدى، وتە سالدى،
قارايدى قىز بولماسا وعان نەسىن.

جۇرەگى سابىر تاپپاي دۇرسىلدەدى،
شاقىرىپ ەسىم وعان:-كىمسىڭ؟-دەدى،-
-يەن جەر بۇدان بىلاي،ەلسىز جايلاۋ،
اسىعىپ، ناعىپ ساسىپ جۇرسىڭ؟-دەدى.

قاسىنا كەلىپ تۇردى سالەم بەرىپ،
-ءبىز جاتقان جولاۋشى ەدىك اسقا كەلىپ.
تاڭەرتەڭ قاسىمىزدان كوشكەن ەلگە،
كەتىپتى اياعىنان ءبىر ات ەرىپ.

ەي، اتا، وزىڭ كوشتىڭ بۇگىن قايدان،
اتىمدى ەندى ىزدەيمىن قانداي جايدان؟
جيدەلى تۇبەكتەگى ماتاي ەدىك،
نۇرىمنىڭ بالاسىمىن، اتام نايمان.

-اتىڭنان ايرىلىپسىڭ قويماي بايلاپ،
مەكەنىم اعاش وبا جۇرگەن جايلاپ.
بىلمەدىم، ىلەستى مە، جىلقى ىلگەرى،
بالالار كەتىپ ەدى بۇرىن ايداپ.

كوك كەردە جۇرە بەرسەڭ جىلقى جاتىر،
بالالار تىككەن شىعار جۇرتقا شاتىر،
بار بولسا، جوق بولسادا قايتا المايسىڭ،
اسىقپاي مەيمان بوپ كەت بۇگىن باتىر.

جىلقى ءىزى كوك شالعىندا جاتىر جوسىپ،
بالالار اكەتتى مە بىلمەي قوسىپ.
بار شىعار بالالاردا قىمىز-سۋسىن،
سونى ءىشىپ وترىڭدار كوشتى توسىپ.

-ماقۇل-دەپ بوز جورعاعا قامشى باستى،
زاۋلادى جىبەرگەندەي زاقپى تاستى.
نامازدىگەر، نامازشام، اراسىندا،
كوك كەردە كوپ جىلقىعا ارالاستى.

جىلقىنى ارالادى ارى-بەرى،
شاتىردى تاعى كوردى سادىق سەرى.
جوتادا قىزدا ۇمىتپەن تۇرعان اتشاڭ،
وسى ەدى قول سىلتەگەن بولجال جەرى.

ءسالي قىز ات ويناتىپ قارسى الدى،
-كىمسىڭ؟-دەپ،-ارالاعان جاتقان مالدى.
جىلقىنىڭ شارشاپ كەلگەن شىرقىن بۇزىپ،
الدە ءبىر ۇرىمىسىڭ.-دەدى،-اجالدى.

سويلەدى سوندا سادىق:-شالقىما قىز،
قاراڭىز ايتار ءسوزدىڭ ارتىنا قىز.
جىلقىڭا قوس اتىمدى قوسىپ ايداپ،
ەلىڭنىڭ لايىقپا سالتىنا قىز.
العان ۇرى بولاما، ىزدەۋشى مە؟
قالايشا جاۋاپ قىلدىڭ القىنا قىز.
ادامنىڭ اڭعالى دەپ ويلادىڭ با؟
قاراسام ءتاۋىر ەكەن قالپىڭا قىز.

-ەي، مىرزا، ىزا بولما ءازىل سوزگە،
ايتپايمىن ءازىلىمدى كورسەڭ وزگە.
جىلقىمدا اتىڭ تۇگىل بوتەن تاي جوق،
تۇسپەي مە بولسا ەگەر بولسا كوزگە.

قاي بەر ىلەسكەن جوق سەنىڭ اتىڭ،
بايقادىم جان ەكەنسىڭ ارتىق زاتىڭ.
جەتپەيمە جولاۋشىعا ءبىر ات مىنسە،
ول اتىڭ ارتىق ەدى نە قىلاتىن؟

-حانىشا، سەنىڭ ىزاڭ ءوتىپ وتىر،
ارتىڭنان قۇربىڭ قۋىپ جەتىپ وتىر.
بولاما ەكى ات ارتىق ازاماتقا،
اتىم تۇگىل ادامىم كەتىپ وتىر.

ويلاشى ،نە ويلاپ ەڭ كەشە كەشتە،
ءالى جۇر يشاراتىڭ ءبىزدىڭ ەستە.
ەكى كۇن ەرۋ بولماي ەڭ بولماسا،
كەلەدى تالاي كەگىم وسە كوشتە.

-ەي، مىرزا، اسىقپاساڭ تارقار كەگىڭ،
ەڭبەك قىلماي ەگىلىپ شىقپايدى ەگىن.
اتىڭ كىم، قاي جەرلىكسىڭ، قايدان كەلدىڭ،
ۇقتىرشى، كىم بولادى اتا تەگىڭ؟

-ماتايمىن، زاتىم نايمان، اكەم نۇرىم،
قۇيىپتى جەتى اتاما قىزىر نۇرىن.
نازىرگە ءوزىڭ كورگەن ساۋىن ايتىپ،
بىزگەدە حابار بارعان جازعىتۇرىم.

اتىم سادىق، شىعامىن، ون بەس جاسقا،
قۇمار ەدىم وزىڭدەي قالام قاسقا.
كوردىم، تۇستى جۇرەككە ماحابباتىڭ،
ەندى مەنىڭ جارىم جوق سەنەن باسقا.

بۇدان باسقا سوزىم جٶق ساعان ايتار،
مەن ەمەس ءولىپ كەتسەم سەرتتەن قايتار.
مەنىڭ شىن، سەن نەدەيسىڭ، ىنتام وسى،
اتىڭ كىم ، قايسى تاپسىڭ، جاۋاپ قايتار.

-اكەم-ەسىم، ۇرانىم- قارا كەسەك،
يەسى جوق قالىڭ مال ارام ەسەك،
ەسىمنىڭ ۇلى دا مەن، قىزى دا مەن،
وزىڭ كورگەن دۇنيە ماعان ەسەپ.

اتىم ءسالي ون بەسكە كەلدى جاسىم،
سەنسىز ماعان تاراماس ىشكەن اسىم.
ارتىمدا ءبىر جەتكىنشەك باۋىرىم جوق،
دۇنيەنى ايتىپ-ايتپاي نە قىلاسىڭ؟

ءوسىپ ەم ەركە بولىىپ قولدى سەرمەي،
ەشكىمگە قويىپ ەدى اكەم بەرمەي.
ورنادى جۇرەگىمە سەنىڭ وتىڭ،
تۇرا المان ەندى ءتىرى سەنى كورمەي.

كەتەرسىڭ، شاتىرعا جۇر بۇگىن قونىپ،
تۇر ەدىم كەلەمە دەپ سەنى شولىپ.
ءسىڭلىم بار -اتى ساعي، ەكەۋ-اقپىز،
ايتارمىن باسقا ارماندى كەشكە تولىق.

-ەي،ءسالي، ارمان قىلما باۋىرىم جوق، دەپ،
جيرەنبە دۇنيەدەن بەكەر بوق، دەپ.
ايتقانى بۇرىنعىنىڭ بار ەمەسپە،
مال ءبىر جۇتتىق، باتىرىڭ ءبىر وقتىق دەپ.

مەندەدە بار كوپ ەمەس جالعىز ءىنى،
بىلىنەر ازدىعىنان ەردىڭ ءمىنى.
ەكى قىز، ەكى ۇل بولىپ باعا الامىز،
نۇرىمدى ەسىم مەنەن ءسوزدىڭ شىنى.

شاتىرعا وسىنى ايتىپ كەلىپ تۇستى،
بۇلاردىڭ ۋادەسى بولىپ كۇشتى.
ءبىر بولىپ ولسە شۇڭقىر، شىقسا توبە،
جالىندى جاس جۇرەكتەر الدى دا ۇشتى.

جىلقىشى ەكى جىگىت، بارلىعى التى،
قالعان جوق ايتىلماعان ءسوزدىڭ قالتى.
وتىردى سۇحباتتاسىپ قىمىز ءىشىپ،
ءبىر جەرگە توقتاعانداي ءستىڭ شارتى.

مۇڭداستى ەكى عاشىق قامىن جەسىپ،
كوش كەلدى ناماز شامدا، شالعىندى ەسىپ.
دەم الىپ، جاپپا تىگىپ وتىرىستى،
شوگەرىپ تۇيەلەرىن جۇگىن شەشىپ.

-بارما ەكەن اتىڭ،-دەدى،-سادىق بالا،
بۇل ەلدىڭ ءبىز كوشىپ ەك الدىن الا.
ەشكىم جوق بۇدان بىلاي ءبارى كەيىن،
تاڭەرتەڭ كوش تاستاماي تاعى قارا.
سونى ايتىپ، بىرازدانسىوڭ سويدى مالىن،
بارى جەپ ەت پىسقانسوڭ تويدى دا الدى.
كوتەرىپ كورپە-جاستىق ءسالي سۇلۋ،
اپارىپ كوك مايساعا توسەك سالدى.

جاپپادا باي-بايبىشە، قوناق سىرتتا،
مالايلار كۇزەتتە جۇر جاڭا جۇرتتا.
توسەگى ەكى قىزدىڭ اق شاتتىردا،
باعانا جوندەپ قويعان ونى ىمىرتتا.

ءسالي جۇر توسەك سالىپ بۇلاڭ قاعىپ،
باسىنا بۇلعاقتاتىپ ۇكى تاعىپ.
توسەككە سالىپ جاتقان سادىق كەلدى،
تابىلدى ىزدەگەنى جاتسىن ناعىپ.

جولداسى ات قويىپ جۇر الىپ ەرىن،
توسەككە جالعىز كەلدى سادىق سەرىڭ.
مۇڭداسىپ ەكى عاشىق قۇشاقتاسىپ،
شىعارىپ جاتىر ايتىپ ىشكى شەرىن.

قىز ايتتى:-ءبىرازدان سوڭ ۇيىقتايدى ەل،
توڭاسىڭ مۇندا جاتساڭ سوعىپ تۇر جەل.
بۇل جەردە قالعان ءسوزدى توقتاتايىق،
جاتقىزىپ جولداسىڭدى، شاتىرعا كەل.

لاپىلداپ ءسوز ايتىلماي جۇرەك كۇيىپ،
ءبىرىنىڭ ويلاعانىن ءبىرى تۇيىپ.
ەندىگى ءسوز شاتىردا بولماق بولدى،
اجىراستى اۋىزدان ءبىر-ءبىر سۇيىپ.

ەرىن الىپ اعاشقا مىقتاپ بايلاپ،
جولداسى جاتتى كەلىپ اتتى بايلاپ.
شاتىرعا سادىق جۇردى ەل جاتقان سوڭ،
كوز سالىپ توڭىرەگىن ءبىر ابايلاپ.

كىرىپ كەلسە ءساليقان وتىر جاتپاي،
كىرەۋەتكە سۇيەنىپ  كىرپىك قاقپاي.
ەش نارسەدەن حابارسىز ساعي جاتىر،
ءسوز باستادى ءسالي قىز ونى وياتپاي.

لۇپىلدەپ ءسوز ايتالماي شەرتىپ جۇرەك،
ورالعانداي مويىنعا سۋىق بىلەك.
-احىرەتتىك جار بولساڭ، اللا قوسقان،-
سادىق ساعان ءۇش تۇرلى قويام تىلەك،
بەرەم دەسەڭ ايتامىن تىلەگىمدى،
ۇستاپ وڭ جاق <<بەردىم>>دەپ تىلەگىڭدى.
سابىرلانىپ جاۋاپ بەر ساسپاي جايلاپ،
توقتاتىپ قىزۋلانعان جۇرەگىڭدى.

-جانىم-اۋ ، اسقا كەلىپ سەنى كوردىم،
تاستاي كوشىپ كەتسەڭدە سوڭىڭا ەردىم.
ءۇش ەمەس،ءۇش جۇز تىلەك تىلەسەڭ دە،
جانىم،ءتانىم سەنىكى، تۇگەل بەردىم.

مەنىڭ سەرتىم، ۋادەم مىنە قولىم،
ارمانىم جوق ولسەمدە بولدى جولىم.
انت ەمەس قۇرى بوس ءسوز ۋادە ەمەس،
ىشەمىن ۋ بەرسەڭدە اۋزىم تولىپ.

ويلاما ساندالما دەپ ساسىپ جۇرگەن،
ارتىم ءدۇمدى، كەلەشەك كەڭ عوي مۇلدەم.
قۇداي قالىس، مەن بەردىم تىلەگىڭدى،
نە تىلەيسىڭ، كانە ايتشى بىردەن-بىردەن.

سوندا ءسالي قۇشاقتاپ، اۋزىن سۇيىپ،
لەبىزى بەتتەرىنە وتتاي تيىپ،
شالقالاسىپ كەتەدى، جانتالاسىپ،
بۋىن بوساپ، اققۋداي موينىن ءيىپ.

-ىشكە قايعى بۇيتەرمەڭ جيناماساڭ،
تىلەگىمدى بەرەرمەڭ سىيلاماساڭ.
ەڭ ءبىرىنشى تىلەگىم: وسى تۇنى،
اماناتتى الام دەپ قيناماساڭ.

بۇل مۇباراك ءبىرىنشى، تۇڭعىش تۇن عوي،
شىن تىلەكپەن وتكىزەر قادىر تۇن عوي.
ەرجىگىتتىڭ ءبار تىرەگى ىنساپ، سابىر،
شىن جۇرەك، تازا تىلەك بىزگە سىن عوي.

اتا-انامدى ەكىنشى زارلاتپاساڭ،
رەنجىتىپ، كەيىتىپ، قارعاتپاساڭ.
مەنەن قالىپ ساعيجان نە بولادى،
كوزدەن جاسىن سورلىنىڭ پارلاتپاساڭ.

قارىزدارى قالماسىن دەيمىن بىزدە،
جاتىپ الماي بارعان سوڭ جارىڭدى ىزدە.
ەڭ اقىرعى،ءۇشىنشى تىلەگىم سول،
اشىق كەلىپ قۇدا تۇس وسى كۇزدە.
ىنڭمەنەن ەرتىپ كەل اتاڭدى الىپ،
قۇدا تۇسىپ، مال سويعىز باتاڭدى الىپ.
نەكە وقىتىپ قوسىلساق قۇدايعا ءجون،
قاشقىن، كەزەپ، نەكەسىز اتانبالىق.
قاشىپ-پىسىپ جٶل تاپپاي قولعا تۇسىپ،
ارماندا بوپ بايلانىپ ماتالمالىق.
ۇيتىپ قولعا تۇسىرسە ولتىرەدى،
بىزدىڭ ەلدىڭ مىنەزى قاتاڭ حالىق.

قۇدالىققا كونبەسە سەرمەرسىڭ قول،
الدارىنان ءبىر وتىپ، ارمانسىز بول.
ەپتى جىگىت بار شعار ەلدەرىڭدە،
تالاپتانىپ، تالپىنىپ، تابارسىڭ جول.

وسى مەنىڭ تىلەگىم ايتىپ تۇرعان،
ءبىر سوزىندە تۇرا الماس ءتاڭىر ۇرعان.
جانىم،ءتانىم سەنىكى، قۇداي قالىس،
شىبن جانىم جولىڭدا بولسىن قۇربان.

جەلمەن بىرگە جەلبىرەپ تورعىن شاتىر،
دەل-سال بولىپ ەزىلىپ سادى جاتىر.
-تىلەگىڭنىڭ ءبارىن دە بەردىم،-دەدى،
ايتقانىنان قايتپايدى ەسىل باتىر.

ءسالي جىلاپ اۋزىنان تاعى سۇيدى،
قىلىعنا بويى ەرىپ،ءىشى كۇيدى.
تايماس بولات، تاباندى، قايتپاستىعىن،
سىرىن الىپ، سيپاتىن جۇرەك تۇيدى.

ساعي جاندى وياتىپ جاقتى شامىن،
جاس جۇرەكتىڭ عاشىقتار جەگەن قامىن.
باستان-اياق ۇقتىردى سىڭىلىنە،
باعانادان قانداي سوز، نە بولعانىن.

مىناۋ سەنىڭ جەزدەڭ دەپ تانىستىرپ،
كوردى ەكەۋىن ازىراق جانىستىرىپ.
قۋانىش قىپ سىرتىنان تۇردى كۇلىپ،
جەزدەسىمەن بالدىزىن الىستىرىپ.

……………………………….

كىرپىك قاقپاي ءساليدىڭ كوزى تەسىپ،
قىمىز ءىشىپ، ازىراق توقاش جەسىپ.
-مىناۋ بەلگىم، ۇمىتپا!-دەدى داعى،
ىشتەن كىيگەن مەشپەتىن بەردى شەشىپ.

مىنە، عاشىق جانداردىڭ كور قىزىعىن،
ەبىن تاپقان كورەدى ەر قىزىعىن.
-ءوز كوزىمدەي كورىپ جۇر،-دەدى داعى،
بەردى سادىق سۋىرىپ ءمور جۇزىگىن.

بالدىزى وعان ءبىر تورىن جاۋلىق بەرىپ،
ماڭدايىنان ءبىر سۇيدى اۋزىن كەرىپ.
بالدىزىنىڭ جاۋلىعىن سادىق الدى،
ءبىرن-ءبىرى قيا الماي، جۇرەگى ەرىپ.

كۇزدە كەلمەك ۋادە بولدى قاتتى،
بۇلبۇل سايراپ، بوزارىپ تاڭدا اتتى.
قول الىسىپ، سۇيىسىپ، قوش ايتىسىپ،
توسەگىنە كەلدى دە سادىق جاتتى.

تۇرىپ وتقا جولداسى اتىن قويدى،
وزىنشە ولدا ويلاپ جۇر ءاربىر ويدى.
كۇن شىققان سوڭ شاقىردى شاي ىشۋگە،
ءيتارقانىڭ استىندا اسقا تويدى.

تايارلانىپ جۇرۋگە ەرتتەدى اتىن،
كوزى قيماي ءسالي جۇر اسىل زاتىن.
ءتۇسىن بۇزىپ، كوزىنە جاسىن ىركىپ،
شىن عاشىقتق ءبىلدىرىپ ماحابباتىتىن.

اتاسى مەن حوش ايتتى ەنەسىنە،
اللا امان كورىسكىز دەپ كەلەسى دە.
زورعا باسىپ اياعىن شىقتى سادىق،
ورتەنىپ وت كەتكەندەي دەنەسىنە.
-مەن دە ەسىمە اتىڭدى الام،-دەدى،
بولما ەندى ات ءۇشىن الاڭ دەدى،
ءسالي مەنەن ساعيعا،- تىسقا شىعىپ،
مەيمانىڭدى اتتاندىر بالام ،دەدى.

جۇگىرىپ كەپ ساعي قىز ەسىك اشتى،
قوش ايتا الماي ءسالي دە توكتى جاستى.
قاراعايدى پەردە قىپ، ەلجىرەسىپ،
ەكى عاشىق سۇيىسىپ، قۇشاقتاستى.

ءسالي قىز دەدى:- سادىق قوش بول ايتقانىم،
شىن ىنتام، ەمەس ساعان بوس ايتقانىم،
اتا، ەنەمە سالەم دە، سابىرجانعا،
كوكەيڭنەن كەتپەسىن وسى ايتقانىم.

ساعي جىلاپ سادىقتىڭ قولىن ۇستاپ،
ايرماعان جاس بالا وڭ مەن سولىن.
سادىق جىلاپ بەتىنەن سۇيگەن شاقتا،
ارەڭ ايتتى: بولسىن، دەپ،-اعا، جولىڭ!

جىلاپ سادىق:-قوش،-دەدى،-جار مەن بالدىز،
اتا اناڭدى كەيىتپە،-دەدى،-جالعىز.
وسى كۇزدە ولمەسەم ءبىر كەلەمىن،
مەن ۇمىتار دەگەندى ەستەن قالعىز.

سادىق ءسوي دەپ ارەڭگە اتقا مىندى،
جاستار سىرىن جولداسى ابدەن ءبىلدى.
ات ۇستىنەن ەڭكەيىيپ ەڭىرەسىپ،
سىلەكەيىن جۇتىستى سورىپ ءتىلدى.

قوش ايتىسىپ، ات موينىن بۇرىپ قالدى،
ەكى قىزدىڭ بۋىنى قۇرىپ قالدى.
قاراي-قاراي ارتىنا سادىق كەتتى،
ساعي، ءسالي ەڭرەپ تۇرىپ قالدى.

سادىق قالاي ات باسىن تارتا الادى،
ەستەن تانىپ ءساني قىز شالقالادى.
قايىڭ، تەرەك، قاراعاي پەردە بولىپ،
عاشىقتاردى ساياعا اپ قالقالادى.

ەڭىرەسىپ ايرىلدى ەكى عاشىق،
كەتتى سادىق كورىنبەي بەلدەن اسىپ.
ءبىر قاراپ اپ ارتىنا، جاسىن سۇرتىپ،
بوز جورعاعا جونەلدى قامشى باسىپ.

اكەسىنە بەسىندە كەلدى جەتىپ،
سۇرادى:-جوعالدىڭ،-دەدى،-قايدا كەتىڭ؟
اۋاسى جاقسى جەرگە قونىپ ەدىك،
جازىلىپ قالدىم، – دەدى-سىلتاۋراتىپ.

بالاسى ساۋىققانعا قۋاندى كوپ،
بىلمەيدى قىزعا بارىپ ۋاندى دەپ.
ەرتەسى ەلگە قايتىپ كەتتى بۇلار،
ەتتى جەپ، وقىدى دا قۇراندى كوپ.

كۇز بولسا ارمانىنان بۇلار شىقپاق،
دوستى ءوسىرىپ، دۇشپاننىڭ كوڭىلىن جىقپاق.
<<اۋزىڭنان كۇزگە شەيىن شىعارما>>دەپ،
جولداسىن سادىق مىرزا قويدى مىقتاپ.
دۇركىرەپ ساۋىقپەنەن كوڭىلى ءوسىپ،
اۋىلعا كەلىپ جەتىپ جەلدەي ەسىپ.
اراسى سادىق-ءسالي بەس كۇندىك جول،
بۇلاردا جايلاۋىنا شىقتى كوشىپ.

كوكتەۋدەن بۇلار كوشىپ كەتكەن كەزدە،
ارادان ون شاقتى كۇن وتكەن كەزدە.
<<قالماقپەن سوعىسامىز، قامدانسىن>>دەپ،
جايلاۋعا حابار كەلدى جەتكەن كەزدە.

كۇش جەتسە ءبىرىن-ءبىرى قويمايدى اياپ،
قالدى اۋىلدا كارى شال، جىتىك-ساياق.
قالماقپەن قارسى شىعىپ سوعىسۋعا،
اتتاندى ەركەك قالماي تايلى-تاياق.

تۋ بايلاپ، ۇران سالىپ، قارسى شاۋىپ،
بىرەۋ ۇشىپ، بىرەۋلەر اتتان اۋىپ.
ءبىر جارىم اي سوعىسىپ، جەڭىسە الماي،
شەگىندى ەكى جاعى قىرعىن تاۋىپ.

كورىمى، سادىق قايتىپ امان كەلدى،
كىم جاقسى، ءمالىمسىز كىم جامان كەلدى.
اۋىلدا بوپ جارىم اي دەم العاندا،
تاعى قالماق جەتتى دەپ حابار كەلدى.

ءبىرى قالماي اتتاندى قازاق تاعى،
قيانكەسكى سوعىستى ەكى جاعى.
بەس جۇز قازاق قالماققا ءتىرى ءتۇسىپ،
قازاق جاقتىڭ جەڭىلىپ سىندى ساعى.

قالماق بايلاپ ولاردى الىپ كەتتى،
ءۇيدى-ۇيىنە تاراسىپ حالىق كەتتى.
بالاسىنان اداسىپ نۇرىم كەلدى،
سول بەس جۇزدىڭ ىشىندە سادىق كەتتى.

نۇرىمعا قالدى تۇسىپ اقىر زامان،
بالاسىنان ايرىلىپ بولدى جامان.
جەردى بەرسە ادامىن قايتارام دەپ،
قالماقتاردان حات كەلدى كۇزگە تامان.

بۇل اڭگىمە قازاققا ەرمەك بولدى،
تالاس جەرىن قالماقتىڭ بەرمەك بولدى.
ادامداردى تاپسىرىپ، جەردى الۋعا
قانشا قالىس قالماقتان كەلمەك بولدى.
قازاق جاعى ءۇي تىگىپ مالدى سويدى،
ادامى كەپ قۋانىپ قىلدى تويدى.
قولىڭ جەتسە تارتىپ ال دەدى داعى ،
ايتقان جەرىن قالماققا بەرمەي قويدى.

جەر الام دەپ ادامىن الىپ كەپتى،
بەرمەي قويىپ قازاقتىڭ قورلىعى ءوتتى.
قازاق بالەم اسىقپا قىلارمىن دەپ،
<<ەكىن وقسىن>>دەدى دە قالماق كەتتى.

ىزالانىپ سونىمەن قالماق كەتتى،
كەلىستىرىپ قازەكەڭ الداپ كەتتى.
ون بەس كۇنگە جەتپەي-اق سوعىسۋعا
ون كەى مىڭ قالماقتان سولدات كەپتى.

سوعىسقا ەشكىم شىقپاي قالا المادى،
بۇل جولى ونشا زيان سالا المادى.
قازاق تاۋعا سۇيەنىپ جاتىپ الدى،
تاعى ءبىر اي سوعىسىپ الا المادى.

كەلەر جازدا كەلۋگە قايتتى قالماق،
نە قىلسادا قازاقتىڭ جەرىن الماق.
قوس قاراسان وق ءوتىپ ، قالىڭ ەتتەن،
جارالى بوپ سادىققا تۇستى سالماق.

جارالى بولدى سادىق قالماق اتىپ،
جار قايعىسى ءبىر جاقتان جانعا باتىپ.
دارىگەرگە كورسەتىپ قوزعالا الماي،
توسەك تارتىپ ءبىر جولا قالدى جاتىپ.

جارىن ويلاپ، كەتەدى جاسى زىرلاپ،
قاپالىق جاتتى كۇيىپ ءىشىن تىرناپ.
اسقىنىپ جازىلمادى، كۇز اينالدى،
جارىقشاقتاپ سۇيەگى كەتكەن قىرناپ.

كەپ ەدى وسى كۇزگە ارەڭ جەتىپ،
جەتكىزبەي قويدى ءتاڭىرىم جارالى ەتىپ.
قازان ايى كەزىندە كەلمەكشى ەدى،
قازان تۇگىل قاراشا بارادى ءوتىپ.

كوتەرەدى، ءجۇرىۋ جوق، قۇرى باستى.
زارلى قىلدى ءتاڭىرىم ەسىل جاستى.
بىرگە بارعان باياعى جان جولداسىن
ءبىر كۇنى شاقىرپ دپ اقىلداستى.
شاقىرىپ وڭاشادا قاسىنا الىپ،
قايتەمىز دەپ وتىردى اقىل سالىپ.
جاسىنان تاربيەلەپ ءوزىن باققان،
جيىرما بەس جاستا ەدى، اتى-مالىك.

-ەي، ماكە، بىرگە ءوسىپ ەم بالا جاستان،
جەرىڭ جوق كەمشىل بولعان ات پەن استان.
ءساليدى وسى كۇزدە ءبىر كورە الماي،
ءوستىپ-اق كەتكەنىمە زامان باستان.

جاتىرمىن ەكى تۇرلى قايعى تارتىپ،
تاماق ساۋ، دەرتىم قاتتى، جەردى تارپىپ.
ءبىر حابار قارالىندا قىلا الماساق،
جۇرگەنشە جىگىتپىن دەپ ولگەن ارتىق.

شىعارما سىردى سىرتقا، اۋزىڭدى جاپ،
كەلمەيدى ءىس ورنىنا دەگەنمەن قاپ.
دەنىڭ ساۋ، جاسىڭ ۇلكەن، كورگەنىڭ كوپ،
بولادى قالاي قىلساق اقىلىن تاپ.

-سادىق جان، ايتقانىڭدى قۇپ قىلايىن،
بۇيرسا ءسالي قىزعا جۇپ قىلايىن.
نە بار دەر، ءيا باستاپ ءوزى بارار،
اكەڭە باستان-اياق ۇقتىرايىن.

كونبەسە ەگەر اكەڭ ،قىرسىق شالىپ،
تاۋەكەل دەپ كەتەمىن جالعىز سالىپ.
احۋالدى ۇقتىرىپ، كۇن كەڭىتىپ،
نە قىلسامدا كەلەمىن حابار الىپ.

-مەيلىڭ، -دەدى، مالىك كەپ ايتتى شالعا،
-نايماندا قىز جوق پا ەكەن، دەدى ول،-مالعا؟
اپەرەم جازىلعان سوڭ وزىم تاڭداپ،
ايتىپ قوي، -دەدى، -بارىپ جىندى سالعا!

سول كەزدە ءمارجىم تۇرىپ :-نۇرىم ،-دەدى،-
ءوزى سۇيگەن قىز ەكەن بۇرىن ،دەدى.
كىمدى سۇيسە سىندىرماي اپەر ساعىن،
جارامايدى تارتىنساڭ مۇنىڭ، دەدى.

ارعىنعا ات جەتپەي مە بولسادا الىس،
ءوزى بارىپ بولىپتى قىزبەن تانىس.
ۇكى تاعىپ كەلەدى، باسىن بايلاپ،
مالىكتى ەرتىپ، ءبىر-ەكى جىبەر قالىس.
تالابىنا قويا بەر جاستى تيماي،
دۇنيەنى وتىرما كوزىڭ قيماي.
قالماق السا قابىرعاڭ قايىسپاي ما؟
جاتقان مالدى قايتەسڭ جەرگە سيماي.

بالالار جاس، ءوزىڭ دە بوپ قالدىڭ شال،
مەنىڭ ايتقان سوزىمە قۇلاعىڭ سال.
ەكى الەمدە كاپىر سەن ،وڭالمايسىڭ،
سادىق پەنەن سابىردان اياساڭ مال.

-قوي قاتىن، قوي دەگەن سوڭ الساڭشى ءتىل،
قىز ىزدەيتىن زامان با بيىلعى جىل.
سەنىڭ ءسىڭ بولماسىن مال مەن جاندا،
اس پىسىرىپ، يىرگەن جىبڭدى ءبىل.

اعاش وبا الىس جەر، اراسى تاۋ،
الىپ كەتسە قايتەسىڭ اڭدىعان جاۋ.
بالالاردى قىزدىرماي، جايىڭا جۇر،
وتىڭ جاعىپ ،بيەمەن سيىردى ساۋ.

شىعىپ كەتتى سونى ايتىپ نۇرىم باتىر،
قايعىلانىپ بۇل كۇندە سادىق جاتىر.
مالىكتى ەرتىپ سادىققا ءمارجىم كەلدى،
تىگىپ بەرگەن وڭاشا تورعىن شاتىر.

-اكەڭدى قارعام ءتاڭىر السىن،- دەدى،
اتاڭ بولماي ادىرا قالسىن، دەدى.
ءبىر اتقوسشى قاسىنا جالداپ الىپ،
مالىك ءوزى ارعىنعا بارسىن، دەدى.

ەكى جامبى بەرەيىن، ەكى ات السىن،
ەش ادامعا بىلدىرمەي كەتىپ قالسىن،
جازىلعان سوڭ كەلەد دە كەلەر جازدا،
ۇكى تاعىپ كەلىنگە ،حابار سالسىن.

سوزىنە سادىق جىلاپ اناسىنىڭ،
(قاراشى اقىلىنىڭ داناسىنىڭ.)
مەيربان انا  شىركىن ەڭىرەدى،
يىسكەلەپ ماڭدايىنان بالاسىنىڭ.

مالىك شىقتى ءبىر جولداس تاۋىپ الدى،
ەكى جامبى قورجىنعاءمارجىم سالدى.
جىلقىدان ەكى جورعا جەتەككە الىپ،
ەش ادامعا سەزدىرمەي كەتىپ قالدى.

………………………………….

جۇر ەدى سابىر سوندا جىلقى باعىپ،
زەرىكسە اڭ قۋالاپ، تۇلكى قاعىپ.
ەمشەكتەس سادىقپەنەن، ون ءتورىت جاستا،
اعا اۋىرۋ، كەلەدى ۇيقى ناعىپ.

جۇمىستى ايتقان مالىك باستان-اياق،
جاسىرىپ ءبىرىن شالا تاستاماي-اق.
تەز باردەپ ەكى اتتى ۇستاپ ءوزى بەرگەن،
سادىقتان كەرەك جوق دەپ دۇنيە اياپ.

سادىقتى ويلاپ، كەيىپ جۇر سابىر ارەڭ،
كىمگە پايدا قىلار دەپ بەس كۇن الەم.
-ءوزىم ەرتىپ بارامىن جازىلعان سوڭ،
ءۇش قايتارا جەڭگە مە ،- دەدى،-سالەم.

اللا دەپ جولعا تۇسىپ مالىك كەتتى،
نەشە قىرقا، ساي-سالا،تاۋدان ءوتتى.
ەل جايلاۋدان ەڭكەيىپ قالعان ەكەن،
بەس قونىپ ەل شەتىنە كەلىپ جەتتى.

جول سۇراپ، جولداعى ەلدەن سۋسىن ءىشىپ،
ەل جايلاۋدان قالىپتى قايتا تۇسىپ.
ءبىر سۋىق ءسوز ەستىدى جولدان سۇراپ،
ەسىم جازدا كەتتى دەپ ساداققا ۇشىپ.

قازاقتان ءولدى تالاي باتىر دەيدى،
اياعى نەگە سوعار اقىر دەيدى.
ەسىمنىڭ مال مەن مۇلكىن اعايىنى،
ۇلەسكە سالامىز دەپ جاتىر دەيدى.

ءولتىردى ەسىم بايدى بيىل قالماق،
ەكى قىز، ءبىر قاتىنعا تۇستى سالماق.
جىل ۋاعى تولعانسوڭ –كەلەر جازدا،
ۇلەسىپ اعايىنى تۇگەل الماق.

مۇنى ەستىپ مالىك باتىر كەيىدى كوپ،
جۇمىسىم ەندى قانداي بولادى دەپ.
ەسىمنىڭ اۋىلى مىناۋ دەدى بىرەۋ،
رەنجىپ كەلە جاتسا ۋايىم جەپ.

اينالىپ ماما اعاشقا كەلىپ تۇستى،
سىعالاپ ءسالي تانىپ تۇرا ءۇشتى.
جىلاسىپ،امانداسىپ، كوڭىل ايتىپ،
دەپ جاتىر:-تاعدىر ءىسى قانداي كۇشتى.

وتەشەك ءوستىپ جۇرىپ از كۇن ءومىر،
ەشكىمدى الماي قويماس دۇنيە جەمىر.
كورىسىپ، قول بەرىسىپ وتىرعان سوڭ
جۇپارعا، قۇران وقىپ، ايتتى كوڭىل.

تانىستى امانداسىپ، ءجون سۇراسىپ،
قايعى باسىپ جۇرگەندەر تۇنجىراسىپ.
سوندا كورگەن ەسىمىڭ بۇگىن جوق دەپ،
قايتادان تاعى دا الدى ءبىر جىلاسىپ.

قازا بولدى جەتىنشى ايدا، دەدى،
بۇل دۇنيەدەن جوق ەكەن پايدا، دەدى.
ءسالي سۇلۋ تىقىرشىپ شىداي الماي:
-جازدا كەلگەن جولداسىڭ قايدا؟- دەدى.

-كوڭىلىڭ اكەڭ ءولىپ قارالاندى،
جالعىز اللا جاراتتى بار ادمدى.
سول سوعىستا وق تيىپ قارا ساننان،
سادىق مىرزا جامان بوپ جارالاندى.

جاتىر زارلاپ جۇرە الماي، جالعىز جار دەپ،
بۇل ومىردىڭ ويلاڭدار جولى تار، دەپ.
وسى جاقتا ءبىر ءزارۋ ءىسى بولىپ،
ءوز ورنىنا جىبەردى مەنى بار، دەپ.

سۇيەگى امان، وق وتكەن قالىڭ ەتتەن،
قانى قاشىپ جۇدەدى ەكى بەتتەن.
دارىگەر باعىپ جاتىر بىراز جاقسى،
جۇمىسىنا مەن كەلدىم سول سەبەپتەن.

جۇپار ونى ۇققان جوق نە بىلەدى،
اڭقاۋ سىمان مىنەزى كەڭىر ەدى.
تەرىس اينالىپءسالي قىز تىسقا شىعىپ،
بەلبەۋ سالىپ موينىنا ەڭىرەدى.

-اكەم ءولىپ، باۋىر جوق، قالدىم جەتىم،
تاعدىر ساعان جاقپايدى قاي نيەتىم؟
سۇيگەنىمە جالعاندا قوسىلماسام،
سادىقتى الساڭ مەنى دە ال قۇدىرەتىم.

داستارقاندى شاي ىشكەن ساعي جيىپ،
ول دا وتىرعان ارەڭگە ۇيگە سىيىپ.
ءساليقاننىڭ قاسىنا كەلدى داعى،
الا المادى وكسىگىن ولدا تيىپ.
ساعي ايتتى ساليگە:-ەسىڭدى جي،
جازىلادى دەدى عوي جاسىڭدى تي.
ءتاۋىر بولىپ قالدى دەپ ايتىپ وتىر،
ءجۇر جىلاماي، قوناقتىڭ قىمىزىن قۇي.

سونى ايتىپ، كوڭىلىن باسىپ ۇيگە كىردى،
ءسالي، ساعي ەكەۋى قابات كىردى.
قىزدارىنىڭ قىزارعان كوزىن كورىپ،
ءبىر حيكىمەت بارلىعىن جۇپار ءبىلدى.

قىمىز ءىشىپ وتىردى، باتتى كۇندە،
مالىك،ءسالي سويلەستى ءىڭىر، تۇندە.
ءسوزدىڭ شىنىن جۇپارعا ايتپاق بولدى،
باستان-اياق بارلىعىن تۇگەل مۇلدە.

وتىرعاندا كەڭەسىپ ءىشىسىپ شاي،،
دەدى الىك:-قۇلاق سال، ەي، بايبىشە-اي…
جازداعى، كۇزدەگىسىن تۇگەل ايتىپ،
نە دەيسىز،-دەپ جۇپارعا سويلەدى جاي.

جۇپار ايتتى:-جاقسى ورىن تاپسام بولدى،
ەلگە اشتىرماي ەتەكتى جاپسام بولدى.
ءسالي مەنەن ساعيدى ارمانسىز قىپ،
ءوزىم جاندى سولارمەن باقسام بولدى.

شىعارماڭدار بۇل سىردى سىرتقا شاشىپ،
جاز شىققان سوڭ كەتەلىك ەپتەپ قاشىپ.
مۇلكىن ءبولىپ ەسىمنىڭ الامىز دەپ،
جالماۋىزدار دايار تۇر اۋزىن اشىپ.

ەكى اتىڭدى الىپ قايت، قالسىن جامبى،
اتتى المادى دەمەڭدەر، كۇمىستى الدى.
ءوزىڭ بىزدەن ايداپ قايت ونشاقتى ات،
كوشسەك قايدا تاستايمىز مىنا مالدى.

-ولاي ەمەس، قۇداعي، كۇدەر ۇزبە،
ءبىر اۋىز ءوز ايتايىن تىڭدا سىزگە.
تىشقاق لاق قالدىرماي اكەتەمىز،
ءبىرىنشى اللا، ەكىنشى سەنسەڭ بىزگە.

جازعا سالىم قونڭىز ەلدى شەتتەپ،
حابار الىپ تۇرامىز تاعى دا ەپتەپ.
جىگىت جيىپ، سايلانىپ، جابدىقتانىپ،
اكەتۋگە كەلەمىز ءبىر-اق بەتتەپ.
ابىسىندار سىرلاسىپ كەلگەن شاقتا،
اۋزىنا اس، استىنا قويىپ ماقتا.
ەستي بەرسىن، ەرتەدەن سوز قىلا بەر،
قايىنى بەر دەپ ءساليدىڭ نايمان جاقتا.

وسىنى ايتىپ جاتىستى تاماعىن جەپ،
ەكى قوندى، جاتپادى جايلانىپ كوپ.
قوش ايتىپ سەگىزىنشى كۇن ات ەرتتەدى،
-ءسالامات تۇر، بىز ەندى قايتامىز،-دەپ.

ەكەۋىنە مىنگىزدى ەكى جاقسى ات،
سالەم-ساۋقىت، تاعى دا جازدىردى حات.
اتىن الىپ، جامبىنى سوندا تاستاپ،
مالىك كەتتى، دەدى دە<<قوش، امان جات>>.

ەكى اتىن تاستامادى. ىرىم قىلدى،
قۇداعيدىڭ سويلەسىپ، سىرىن ءبىلدى.
اۋىلىنا بەسىنشى كۇن مالىك كەلدى،
بۇلاردىڭ قىپ جۇرگەنىن نۇرىم ءبىلدى.

مالىكتەر اتتان جەرگە تۇسكەن زامان،
سۇراسىپ بولماي جاتىپ ەسەن- امان.
-قايدا باردىڭ، اتىڭ نە جەتەلەگەن؟-
دەپ سۇرادى تۇنەرىپ نۇرىم نادان.

-تىڭداساڭىز ايتايىن قۇلاق سالىپ،-
مالىك باتىر سويلەدى بوركىن الىپ،-
سادىق جاننىڭ جۇمىساعان امىرىمەن،
قارا كەسەك، ارعىنعا كەلدىم بارىپ.

ايتپاعانمەن قويمايسىز مەنى قىسىپ،
بار دەگەن سوڭ جونەلدىم قۇستاي ۇشىپ.
ەسىم بايدىڭ قىزىنا وزىڭە ايتقان،
كەلدىم بارىپ سويلەسىپ، قۇدا تۇسىپ.

ەل ەڭكەيىپ جايلاۋدان كەلگەن ەكەن،
ەسىم جازدا سوعىستا ولگەن ەكەن.
جالعىز قاتىن، ەكى قىز، جەتىم-جەسىر،
مالدى اياماي قۇدايىم بەرگەن ەكەن.

جەتىم قىزدار جىلايدى بالامى، دەپ،
ەل ۇرىكسە ءبىز قايدا قالامىز دەپ.
اعايىنى جۇرىپتى ءسوز قىلىسىپ،
مۇلكىن ءبولىپ، مال-جانىن الامىز دەپ.
سالەم ايتىپ، ەڭىرەپ بەردى ەكى اتتى،
سالەمدەمە، تاعى دا مىنا حاتتى.
ەكى قىزدى بەرەمىن ەكى ۇلىنا،
دەپ جىلاعان سوزدەرى جانعا باتتى.

سادىق ءوزى ايلاسىن تاپسىن دەدى،
ءبىر پالەدەن ءبىزدى كەپ قاقسىن، دەدى.
بار دۇنيەم، ەكى قىز نۇرىمدىكى،
ولگەنىمشە وزىمدى باقسىن دەيدى.

قانداي تاتتى دۇنيە ادامزاتقا،
قايتا-قايتا قارادى نۇرىم اتقا:
-جىگەرىڭ بار ۇل بولساڭ ەندى ءبارىڭ،
جىبەرمە دەپ نامىستى ەندى جاتقا.

ەسكە الىڭدار ەرتەدەن جازعا سالىم،
دەپ قىلمىڭداپ سويلەدى نۇرىم شالىڭ،-
جىگىت جىيىپ، اتتانىپ، تاۋمەن بارىپ،
اكەلىڭدەر كوشىرىپ بارلىق مالىن.

سولاي سويلەپ باي نۇرىم قويدى جايلاپ،
ءوزى شىقتى مال ءۇشىن بەلدى بايلاپ.
سىلاپ-سيپاپ ەكى اتقا ۇكى تاعىپ،
قايماق جاعىپ ساۋىرىن قويدى مايلاپ.

مىنە وسىنداي ءتاتتى مال جالعان ەكەن،
ءوستىپ الداپ تالايدى العان ەكەن.
بۇرىعىدان سادىقتا جاقسى بولىپ،
كىرىپ-شىعىپ بالداقپەن قالعان ەكەن.

ءسوزىن قۋانتتى سادىق ەردى،
مالىك كەلدى ارالاپ تالاي جەردى.
سابىر ەرتەڭ ەكەۋىن ەرتىپ بارىپ،
تاڭداپ ۇستاپ، جىلقىدان ەكى ات بەردى.

سونىمەن جازدى كۇتىپ جاتتى بۇلار،
سادىقتا كوپ ىزالى، قايعى، مۇڭ بار.
وندا ءسالي جىلاسا، مۇندا سادىق،
تارقايدى قاي زاماندا عاشىق قۇمار؟

جىلاعان بۇل سىقىلدى تالاي عاشىق،
كەيبىرەۋى قوسىلعان ماۋقىن باسىپ.
كەيى جەتىپ مۇراتقا، كەيى جەتپەي،
كىمگە وپا قىلادى دۇنيە ساسىق!
ءبىرى جىلاپ سولاردىڭ، ءبىرى كۇلدى،
ويلاعانىن ءبىرىنىڭ ءبىرى ءبىلدى.
سادىق مىرزا جىلاۋمەن قىسقا كەلىپ،
قاڭتار ايى بولعاندا اتقا مىندى.

ابدەن سەرگىپ جارانىڭ اۋزى ءبىتتى،
وندا جىلاپ ءسالي قىز قىستاي كۇتتى.
كەلەمە دەپ ءبىر حابار قۇرالاقتاپ،
تۇندە ۇيقى جوق، تاڭ اتسا كۇندە ءۇمىتتى.

جارىن تىلەپ جالعىزدان قىلادى زار،
تىلەگەنى باسقا ەمەس، ءبىر عاشىق جار،
سادىق سابىر، مالىكپەن اقىلداستى،
كوك شىققانعا، قار كەتىپ ءبىرتالاي بار.

جولداسى جوق ادامعا كىم ەرمەكشى،
جاقسىعا ادام، جامانعا جىن ەرمەكشى.
ءارىپ دەگەن مالىكتىڭ ءىنىسى بار،
سونى بولدى ساليگە جىبەرمەكشى.

جيىرماعا ءارىپتىڭ كەلگەن جاسى،
ول-سابىردىڭ جولداسى، اقىلداسى.
وقۋى بار، ءوزى دە قۋشىكەشتەۋ،
كۇلىمدەگەن جايدارى كوزبەن قاسى.

ايلاسى بار ءار تۇرلى، قالجىڭعا ۇستا،
ونداي ەپتى جىگىت جوق وسى تۇستا.
ات، كيىمى سابىردان بولعاننان سوڭ،
قالماۋشى ەدى جانىنان جازى، قىستا.

سادىق، سابىر، مالىكپەن:-ءارىپ،-دەدى،
-تۇسىڭدى وزگەرت، بولىپ ال عارىپ، دەدى.
ءۇيىن تاۋىپ ەسىمنىڭ، سىرىڭدى ايتىپ،
مالاي بوپ تۇر سول جەرگە بارىپ، دەدى.

ارالاماي سوندا تۇر ەلدىڭ ءىشىن،
ءبىر قىزمەت ەتىپ كەل قۇداي ءۇشىن.
جاز شىققاندا سەندەردى ءبىز تابامىز،-
دەپ ۇقتىردى ەندىگى ەتەر ءىسىن.

<<ماقۇل>> دەدى ايتىپ ەك بۇعاندا شال،
جاقسى كيىم، ءبارىندە قورجىنعا سال.
ءبىر سەمىز ات ءمىن داعى، كوپ اقشا ال،
ەسكى كيىم كي داعى قۇبىلا قال.
<<الشىنمىن>>دە الىستان كەلگەن اۋىپ،
اۋىلىمدى كەتكەن دە قالماق شاۋىپ.
پۇل بەرگەنگە مالاي بوپ ىستەيمىن دە،
ەندىگىسىن ءوزىڭ ءبىل، ەبىن تاۋىپ!

جولعا شىقتى<<ماقۇل>> دەپ سايتان ءارىپ،
ەل ارالاپ كەلەدى جەردى شالىپ.
سۇراپ جۇرىپ ەسىمنىڭ ءۇيىن تاۋىپ،
ناماز شامدا ءبىركۇنى تۇستى بارىپ.

كىرىپ كەلدى ەسىكتەن سالدىر-سۇلدىر،
ءۇستى- باسى بوز قىراۋ، البىر-جۇلبىر.
<<ديۋانانىڭ>>كەيپىنە تۇسىپ الىپ،
وتىرا قاپ <<اھ>>دەدى قۇداي ۇرعىر.

اساسىن قويدى شانشىپ اشا تاياق،
ۇكى تاققان الەمدەپ باستان-اياق.
الا سەڭسەڭ بوركى بار، تىسى اق كيىز،
كورگەن ەل ەسىركەيدى بۇرقىنى اياپ.

ەكى كوزىن الارتىپ، ەسىنەيدى،
كوككە قاراپ ءبىر مەزگىل تەسىلەدى.
قايران ەر دەپ كوزىنە جاس تولتىرىپ،
جۇككە بارىپ سۇيەنىپ، كوسىلەدى.

كۇڭكىلدەسىپ جىنىمەن قالادى ۇرسىپ،
شوشىنعانداي ورنىنان تۇرادى ىرشىپ.
بايبىشەگە ءبىر قاراپ باسىن شايقاپ،
<<شىركىن شالعا كوپ ەكەن، دەدى قىرسىق!>>

……………………………………………….

قانى قاشىپ، قارايعان سۋىق ءپىشىن،
قۇجىرلانىپ قايرايدى قايراپ ءتىسىن.
الباستى ما، ادام با، جان بىلمەيدى،
ۇركەردەي قىلدى ساراڭ ءۇيدىڭ ءىشىن.

-ءولىك شىققان ءۇي ەكەن بيىل،-دەدى،
باستارىڭا كۇن تۇسكەن قيىن، دەدى.
سۇيەنگەنىڭ كۇشتى ەكەن،ءتۇبى قايىر،
بەيشارالار قۇدايعا سيىن، دەدى .

جۇرگەن دۇشپان كوپ ەكەن ءتىسىن باسىپ،
بارماقسىڭدار قاي جاققا جازدا قاشىپ.
الىس ەمەس، اڭدۋشىڭ اعايىنىڭ،
جۇتامىز دەپ جۇر ەكەن اۋزىن اشىپ.
جۇتامىز دەپ جاز شىقسا سۇقتانادى،
ۇلكەن قىزىڭ بىرەۋمەن جۇپتانادى.
ءبىر قاتەردەن بەيشارا قالعان ەكەن،
سول كەپ سەنى پالەدەن قۇتقارادى.

وتىرىڭدار شوشىماي، وڭكەي عارىپ،
مەن ءبىر جۇرگەن بۇرقىمىن دۇنيە شارىپ.
اعا-ءىنى، اتا-انا، ەشنارسەم جوق،
تۇرارىمدى بىلمەيمىن قايدا بارىپ.

كورسەتكەنىن قۇدايدىڭ ايتام ەلگە،
سونان باسقا ايىپ جوق شەشە مەندە.
اۋىلىمدى جاۋ تۇگەل قىرىپ كەتكەن،-
دەپ جىلادى،-بولماسىن مەندەي پەندە!

بۇلار جىلاپ مۇڭايىپ ، اشىپ جانى،
وتىرىستى ورنىعىپ كىرىپ قانى.
ءبىر قازانشى، ءبىر قويشى، وزدەرى ءۇش،
التاۋ بولدى بارلىعى ادام سانى.

بايبىشە ايتتتى:-جىلاما، جاس قوي باسىڭ،
مۇڭىڭدى ايتىپ، اعىزدىڭ كوزدىڭ جاسىن.
ايتقانڭىنڭ ءبارى شىن، بىزدە وزىڭدەي،
ايتىپ-ايتپاي دۇنيەنى نە قىلاسىڭ.

مۇڭداستى تۇزەلىپ اپ ءبارى قايتىپ،
ءبىر شوشىتىپ بۇل ساراڭ، ءبىر قۋانتىپ.
شاي ءىشىپ، قازان ءتۇستى، ەت تە پىستى،
باستان-اياق بايبىشە مۇڭىن ايتىپ.

ءارىپ قۇران وقىدى، تاماق ءىشىپ،
ءبىر-ءبىر جىلاپ ءبارىنىڭ قاباعى ءىسىپ.
اتا-اناسىز جەتىم دەپ مۇنى ەسىركەپ،
بايبىشەنىڭ وتىردى مەيىرى تۇسىپ.

-ەرىم ولگەن، ەي، بالام، بىزدە جوق ۇل،
جاتىرتولىپ ەسەپسىز دۇنيە تۇل.
ماعان بالا بولداعى جۇر وسىندا،
تورتەۋمىزگە جەتەدى مال مەنەن پۇل.

كوپ ەمەسپىز بۇل ۇيدە ءۇش-اق باس بار،
قانشا شاشساق جەتەرلىك ات پەن اس بار.
ءبىر قۇدايعا تاپسىرىپ ساعان بەرەم،
دۇنيە مال ەسەبىن ءوزىڭ باسقار.
مۇڭىڭدى ايتىپ كۇيدىردىڭ ءىشىمىزدى،
ءبىلدىڭ  بارلىق يتپاي-اق ءىسىمىزدى.
قۇداي – قۇران ايتىسىپ، بورشسىز قىپ،
بالام ساعان اتادىم كىشى قىزدى.

قارعىپ تۇردى، <<قۇلدىق>>دەپ<<كاپىر>>ءارىپ،
سۇيەگىن جۇپار ءسوزى كەتتى جارىپ.
-قۇداي قالىس، ولگەنشە قۇلىڭمىن، دەپ.
اياعىنا باس ۇردى دەرەۋ بارىپ.

-ۇزىن بولسىن ءومىرىڭ بالام، -دەدى،
ەندى سەنى بالا قىپ الام، دەدى.
جالپايعان ءۇي، جايىلعان مال سەنىكى،
ءبارىن تۇگەل الدىڭا سالام، دەدى.

سونى ايتىسىپ وتىردى ماۋقىن باسىپ،
شاي قايناتتى تاعى دا شاۋگىمدى اسىپ.
ءتۇبى قانداي بولار دەپ بۇل جۇمىستىڭ،
قيالدا ءارىپ وتىر باسىن قاسىپ.

ءارىپ تاپقان قۋلقپەن ول امالدى،
قاس قاققانشا مال-جاندى بولا قالدى.
بەلگىگە سادىق بەرگەن ءساليقانعا،
بەتىن سۇرتىپ قولعا الدى ورامالدى.

جاستان قۋلىق بۇل سايتان تەرگەن ەدى،
تالاي سۇمنىڭ سوڭىنان ەرگەن ەدى.
بۇل ورامال تەگىندە ساليدىكى،
مالىكتەن سالەمدەمە بەرگەن ەدى.

بەتىن سۇرتىپ شۇباتىپ قولىنا الدى،
ءسالي قىزدىڭ سەلىت ەتىپ كوزى شالدى.
كەستەسىنەن جاۋلىعىن تاني كەتىپ،
قاسىنداعى ساعيدى تۇرتىپ قالدى.

تالاي سۇمدىق، سۇرقيا قىلىپ وتىر،
تانىعانىن جاۋلقتى ءبىلىپ وتىر.
ءوز قىلعانى وزىنە ۇنامدى بوپ،
ءىشى سەزىپ، ىشەگى كۇلىپ وتىر.

ابدەن تانىپ جاۋلىعىن الدى بايقاپ،
ءارىپ وتىر قۇبىلىپ قۇداي جايقاپ.
ءبىر حيكىمەت بارلىعىن سەزىپ ءسالي،
توكتى جاسىن كوزىنەن، باسىن شايقاپ.
قانداي جايمەن العانىن بىلە المادى،
يا اشىق، نە جىلاپ كۇلە المادى.
جاۋلىق جايىن ۇققانشا<<ديۋانادان>>
سابىر، تاقات، ءسالي قىز قىلا المادى.

سىرت كيىمىن <<ديۋانا>>شەشىندى دە،
جاتىپ الدى جانتايىپ كوسىلدى دە.
اندا-ساندا قويادى بەتىن سۇرتىپ،
كوز ايرماي قىز قالدى تەسىلدى دە.

ءبىر وتىردى، ءبىر تۇردى،ءسالي سۇلۋ،
قالدى مۇلدە، تىقىرشىپ، تاعات قىلۋ.
<<ديۋانادان>>سۇرادى:-زاتىڭ كىم؟- دەپ
-قاي جەرلىكسىڭ، قايسى تاپ، قايسى رۋ؟

-كىشى جۇزبىن تومەنگى، زاتىم الشىن،
كورگەن كۇندى سۇراما قۇرىپ قالسىن!-
دەسەداعى قولىندا جاۋلىق وتىر،
ەندى بۇعان ءساليقان قايدان نانسىن.

وسىدان باسقا جاۋاپ قايىرمادى،
كوزىنءسالي جاۋلىقتان ايىرمادى.
شاي ىشكەنسوڭ جايلادى اتىن شىعىپ،
ءتور الدىنا توسەگىن دايىندادى.

قايتىپ كەلدى<<ديۋانا>>اتىن بايلاپ،
قويدى بۇعان ءساليقان ورىن جايلاپ.
ءۇي ءىشى دە، قوناقتا جاتىپ قالدى،
<<تاڭ اتقان سوڭ سۇرارمىن دەدى جايلاپ>>

توسەگىنە<<ديۋانا>>كەلىپ جاتتى،
ءسالي قىزدىڭ قايعىسى جانعا باتتى.
كىرپىك قاقپاي توسەكتە دوڭگەلەدى،
ءبىر مەزگىلدە ەل تۇرىپ، تاڭدا اتتى.

ءبارى تۇرىپ، بەت جۋىپ، ءىشتى شايىن،
قىز ورتەنىپ جاۋلىقتى كورگەن سايىن.
قويشى قويعا، قازانشى سۋعا كەتىپ،
ەندى اينالدى سۇراۋعا جاۋلىق جايىن.

اتىن جوندەپ جۇرگەندە دالادا ءارىپ،
جۇپار تىستا تۇر ەدى وتىن جارىپ.
-<<ديۋانا>>مەن وڭاشا سويلەسەلىك،-
دەپ قىز جۇگىرىپ جەتىپ باردى.
-ءبىر قيقىمەت بار اپا وسىندا انىق،
بارا جاتىر ءبىر ىسكە ءىشىم جانىپ.
مەن جىبەرگەن مالىكتەن بەت ورمال،
قولىندا جۇر وسىنىڭ، تۇرمىن تانىپ.

وڭاشالاپ سۇرايىق مۇنىڭ جايىن،
بەكەر جۇرگەن جان ەمەس قاراپايىم.
ءبىزدىڭ جايدى بىلەتىن جان ۇقسايدى،
<<ديۋانا ەمەس>>،ءبىر سىر بار، اپاتايىم،

-ونداي بولسا دايار قىل دەرەۋ ءبىرشاي،
سىرلى اياققا سالىپ قوي تولتىرا ماي.
شاقىرىپ-اپ قوناقتى، وڭاشادا،
باستان-اياق سويلەسىپ، سۇرايىق جاي.

دايار قىلدى<<ماقۇل >> دەپ ءسالي شايدى،
توقاش سالىپ، اياقپەن قويدى مايدى،
وتىرعاندا شاي ءىشىپ وڭاشادا،
باستان-اياق سۇرادى جۇپار جايدى.

-بولساڭ ەگەر، ەي، بالام، ماعان بالا،
ءتۇستى مەيىرىم شىراعىم كورە سالا.
قايدان كەلدىڭ، جاۋلىقتى قايدان الدىڭ،
سىرىڭدى ايتشى قالدىرماي تيتتەي شالا.

بوپ جۇرمەسىن جۇرمەسىن سەنىسپەي ءبىر جامان نام
قالاي بولدىڭ<<ديۋانا>>ونىڭدى ايت ءام.
قۇداي اتىن اتاسىپ بالا بولىپ،
اتاتىپ ەدىڭ شىراعىم قولىمنان ءدام.

ال<<ديۋانا>>سويلەدى، ءارىپ جىندى،
ەندى ايتپاسقا بولمادى بارلىق شىندى.
ماتايلىعىن، سادىقتىڭ جىبەرگەنىن،
ءبىرىن قويماي سويلەپ كەپ ءبىر-اق تىندى.

جۇپار، ءسالي، ساعيمەن قۋاندى كوپ،
ۇزىن بولسىن سادىقتىڭ ءومىرى دەپ.
ءارىپ مۇندا مالاي بوپ جۇرمەك بولدى،
وڭاشادا قىپ الدى وسىنداي ەپ.

كوڭىلى تىندى بۇلاردىڭ ءارىپ كەلىپ،
قۇداسىنان قوش حابار الىپ كەلىپ.
قوي، جىلقىنى ارالاپ ات ۇستىندە،
ەركە مالاي بوپ جۇردى بارىپ-كەلىپ.
قىستاي جۇرىپ بۇل ۇيگە قىزىمەت ەتتى،
كۇن جىلىنىپ جاز شىعىپ قاردا كەتتى.
سادىق، مالىك جايلانىپ كەلەر كەزدە،
قاراقورىم اسكەرمەن قالماق جەتتى.

قازاق قالماق اتتانىپ سوعىس سالدى،
ەلدىڭ شەتى ۇركۋگە ويلاپ قالدى.
قايتا كەلىپ كوشىرىپ اكەتەم دەپ،
ءارىپ كەتتى قوي، جىلقى ايداپ مالدى.

جىلقىشى ەكى، قويشى ەكى، ارىپپەن بەس،
جونەلدى ايداپ توقتاماي ەرتەلى-كەش.
قالماق جەڭىپ، بار قازاق قاشتى كوشىپ،
بىت-شىت بولىپ تۇس-تۇسقا، تابا الماي ەس.

ءبىر مالايمەن جۇپاردا قاشتى كوشىپ،
ءجۇر اركىمدەر وزىنىڭ قامىن جەسىپ.
جۇككە تۇيە، مىنەتىن اتتارى ساي،
جول بىلمەيدى، تەك ايتەۋ ەلگە ىلەسىپ.

ەل بەت الدى ءجونى سول شعىس جاققا،
تيگەن كەزدە جاڭا اۋزى جۇرتتىڭ اققا.
ءارىپ قايدا، ەل قايدا، ءسالي قايدا،
كەتتى توزىپ، قاراشى مىنا<<باققا؟>>

ارت جاقتا ءجۇر ەركەتەر سوعىس سالا،
تاۋمەن تاسقا ەل كەتتى، قالدى دالا.
اداسقاننىڭ الدى ءجون، كەلەدى ۇركىپ،
باستاۋشى جوق، شۋلاعان قاتىن، بالا.

بۇلار كوشىپ وزىنشە كەتە تۇرسىن،
كوڭىلگە العان جەرىنە جەتە تۇرسىن.
سادىق جاقتان ازىراق ءسوز سويلەيىك،
ءسالي قىز تىرشىلىگىن ەتە تۇرسىن.

قالماقپەنەن جۇرگەندە اتقىلاسىپ،
قالماق قۋىپ، قازاقتار قاشتى ساسىپ.
ادام امان سادىقتىڭ اۋىلىنداعى،
قالدى قالماق مال-مۇلكىن تۇگەل باسىپ.

ءبىر-بىر اتپەن قۇتىلىپ بۇلار كەتتى،
ۇستاعانىن قالماقتار زار ەڭىرەتتى.
سابىر باستاپ اۋىلىن، تاۋعا شىعىپ،
جان قالاتىن ءبىر بەرىك جەرگە جەتتى.
قايتا قۋدى قازاقتى قالماق اسىپ،
تالايلاردى قىرمانداپ، قانىن شاشىپ.
نۇرىم، سادىق، مالىكتەر قايتا كەلسە
شاشىلعان ءۇي، جۇرىت جاتىر، كەتكەن قاشىپ.

ۇيلەر قۇلاپ، دۇنيە جاتىر قيراپ،
كەرەكتىسىن اكەتكەن قالماق جيناپ.
جان باعالىق دەدى دە بۇلار كەتتى،
كەيىگەنمەن نە پايدا جاندى قيناپ.

باس اينالىپ، قاسىرەت-قايعى بۋعا،
ارىستانداي ەلىتكەن جەگەن ۋعا.
بىرەۋدى بىرەۋ ءبىلىپ بولار ەمەس،
ءىزى ءشۋ كەتتى كىرىپ قالىڭ نۋعا.

بىرەۋ تاس، بىرەۋ تاۋدى بارادى اسىپ،
قالماقتان قاشتى قازاق قارا باسىپ.
بەينە كوكپار تارتقانداي قالايماقان،
قويۋ شاڭمەن كەلەدى ارالاسىپ.

انادان قىز بولىنگەن، اتادان ۇل،
ەستەن شىعىپ دۇنيە، مال مەنەن پۇل.
ءتىلى كەلسە بىلگەنى يمان ايتۋ،
بولعاننان سوڭ ءبىر ۇمبەت، قۇدايعا قۇل.

بۇل سوعىستان تابا الماي قازاق پايدا،
جول تابا الماي شۋلاپ جۇر تاۋ مەن سايدا.
بۇلار جۇرسىن شۋلاسىپ، ونى ىزدەلىك،
باياعى ءتورىت جىگىتپەن ءارىپ قايدا؟

………………………………………..

ءارىپ كەتكەن مالدى ايداپ ەلدەن بۇرىن،
ۇركەتۇعىن وسى ەلدىڭ ءبىلىپ سىرىن.
(قىزعا ۇناماي، مال دەسە جانىن سالىپ،
دۇنيەگە تويماعان اتتەڭ نۇرىم.)

جەر ورتاعا مالدى ايداپ ءارىپ كەلدى،
نەشە قىرقا، ساي-سالا، اسىپ بەلدى.
شىعىس جاققا مالدى ايداپ كەتە بەرگەن،
ۇركىپتى دەپ ۇققان سوڭ بىلايعى ەلدى.

ءارىپ امان مالمەنەن كەتكەن العا،
بەتتى جىگىت بولام دەپ نۇرىم شالعا.
ول كەتسىن، جۇپار جاقتى ءبىر شولالىق،
بەيشارالار جەتتى ەكەن قانداي حالعا.
كۇن-ءتۇن دەمەي باسسىز كوش جۇرىپ كەتكەن،
ارالىقتا بىرنەشە كۇندەر وتكەن.
قۇلا دۇزگە بەت الىپ جۇرە بەرىپ،
جەلدى قيا دەيتۇعۇن جەرگە جەتكەن.

قازاق ءار كەز ماقساتقا جەتكەن ەمەس،
دۇنيەدەن ارمانسىز وتكەن ەمەس.
جەل ۇزىلمەي اتالعان جەلدى قيا،
ءبىر اداسپاي جۇرگەندەر كەتكەن ەمەس.

تاس ۇشىرىپ سوعادى قارا تۇنەك،
دەگەن سايىن باسىلار كەتەدى ۇدەپ.
سالىت اتتىلار، كوش ەمەس، سان اداسىپ،
ات تونىنان ايرىلىپ، قايتقان جۇدەپ.

بەسىنشى ايسىز كەتپەيدى قارلى بوران،
باستى كەسسە بىلگەندەر جۇرمەيدى ودان.
نامازدىگەر شەنىندە كەلىپ جەتتى،
وتپەك بولىپ قالىڭ كوش تۋرا سونان.

قارا تاۋدىڭ قالىڭ كوش ەتەگىندە،
ولمەسەڭ مۇراتقا ءبىر جەتەمىن دە.
جۇپار، ءسالي كوشندە باسقا امال جوق،
بەس تۇيە بار جۇك ارتقان جەتەگىندە.

ەكى تۇيە قولىندا، الدا مالاي،
ەكى تۇيەجۇپاردا، جۇگى تالاي.
ءسالي، سالي سوڭىندا بىر تۇيەمەن،
بولار ەكەن قيادا زامان قانداي.

قيا جولعا جاقىنداپ كەلە جاتىر،
بوران شىقتى تۇسكەندەي زامان اقىر.
جەتەلەگەن ساعيدىڭ تۇيەسىنە،
ازىق-تۇلىك، كىيم مەن ارتقان شاتىر.

شاڭ – توزاڭمەن ەكى بەت تىلىنگەندەي،
ءبىر سۇمدىقتىڭ بولارى بىلىنگەندەي.
قارا بوران قاعىندى تاس ۇشىرىپ،
قالىڭ كوش قياعا كەپ ىلنگەندە.

قارا بوران جەلدەتىپ تۇمان باسىپ،
كورىنبەيدى قارىس جەر، ءتۇتىن ساسىپ.
كوز اشتىرىپ، كوتەرىپ قاراتپايدى،
ءبىرن-ءبىرى بىلە الماي كەتتى اداسىپ.
باسىن شايقاپ تۇيەلەر جونگە جۇرمەي،
تاۋمەن تاسىڭ، جازىق، جار بولدى بىردەي.
ساعي، ءسالي كەلەدى جىگىن اشپاي،
قايدا كەتتى وزگەلە قالدى بىلمەي.

وسى تاۋدىڭ وسىنداي كيەسى بار،
ءبارىنىڭ دە تابىنعان يەسى بار.
ساعيجاندى ءساليقان جۇر جەتەلەپ،
ساعي قىزدىڭ قولىندا تۇيەسى بار.

كەتتى اداسىپ تالايلار جولدان شەتتەپ،
تاس بۇرشاققا جۇرە الماي قارسى بەتتەپ.
ۇيتقىپ كەلىپ الدىڭنان قارسى ۇرعاندا،
تالاي جەرگە كەتەسىڭ شەگىنشەكتەپ.

ول قايعىعا بۇل تۇنى كىرمەگەن جوق،
اۋزىن اشىپ ءتۋ-تۋلەپ جۇرمەگەن جوق.
ەكى كوزىن ەرىكسىز جىپىڭداتىپ،
ىقتيارسىز ىرسىڭداپ كۇلمەگەن جوق.

كوڭىلى بوساپ كوزگە جاس الماعان جوق،
ەسەڭگىرەپ، ەسى اۋىپ، تالماعان جوق.
بورىك، تىماق، ايىرىلىپ شىلاۋىشتان،
توقىرايىپ جالاڭباس قالماعان جوق.

كەتتى جۇرتتىڭ بىلنبەي وڭ مەن سولى،
تۇككە ىلنبەي سەرمەگەن ەكى قولى.
ەگەر تاۋىپ ءدال جۇرگەن ادام بولسا،
جارىم كۇندىك جەر ەدى تۋرا جولى.

قارسى يتەرىپ، جۇرگىزبەي ادىم باسسا،
بوران شىقتى قالماقتان قورقىپ قاشسا.
كوز جۇمىلىپ، قارۋعا جاراي الماي،
قۇم-توپىراق قۇيىلىپ اۋزىن اشسا.

الەمەتتە وسىنداي قالدى حالىق،
بىرەۋ جىلاپ، بىرەۋلەر جاتىر تالىپ.
ءسالي، ساعي كەلەدى ءوز بەتىمەن،
ات قاي جاققا بۇرىلسا سولاي سالىپ.

قايدا بارسا سالەمەت جۇرگەن جەرى،
بالاپانمەن ۇشپاعان بىردەي ەدى.
وسى تاۋدىڭ ارى اسسا قاي جەرىنەن،
قاراعايلى، شاعىل تاس، كۇنگەي ەدى،

يەن دالا، ەلسىز جەر، موينى قاشىق،
بوگەتى جوق، جالعىز-اق اڭعار اشىق.
تۇيەسىمەن جەتەكتە ءسالي، ساعي،
وسى تاۋدان ارى اسىپ كەتتى اداسىپ.

كورىندى تاڭ، سارعايىپ تاۋ مەن دالا،
قوجىرقاي تاس، تۇك جان جوق، ساي مەن سالا،
سۋ بويىنا دەم الدى جۇك تۇسىرىپ،
اداسقانىن بىلگەن جوق ەكى بالا.

السىن دەمىن بۇل جەردە بۇلار جاتىپ،
ەڭىرەۋمەن،   ەگىلىپ، سىلە قاتىپ.
ءسالي قىزعا از جىلاپ ءبىر وي تۇستى،
قايراتتانىپ ورنىنان تۇردى اتىپ.

سەكىلدى ەمەس ءساليقان قىسىلعان قىز،
ءوزىن تۇزگە جاسىنان پىسىرعان قىز.
ۇل ورنىنا ۇل بولىپ مالدا جۇرىپ،
بىردەي بولىپ ەركەكتەي ىسىلعان قىز.

-ءبىر قۇدايعا ساعي جان ەندى سيىن،
تەڭدى شەشىپ ەركەكشە كيىم كيىن.
جۇر، جىلاماي، قايرات قىپ، ەل ىزدەلىك،
باسقا قۇداي سالعان سىڭ مۇنداي قيىن.

پايدا بەرمەس جابىرقاپ، بەكەر جۇدەۋ،
جاراتقاننان تىلەلىك جاقسى تىلەۋ.
شىعىس جاققا وتىرماي بەت الايىق،
جولقپاي ما كوپ ەلدەن بىزگە بىرەۋ.

اتقا ءمىنىپ، سونى ايتىپ جۇرىپ كەتتى،
كۇن شىعىسقا اللا دەپ بۇرىپ بەتتى.
ءبىر قۇدايعا سيىنىپ ەكى جەتىم،
جولىنا تاۋەكەلدىڭ كىرىپ كەتتى.

بەت الىپ شىعىس جاققا جۇرە بەردى،
اعىزىپ نۇرلى جۇزدەن جاس پەن تەردى.
جاسىنان اسىراعان كۇشىك ەدى،
بۇلارعا جولداس بولىپ سىرتتان ەردى.

بۇلارعا مۇنداي قايعى قۇداي سالدى،
لاعىپ كەتتى تۇزگە قۇر بەتالدى.
ەكى قىز ءوز بەتىمەن جۇرە تۇرسىن،
ىزدەلىك جۇپار، مالاي قايدا قالدى.

ەكەۋى ءتورىت تۇيەمەن الدا جۇرىپ،
ىشىنە قالىڭ كوشتىڭ كەتكەن كىرىپ.
ولاردا ەل كورگەندى كورە-كورە،
سۇيرەلىپ شىقتى اشىققا ەتەك تۇزەپ.

ءسالي مەن ساعي جاندى ىزدەدى كوپ،
اداسىپ قايسى كوشتە جۇرەكەن دەپ.
تابا الماي ىزدەپ-ىزدەپ، بەتىن جىرتىپ،
جىعىلدى ەستەن تانىپ،<<اھ>>ۇرىپ كەپ.

ايتىلماي بىر ءسوز باستان قالعان شالا،
كەتەيىن ەستەرىڭە ونى سالا.
ەرى ءولىپ جۇپار جەسىر قالعانىندا،
ىشىندە جارىم ايلىق قالعان بالا.

كۇن شىعىپ ساسكە مەزگىل بولىپ قالعان،
كوشكەن ەل سۋ جاعالاپ قونىپ قالعان.
اياقتىڭ ءبىرى كوردە، ءبىرى جەردە،
ايى دا بوساناتىن بولىپ قالعان.
جۇك تۇسىرىپ مالايى، كولىك بايلاپ،
دۇنيەسىن باسقارىپ تۇگەل جايلاپ.
-ءتىرى بولسا تابىلار، شايىڭدى ءىش،-دەپ،
ەڭىرەدى باس سۇيەپ، اپاتايلاپ.

اتا-اناسىز بۇل جالعىز جەتىم ەدى،
مۇندا جۇرىپ ادام بوپ جەتىپ ەدى.
سەگىز جاستا جۇپاردىڭ قولىنا كەپ،
مالاي دەمە، بالا بوپ كەتىپ ەدى.

جۇمىسىنا ەرىنبەي كوپ جۇرەدى،
شىن پەيىلمەن قامدارىن جەپ جۇرەدى.
جۇپار بايقۇس سويلەسىپ ءار بىرەۋگە،
ۇيلەندىرىپ قويامىن دەپ جۇر ەدى.

ون سەگىزدە جاسى ونىڭ، اتى-قاسىم،
اپاسىنىڭ تۇرعىزدى سۇيەپ باسىن.
ءسالي، ساعي قاسىمدى اعا دەيتىن،
بۇل دا بىرگە ەڭىرەپ توكتى جاسىن.

سۋسىن جۇتتى تۇرەگەپ جۇپار عارىپ،
بارا جاتىر جۇرەگىن قايعى جارىپ.
تاياق ۇستاپ قولىنا، بەتكە شىعىپ،
ال زارلادى ءبىر بيىك تاسقا بارىپ.

اركىمنىڭ بار قايعىسى باس-باسىندا،
مۇنداي قايعى جوق شىعار باسقاسىندا.
شىلاۋىشىن موينىنا ءۇش وراپ اپ،
زارلاعان ءسوزى مىناۋ تاس باسىندا.

جاراتقان جالعىز قۇدايىم،
قور قىلدىڭ نەگە وسىنشا؟
بۇرىنعى قايعىڭ از عوي دەپ،
بەردىڭ بە مۇنى قوسىمشا؟
مەن زارلاماي كىم زارلار،
اشىق جولىم توسىلسا.
<<اپا!>>دەپ كەلىپ كىم سۇيەر،
كوزىمنىڭ جاسى جوسىلسا.
جەتەم دەۋشى ەم مۇراتقا،
ءناسىپ بولىپ سالەمەت،
سادىق پەن ءسالي قوسىلسا.
تاعى دا ارمان قىلماس ەم،
ساعي مەنەن ءساليدىڭ
قاسىمدا ءبىرى وتىرسا.
ءتان جاراتىپ، جان بەرىپ،
جوقتان ءوزىڭ بار ەتتىڭ.
وسىنشا كەڭ الەمدى،
جالعىز ماعان تار ەتتىڭ.
جاننىڭ ءبارىن جارىلقاپ،
مەن سورلىنى مۇڭايتىپ،
ءبىر پەرزەنتكە زار ەتتىڭ.
ولگەنگە جۇرسەم قايعىرىپ،
تىرىدەن تۇگەل ايرىلىپ.
مەن سەكىلدى بەيباتى،
مۇنشا نەگە قار ەتتىڭ؟

مەنى دەگەن بۇل قىرسىق،
ارتىمنان قالماي شالدى عوي.
قاڭعىرعان كەلىپ ديۋانا،
جوعالدى ايداپ مالدى عوي.
ەندى مەندە تابار جوق،
نە سادىقتان حابار جوق.
قانشا تۇرلى پالەسىن،
اياماي ءتاڭىرىم سالدى عوي.
ءتورىت بىردەي الىپ مالايدى،
زارلاتقان كەزەپ تالايدى.
اۋليە بوپ كوزى اشىق،
بەرەكەمدى الدى عوي.
ەكى بىردەي جاس جەتىم،
نەشە كۇنگى اش جەتىم،
تۇندەگى تۇنەك بوراندا
ءۇسىپ ءولىپ قالدى عوي!

زارلاعان شىعار اپا دەپ،
ولەرىندە كۇندەرىم.
بىرگە ولمەسپەم سەندەرمەن،
قاسىڭدا نەگە جۇرمەدىم؟
اپالاپ جاتىپ ءولدىڭ بە،
تاعدىرعا سويتىپ كوندىڭ بە؟
جەل شىعارماي داۋىسىڭدى،
كۇرمەلدى مەكەن تىلدەرىڭ!
كەتتى زامان جاسىمنان
قالارما ەدىم قاسىڭنان،
مۇنداي سۇمدىق بولارىن،
امال بارما بىلمەدىم.
ءبارىڭ كەتتىڭ مەن قالدىم،
جاراتقان جالعىز نەڭدى الدىم؟
ارتىمنان قالماي وسىنشا.
اڭدىعان قىرسىق ءبىر مەنىڭ.
ماعان اللا تار قىلدىڭ،
باسقاعا كەڭ الەمدى.
تىم بولماسا سادىققا،
جەتكىزبەدىڭ سالەمدى.
ەسىمدى جەكە ءبىر الدىڭ،
بالالاردى ءتىرى الدىڭ،
ايادىڭ با ءبىر قۇداي،
ماعان دەگەن پالەڭدى،
ءبىر كەزەپتى كەز قىلىپ،
جوقتى – باردى ءسوز قىلىپ،
اقىرى جەتتى تۇبىمە .
باستا الىپ ەدى زارەمدى.
باستان الدىڭ ەركىمدى،
ىشتە تۇرعان دەرتىمدى.
مۇنىڭدى دا كوپسىنسەڭ،
ريزامىن، ال ەندى!
كوتەرىلمەس كوڭىلىم،
ەندىگى قالعان ءومىرىم،
ءوستىپ جۇرىپ وتەرمە-
جىعى مەن جىلاۋ زار ەندى.
كەشىكتىرمەي مەن دە ال،
تەز قيناماي كورگە سال،
مەن كورەتىن جاقسىلىق،
ماعان قايدا بار ەندى!

جۇپار زارلاپ سونى ايتىپ ەگىلىپ تۇر،
قاندى جاسى كوزىنەن توگىلىپ تۇر.
ەكى قولى جاعادا، شىلاۋىشتا،
قابىرعاسى قايعىرىپ سوگىلىپ تۇر.

شىلاۋىشىن ەڭىرەپ موينىنا ءىلىپ،
ەكى بەتىن اعىپ تۇر جاسى ءتىلىپ.
قاسىم جوقتاپ اپاسىن كوردى داعى،
تۇرعاندىعىن زارلانىپ كەلدى ءبىلىپ.

كەلدى دە توقتاۋ ايتتى اپاسىنا،
شەرىك بوپ اپاسىنىڭ قاپاسىنا.
توقتاي الماي قاسىمدا كەتتى بوزداپ،
شىداماي تارتىپ تۇرعان جاپاسىنا.

-قوي، اپا، جىلاعاننان بارما پايدا،
ءتىرى بولسا تابىلار بارسا قايدا.
جىلامالىق بولمالىق دوسقا كۇلكى،
جانى اشيتىن جاقىن جوق بۇل ماڭايدا.

باسقا سىردى دۇشپانعا بىلدىرمەلىك،
اعايىننان الىستاپ ءبىز جۇرمەلىك.
ءوزىمىزدى دۇشپانعا تابالاتىپ،
كۇندەپ جۇرگەن دوستارىڭ كۇلدىرمەلىك.

…………………………………….

ۇقپايمىز دەپ قويايىق مالدىڭ جايىن،
امان بولسا ءبىر جەردە بولار دايىن.
كىمنىڭ مالى قالمادى بۇل ۇركىندە،
قوي، جىلاما، سابىر قىل، اپاتايىم.

بۇل دۇنيە بولادى كىمگە مۇرا،
بارلىق جاننان قالادى بارا تۇرا.
جاقسىلىعى اللانىڭ تاۋسىلمايدى،
سابىرلىق قىل، قۇدايدان ارتىن سۇرا.

-ءتلىڭدى الام، توقتايىن ەندى ساعان،
سەن جوق بولساڭ كەتەدى ءتىپتى باعام.
نە ءۇمىت بار، نە كۇتەمىز، نە تىلەيمىز؟
ارتىن سۇرا دەگەندى ايتپا ماعان!

سۇرايتۇعۇن ارتى مەن ءتۇبى دە جوق،
ەندى ارتاتىن اۋرلىق جۇگى دە جوق.
ءومىرڭدى ءبىر سەنىڭ سۇراماسام،
سونان باسقا بەرەتىن تۇگى دە جوق.

-ولاي دەمە، اپاتاي، قۇدايىم كەڭ،
قۇدىرەتپەن ەش نارسە بولمايدى تەڭ.
امان- ەسەن بوسانىپ ۇل تاپساڭىز،
تاعى دا بولمايسىز ەشكىمنەن كەم.

مىنا قايعى جالعىز-اق ەستەن كەتپەس،
جۇباتۋ عوي دەگەن ءسوز<<ەشنارسە ەتپەس>>.
ءۇمىت ۇزبەي تۇرالىق، سابىر ساقتاپ،
جاقسىلىعى اللانىڭ كىمگە جەتپەس.

سۇيەمەلدەپ، سونى ايتىپ الىپ كەتتى،
جۇپار جىلاپ، ەسى اۋىپ، تالىپ كەتتى.
ەندى قايتسىن، ەرى ولگەن، ەكى قىز جوق،
ەت جۇرەگى ورتەنىپ جانىپ كەتتى.

مۇنداي قايعى كورگەن جان جۇباناما،
الدا تاعى كىم ءبىلسىن قۋاناما.
ءۇش ادامنان ايرىلىپ جالعىز قالىپ،
مالدى بىلاي ايداتتى ديۋاناعا.

قوسقا كەلىپ شاي ءىشتى، ەسىن جيىپ،
تاستاي الماي قاسىمنىڭ كوڭىلىن قيىپ.
ەسكە تۇسسە ەڭىرەپ توقتاتا الماي،
الا المايدى كوزىنىڭ جاسىن تيىپ.

ازىق-تۇلىك ايتەۋىر دۇنيە مول،
كورىنسىن بە جۇپاردىڭ كوزىنە ول.
ەندى قۇداي امان قىل قاسىمدى دەپ،
جاتسا-تۇرسا تىلەيتىن تىلەگى سول.

توقتادى ەل سول جەرگە ارتىن توسىپ،
تۇگەلدەنىپ الۋعا باسىن قوسىپ،
اداسقاندار تابىسىپ كورىسكەندە،
جۇپار جاسى كەتەدى سۋداي جوسىپ.

اعايىنى كۇندەيدى ساندالدى دەپ،
بالا بولعان ديۋانا مالدى الدى دەپ.
ەشبىرەۋى قاراسپاي كەتتى تاستاپ،
نە قىلامىز ءبىر اۋىرۋ سال قالدى دەپ.
دۇنيەسىن باتىرلار ءبولىپ الماق،
ەس قالماپتى ولاردا قۋىپ قالماق.
ءبىر قاتىننىڭ قۋ باسىن قايتەمىز دەپ،
جولامادى تۇسەر دەپ باعىپ سالماق.

قاسىم، جۇپاروزىنشە جانىن باقتى،
ءار بىرەۋى ءار تۇرلى اتاق تاقتى.
كۇنى جەتىپ، تولعاتىپ امان-ەسەن،
جۇپار جەڭگەي سازانداي ءبىر ۇل تاپتى.

ەسىن جيدى بوسانىپ ءبىر ۇل تاۋىپ،
قۋانىشقا كەلگەن جوق ەشكىم شاۋىپ.
ءتۇسىم بە دەپ، ءوڭىم بە دەپ مۇڭىلى جۇپار،
نەشە تالىپ ءتىرىلدى ەسى اۋىپ.

قول-اياعىن سالەمەت باۋىرىنا الدى،
كۇن شىققانداي سەلىت ەتىپ بولا قالدى.
اعايىن، ابىسىنىن تۇگەل جيىپ،
ءبىر تۇيەسىن توي قىلىپ قۇربان شالدى.

بۇعان جەتتى بەيشارا مۇنداي حالدا،
جاقسىلىق بار دەپ ەدى-اۋ قاسىم الدا.
جۇپار، قاسىم بالامەن ءۇش باس بولدى،
ەكى اتى بار، ءۇش تۇيە الال مالدا.

ءتورت تۇيەنىڭ بىرەۋىن ايتىپ سويدى،
قۋانعاننان بەيشارا جاساپ تويدى،
ازان ايتىپ ءبىر موللا، باتا بەرىپ،
<<تولەندى>>دەپ بالانىڭ اتىن قويدى.

تولەن تۋىپ ازىراق ماۋقىن باستى،
جىبىتكەندەي بۇل بالا قىلدى تاستى.
ءسالي، ساعي ەسىنە تۇسىپ كەتسە،
جۇپار جۇردى اعىزىپ كوزدەن جاستى.

ءبىر قۋانىپ، ءبىر جىلاپ جۇپار جۇرسىن،
وسى جەرگە اياعى توقتاپ تۇرسىن.
باسقا جاققا كەتەمىن مۇنى تاستاپ،
قاندىرايىن كەزەكپەن قۇلاق قۇرشىن.

جاتسىن بۇلار دەم الىپ وسى جايدا،
سالقىن اۋا، تۇنىق سۋ، كوگال سايدا.
بىردەن-بىردەن ىزدەلىك وكشە ىزىمەن،
ءسالي، سادىق، ءارىپ پەن سابىر قايدا؟
سابىر شىققان باعانا تاۋعا قاشىپ،
دۇنيەسىن ارتىنا تاستاپ، شاشىپ.
نۇرىم، سادىق، مالىكپەن ولدا كەتكەن،
قالايمان قالىڭ شاڭعا ارالاسىپ.

ءمارجىم، سابىر بىرنەشە مالايىمەن،
قاشقانداردىڭ جولداس بوپ تالايىمەن،
جارتاس، اعاش تۇبىندە جانىن باعىپ،
قاشىپ شىققان مىرزالار ساريىنان.

ءوزىن قۋىپ قالماقتار، مالىن شاپتى،
تالاي ەردىڭ ءولتىرىپ بەتىن جاپتى.
نۇرىم، سادىق، مالىكتەر ىزدەپ جۇرىپ،
سابىرلاردى سالەمەت ارەڭ تاپتى.

امان-ەسەن قوسىلدى قويداي شۋلاپ،
قاسىرەتكە جۇرگەندەر بارى دە ۋلاپ.
ءساليدى ويلاپ سادىق سال تۇرا المادى،
جاس جۇرەگى تىقىرشىپ اتتاي تۋلاپ.

جۇرگەن جان جوق ءماز بولىپ، شالقىپ، كۇلىپ،
ساپ سالىت اتتى، تاۋسىلعان ازىق-تۇلىك.
سىپ-سىپايى بولدى دا جولعا تۇستى،
قالدى ولجا بوپ قالماققا مال مەن مۇلىك.

ءبىر بۇل ەمەس، وسىنداي جۇرتتىڭ ءبارى،
ءبارى دە جۇر تابا الماي دەرتكە ءدارى.
شىعىس جاققا بەت الىپ كەلە جاتىر،
قالماي ءبارى ەر-ايەل، جاس پەن كارى.

سادىق ءبىر كۇن نۇرىمعا:-اتا، -دەدى،
ايتقانىمدى كورمەڭىز قاتا، دەدى.
ءارىپتى ىزدەپ، كەلەلىك تاۋىپ الىپ،
ىرەنجىمەي بەرىڭىز باتا، دەدى.

-بارساڭ بار مالىكتى ەتىپ بالام،-دەدى،
مەن دە بىلەم بوپ جۇرسىڭ الاڭ دەدى.
امان تاپساڭ مالىمەن كوشىرىپ كەل،
قۇر ادامىن اكەلمە جالاڭ، دەدى.

تاعى مىقتى ءبىر جولداس اتقوسشى الدى،
ءساليدى ىزدەپ اللا دەپ كەتىپ قالدى .
ءوزى جۇرگەن باياعى جۇرتقا بارىپ،
وكشە ىزىمەن قۋالاپ تۋرا سالدى.
جارالعان سوڭ نە كورمەس جان بوپ تۋىپ،
تاۋەكەلگە كىرگەن سوڭ بەلدى بۋىپ.
ءارىپ قايدا، ءبىر ىزدەپ كورمەيمىز بە،
كەتە بەرسىن سادىقتار كوشتى قۋىپ.

<<قۋ ديۋانا>>مالدى ايداپ كەتكەن جوسىپ،
بۇرىن بارىپ ول جاتىر ەلدى توسىپ.
موينىن بۇرىپ بۇل سوزدىڭ يمەكتەلىك،
ەپتەپ بىردەن اقىرىن باسىن قوسىپ.

شيرىقتىرىپ ايتپاساق ءسوزدى قىسقا،
كەتە تۇعىن اياعى ءتىپتى الىسقا.
سوزگە شورقاق، ولەڭگە ولاق باسىم،
اۋىر كەلىپ بارادى مەن بايقۇسقا.

ءارىپ تۇستى ءبىر وزەن كوگال سايعا،
ەل توقتايتىن تۇرى بار وسى جايدا.
ۇشقىنداعان ەل الدى كەلىپ قالدى،
باس-اياعى جەتبەي-اق جارىم ايعا.

شىعىس جاعى كوك قىرقا ادىر ەكەن،
قارا كەرەي الدىڭعى ەل سادىر ەكەن.
ماتاي مەنەن ءدورتۋىل كەيىن قاپتى،
جۇرگەن جول ازىراق شادىر ەكەن.

ءارىپ جاتىر تاي سويىپ بيە بايلاپ،
ەرۋلىگىن نۇرىمنىڭ ابدەن جايلاپ.
ەلدىڭ الدى توقتادى كوك وزەنگە،
اربىرەۋىءار جەردەن مەكەن سايلاپ

شىلداي توزىپ، بىت-شىت بوپ حالىق كەتتى،
كەيبىرەۋى دۇنيەسىن الىپ كەپتى.
تاپسىردى دا بار مالدى، جاتا بەر دەپ،
كوش الدىنان قوس اتپەن ءارىپ كەتتى.

قۇلازىعان قۋ دالا، جەرى قاعىر،
كوشكەن قازاق قالايمان ابىر-سابىر.
اش مويناق كوك كەزەڭدە ۇشىىراستى،
ەكىنشى كۇن اۋىلىمەن نۇرىم، سابىر.

امانداسىپ، جىلاسىپ كورىستى كەپ،
مال مەن مۇلىك قالدى دەپ ۋايىم جەپ.
-سادىق، مالىك سەنى ىزدەپ كەتىپ ەدى،-
سۇرداى ول ەكەۋىن كوردىڭ بە، دەپ.
-كورمەدىم، مەن شىققان ەم وتكەن ايدا،
توسىپ جاتتىم سىزدەردى يەن جايدا.
مالدى ماعان ايداتىپ، قالىپ ەدى،
جۇپار،ءسالي كەتتى ەكەن الدە قايدا؟

ءتورت جىگىتپەن قوي،سىيىر،جىلقىنى ايداپ،
كوك وزەندە جاتىرمىز بيە بايلاپ.
قام جەمەڭدەر، جەتەرلىك دۇنيە بار،
ءىس ەتەلىك جالعىز-اق تۇبىن ويلاپ.

ءبىر نۇرىم دەپ، ءبىر قۇداي سەندى جۇپار،
سەنگەنى ءۇشىن بار مالىن بەردى جۇپار.
سادىق، مالىك نە قىلىپ كەلەر ەكەن،
بىزگە كەرەك ىزدەۋگە ەندى جۇپار.

مال دەگەن سوڭ قۋاندى نۇرىم شالىم،
-قۇدايعا ءجون ءارىبىم، مۇنىڭ جانىم.
مالعا جەتىپ ءبىر ءجونىن قىلارمىز،- دەپ،
قىلماڭ قاعىپ جونەلدى بۇرىن شالىم.

مال ۇستىنە ءبىر قونىپ كەلدى جەتىپ،
مالدى كورىپ قۇدايعا شۇكىر ەتىپ.
قىمىز ءىشىپ، دەم الىپ، قويىن سويىپ،
ەكى قوسقا جينالدى دۇرىلدەتىپ.

ەستەن شىقتى توينىپ، كورگەندەرى،
مال-مۇلىكتى قالماققا بەرگەندەرى.
كۇزگە شەيىن ەل توقتاپ تۇرماق بولدى،
ارىپ – اشىپ دەم الىپ كەلگەندەرى.

ءبىر كۇن كەشكە ارىپكە سابىر كەلدى،
اس پەنەن مال بۇل جەردەن تابىلدى ەندى.
جاتامىز با ىزدەمەي تويىپ ءماز بوپ،
جۇپار، ءسالي اداسقان باۋىردى ەندى.

ءارىپ ايتتى: -جارايدى سابىر مۇنىڭ،
نە دەيدى ەكەن ايتالىق، اكەڭ نۇرىم.
جۇپاردىڭ قىلىپ كەتكەن جاقسىلىعى،
ۇمىتپاسپىن، ولسەمدە جەتپەس قۇنىم.

ءجون ايتالىق دەدى دە كەلدى شالعا،
-جاتامىز با ءماز بولىپ ولجا مالعا.
مال يەسىن جوقتاماي تاستايمىز با،
جەتىم-جەسىر جولقتى قانداي حالعا.
مالىمەنەن بار جىگىت مۇندا كەتسە،
سادىق، مالىك جاقسى عوي تۋرا جەتسە.
ولار تاپپاي، قاراسار ادامى جوق،
كىمگە وبالى جىلاۋمەن ءومىرى وتسە.

مالىن الىپ ۇمىتساق ول نەگە سەپ،
سابى بالا سونى ايتىپ مۇڭايدى كوپ.
شال رۇقسات بەرمەدى اشۋلانىپ:
-بىردەن-بىردەن جوعالىپ كەتەسىڭ دەپ.

- اسىقتىڭدار نەگە ونشا ايعا تولماي،
ەل جايلانىپ ءبىر جەرگە ابدەن قونباي.
ەشقايسىنىڭ شىقپايسىڭ ەندى سىرتقا،
سادىق پەنەن مالىكتەن حابار بولماي.

بىرنەشە كۇن سونىمەن تاعى دا ءوتتى،
ءارىپ تاۋعا زەرىگىپ اڭعا كەتتى.
تاستان ۇشىپ، مەرتىگىپ قۇيمىشاعى،
اتقا وبەكتەپ اۋىلىنا ارەڭ جەتتى.

…………………………………….

سالي، سادىق، سابىردىڭ جوقتاعانى،
اكەسىنىڭ ىزا قىپ بوقتاعانى..
ەل قۇلاعى ەلۋ-عوي ەستىلدى انىق ،
اعىن كوشىپ قاي جەرگە توقتاعانى .

مەرتىگىپ كەپ قوزعالماي ءارىپ جاتتى.
وسى قايعى سابىرعا جامان باتتى،
بار جابدىعىن بايلانىپ ءبىر كۇن كەشتە،
سابىر بالا اللا دەپ ەرتتەدى اتتى

ءجاي جاتۋعا تابا الماي سابىر تۇراق ،
ازىق الدى جەتەرلىك ۇيدەن قۇراپ.
قارا كەسەك قاي جەرگە توقتاعانىن،
بىلگەندەردەن تۇسپالداپ الدى سۇراپ.

اڭ قارايمىن دەدى دە سۇراعانعا،
ىشكى سىرىن سەزدىرمەي ءبىر ادامعا.
نامازدىگەر شەنىندە اتقا ءمىنىپ،
ءجونىن ايىتپاي جونەلدى ءتىرى ادامعا.

تاۋەكەل دەپ جونەلدى سابىر سالىپ.
تەرىسكەيدى وڭتۇستىك بەتىنە الىپ.
جالعىز سىرىن كەتەردە ارىپكە ايىتقان،
ايتىپ قوي دەپ جوقتاسا سەزىپ قالىپ.

ەلدەن ۇزاپ ءبىر سايعا جاتتى كەلىپ،
المادى نە قاسىنا ادام سەرىك.
تاماقتاندى، تاڭ اتتى، جولعا ءتۇستى.
نە سالساڭدا دەدى اللا وزىڭدە ەرىك.

ساباۋ قامشى، سالىت باسى جالعىز اتپەن،
اسقان باتىر ەدى بۇدا تاپتان.
جولىن اللا وڭعارىپ كەتە بەرسىن،
قابار السا قايتەدى سادىق جاقتان.

قازاننىڭ قارسى ۇشقانداي داۋىلىنا،
ءسانيدىڭ جەتەمىز دەپ اۋىلىنا،
نە كۇن تىنباي جۇرىپ ۇيقى كورمەي،
كەپ جەتتى جەلدى قيا باۋىرىنا.

كەلدى دە كەشكە تامان جاتتى قونىپ.
اشىلدى تۇنىمەنەن بوران بولىپ،
ىزىنەن كوشكەن ەلدىڭ اداسپاستان،
قيادان اسىپ ءتۇستى جولدى شولىپ.

ەل شەتى كورىنەدى ارى اسقاندا،
كەزەڭگە بەسىن بولدى تالاسقاندا.
اش كەزگەن ارىستانداي الا سۇرىپ.
ەلگە كەپ ارالاستى ناماز شامدا،

قاتىڭقى قاباقتارى، اتى جاراۋ.
قىز ءۇشىن سەرگەلدەڭ بوپ قىزىل تاناۋ.
ەسىمنىڭ ءۇيى قايدا دەپ سۇراسا،
ءبىر قاتىن سۋ كوتەرگەن دەدى اناۋ.

ەت جۇرەك توقتامادى ءدىر-ءدىر ەتىپ،
جارىنا جاقىنداسا شىدار نەتىپ .
جارىمدى امان كورسەم دەگەن ويمەن ،
دۇبىرمەن ءۇي جانىنا كەلدى جەتىپ.

كەلەدى ات سارىنى جەردى جارىپ،
تانيدى شىعا كەلىپ قاسىم عارىپ.
-كەپ قالدى، سادىق، مالىك،-دەدى داعى،
جۇپارعا قابار بەردى قايتا بارىپ.

-        نە دەيسىڭ؟- دەپ قايتا ايتىپ ءسوزىن ۇقتى،
-        كەپ قالدى،-دەپ ەسىكتەن باسىن سۇقتى.
ات بايلاپ، بۇلار ءتۇسىپ جاتقان كەزدە،
جۇپاردىڭ ويبايلاعان داۋسى شىقتى.

سادىقتار اڭ-تاڭ بولىپ قالدى شوشىپ،
نە بار دەپ تىڭداي قالدى ءسوزىن توسىپ .
ءسالي جوق، سالىق كەلدى دەگەندى ەستىپ،
ءبارىنىڭ كەتتى كوزدەن جاسى جوسىپ.

جىلاسىپ، سوپايىسىپ  كىردى ۇيگە،
ءتۇستى عوي جۇپار عارىپ اۋىر كۇيگە.
سادىقتى قۇشاقتاپ كەپ بەتتەن ءسۇيىپ،
بوزدادى ساۋلى ىنگەندەي جۇپار بەينە.

كول بولىپ كوزدەن جاسى توگىلگەندە،
ادامنىڭ قابىرعاسى سوگىلگەندە.
اڭ، قۇستا ادام تۇگىل شىدار ەمەس،
زارلانىپ زار داۋىسپەن ەگىلگەندە.

سادىقتى جاس بالاداي باۋىرىنا الىپ،
ىنگەندەي بوتاسى ولگەن موينىن سالىپ.
-جوعالدى ءسالي، ساعي،-دەپ ەدى ول،
قۇشاقتا سادىق كەتتى نەشە تالىپ .

ايتا الماي ءبارى ەڭىرەپ ءسوز قايىرىپ،
ەزىلىپ قالدى بوساپ، قۇر جايلىپ.
بۇلارعا ءمالىك، قاسىم توقتاۋ ايتىپ،
قۇشاقتان سادىقتى الدى زورعا ايرىپ.

جىلادى الدى-الدىنا وكسىك تيماي،
ەزىلىپ كەتتى سادىق بويىن جيماي.
جۇپاردان ەندى شىقپاي تۇرسىن ناعىپ،
قاسىرەت تىنىپ جاتقان ىشكە سيماي.

ءبىر كەزدە سادىق ارەڭ جيدى ەسىن،
ەكى قىز جوق تاعى دا ولگەن ەسىم.
-        سابىرلىق قىل، اپاتاي، مەن كەلدىم!-دەپ،
سادىق ارەڭ توقتاتتى قايىن ەنەسىن.

بەت جۋىپ، جىلاۋ توقتاپ، ەسىن جيىپ،
اتاسىنا دۇعا وقىپ، جاسىن تيىپ.
وت كەتكەندەي ورتەنىپ تۇلا بويى،
وتىردى امالسىزدان ۇيگە سيىپ .

دەم الىپ بىرەر شىنى سۋسىن ءىشتى،
جىلاسىپ از، تاعى دا سوزگە تۇستى.
جىلاي، بوزداي وتىرىپ ايتىپ ءوتتى،
جۇپار عارىپ باسىنان وتكەن ءىستى.

-وسىنداي الەمەتتەر بولدى،- دەيدى،
تابا المادىق بوراننان جولدى دەيدى.
ءسالي، ساعي اداسىپ كەتكەنىنە،
ءدال بۇگىن جيرما كۇن تولدى دەيدى.

-ءۇمىتىم، – امان- ەسەن تاۋدان وتسە،
بوراننان اجىراسپاي شىعىىپ كەتسە.
كيىم، شاتىر ، ازىق مول تۇيەگە ارىتقان،
سونىمەن قاڭعىپ جۇرىپ ەلگە جەتسە.

بىرەۋدەن دەمەپ ەدىم پايدا الايىن،
دەۋشى ەدىم ورىن تاۋىپ جايلانايىن.
ءالى دە سەنى كوردىم ارمانىم جوق ،
كوزىڭنەن كۇنىم سادىق اينالايىن.

جوق ەدى، ءبىر سەنى ويلاپ بىزدە تاعات،
ەكى بالام وسىنداي كەتتى اعات.
اللا ەسىركەپ ءبىر كۇشىك تاعى بەردى،
اتاڭنان قالىپ ەدىم ەكى قابات.

جانى كەتىپ جۇرەكتىڭ شوشىعاندا،
كوزدەن جاسىم كول بولىپ جوسىعاندا.
ەرمەك قىل دەپ قۇدايىم مۇنى بەردى،
شۇكىرلىك قىپ وتىرمىن وسىعاندا.

قايعى كورگەن مەن بولدىم ەلدەن ەرەك،
ايىتپ-ايتپاي سادىق جان نەگە كەرەك.
قاسىم بارىپ قيانى نەشە ءتىنتىپ،
ءولى-ءتىرى تاپپادى ەشبىر دەرەك.

جالعىز مەن زارلانعانمەن نە تابايىن،
تابالاپ وتىر ءبارى بار ماڭايىم.
مالدى بەرىپ، قىزداردان ايىرىلدى دەپ،
جولاماي دوس پەن باۋىر كەتتى اعايىن.
ورتەنەم قىزدار ەسكە تۇسكەن سايىن،
تۇرمادى سەن كەلگەندە ءسالي دايىن.
كوزىنەن جاس اققانشا ءبارى كۇلدى،
<<ديۋانا>>ايتىپ ەدى ءارىپ جايىن.

ءارىپتەن ەش نارسە اياپ قالعانىم جوق،
ءبىر توقتى كەرەك دەسە العانىم جوق.
ءتىرى كورسەم دەۋشى ەدىم سادىق سەنى،
قۇدايعا بۇگىن السا ارمانىم جوق.

ەندى سادىق سويلەيتىن كەزەك جەتتى،
بارلىق مۇڭىن ەنەسى بايان ەتتى.
شابىلعانىن،ءارىپتىڭ بارماعانىن،
نە كورگەنىن سادىقتا سويلەپ ءوتتى.

-ولمەسە ءارىپ امان تابىلادى،
ول مالدى جالعىز باسى نە قىلادى.
مەن ولمەسەم باعامىن شەشە سەنى،
ەس جيىلىپ ەتەكتە جابىلادى.

ەر جەتكەنشە بالاڭىز قاسىم سەرىك،
قايسى مۇڭدى ايتامىز تۇگەل تەرىپ.
قاسىم، سابىر، مەن بارمىن، مالىكتە بار،
تولەننىڭ بولسىن تاعى باۋى بەرىك.

كەلگەندە كىم كونبەيدى قازاعا انىق،
پايدا جوق بوس جىلاۋدان نازالانىپ.
ولگەن بولسا تابارمىز ءبىر بەلگىسىن،
اۋەلى قيا جولدى تازالالىق.

قيانى ءبىر ارىلتىپ اۋەل الىپ
ىزدەرمىز ءتىرى كەتسە ءىزىن شالىپ .
بار بولسا جەر بەتىندە تابام قويماي،
كوشىرىپ سىزدى الدىمەن جولعا سالىپ.

ولاردى ءتىرى بولسا قويماي تابام،
ءبىر قۇداي جاردەم بەرسىن اتا-بابام.
قاشان تولەن ەر جەتىپ، ەس بىلگەنشە،
قاناتتىعا قاقتىرماي ءوزىم باعام .

كوشىرىپ اۋەل ءسىزدى جولعا سالام،
ونان كەيىن ءساليدىڭ ءىزىن شالام.
سادىقتىڭ جاۋابىنا جۇپار جىلاپ،
-ءومىرىڭ ۇزىن بولسىن،- دەدى،-بالام.

سونى ايتىپ تاماق ءىشىپ جاتتى بارىپ.
قىلايدى ءبىر ۋاقىتتا تاڭدا اعارىپ.
اتتارىن ناماز وقىپ، وتقا قويىپ،
باسىن قۇراپ ءشاي ءىشتى وڭكەي عارىپ .

جولى بار وسى تاۋدىڭ تالاي اسپاق،
قاسىمدى ەرتىپ، جولداسىن مۇندا تاستاپ.
ازىق – تۇلىك جايلاپ اپ ءۇش-تورىت كۇندىك.
قيا جولدى تىنتۋگە كەتتى باستاپ.

دەمالماي وسى تاۋدا ءۇش كۇن شاپتى،
جەر تاستاماي توقىمداي ابدەن قاقتى.
ءتورتىنشى كۇن كەزەڭدە قاراپ جۇرىپ،
تۇيەنىڭ كۇنگەيگە اسقان ءىزىن تاپتى.

ىزىمەنەن قۋالاپ شاتقا تۇسكەن،
سەرگەلدەڭ بولدى جاستار مۇنداي ىسپەن.
ءىزى جاتىر ءوزى جوق ورنىن تاپتى،
سۋ بويىنا وت جاعىپ تاماق ىشكەن.

ازىعى دا تاۋسىلدى جۇرە المادى،
شارشاپ اتقا ءبارى دە مىنە المادى.
شاعىل، تاستاق جاعادان ءىز تابا الماي ،
قالاي بەتتەپ كەتكەنىن بىلە المادى .

ءوستىپ بۇلار سابىلىپ جاھان كەزدى ،
ۇيقى، تاماق، كۇلكىدەن مۇلدەم بەزدى.
جايلانىپ اپ كەلۋگە قايتا كەتتى ،
ءتىرى ەكەنىن ايتەۋىر ابدەن سەزدى .

جاپ- جاقىن جەر اۋىلعا قايتىپ كەلدى ،
ءتىرى ەكەنىن جۇپارعا ايتىپ كەلدى.
اۋناپ- قۋناپ تىنىقسىن دەدى داعى،
اتتارىن سۋتتى دا قويا بەردى.

سابىر جوق سادىق سال دا وسى كۇندە،
كىرپىك قاقپاي شىعادى ۇزاق تۇندە.
ءۇشىنشى كۇن تۇيەگە جۇگىن ارتتى،
كوشە جۇرىپ ىزدەۋگە ءبارى بىرگە.

ءۇش تۇيەگە جەڭىلدەپ ارتتى جۇكتى،
تاستامادى كەرەكتى جۇرتقا تۇكتى.
ءسالي، ساعي وت جاققان جەرگە كەلىپ،
ءىزىن تاۋىپ الۋعا قوسىن ءتىكتى.

قاراماي كۇننىڭ قايتىپ وتكەنىنە،
قانداي قالگە بىلمەدى جەتكەنىنە.
جۇپار، سادىق، مالىكتەر ءجۇر قۋانىپ،
كوز جەتىپ ولمەي ءتىرى كەتكەنىنە.

عاشقتار جار جولىندا جاننان كەشپەك،
دارياعا تاۋەكەل بەلدى شەشپەك.
ءسالي، ساعي جۇرتىندا بۇلار وتىر،
ءىز باسقارىپ العان سوڭ ءبىراق كوشپەك.

ءتىرى بولسا ءۇمىت بار دەگەن تابار،
شوپ جىلدىزىن جەسەدە جانىن باعار.
سادىقتار وسى تاۋدى قاراي بەرسىن،
قايتەدى ءسالي قىزدان الساق قابار.

بەت بۇرىپ شىعىس جاققا سالماپ پا ەدى،
بەل بايلاپ تاۋەكەلگە الماپ پا ەدى.
انادا وسى جەردەن اتتاندىرىپ،
سودان كەيىن جوقتالما قالماپپا ەدى.

بار قىزىق وسى قىزدان تاراپ وتىر،
قايسى قىز مۇنداي ىسكە جاراپ وتىر.
سويلەيىن ءسالي، ساعي نە بولعانىن،
تىڭداۋشىم قۇلاق سالىپ قارادا وتىر.

شىعىسق ءسالي، ساعي كەتە بەرگەن،
قانشا كۇن جىلاۋمەنەن وتە بەرگەن.
كەپ تۇستى ون بەس كۇندە ءبىر شاتانعا،
قولىندا تۇيەسىمەن جەتەلەگەن.

زاڭعار تاۋ، اينالاسى قورعانداي بوپ،
ساليدەن قان قالمادى سورعانداي بوپ.
ەكى جاس ەڭىرەۋمەن قالدى قاتىپ،
سارعايىپ بالدىر قۇراق ورعانداي بوپ.

ويلادى: << ەل تابىلماي تاۋسىلسا ازىق،
اشتان ولمەي قايتەمىز جۇدەپ ازىپ.
دالادا، قارعا – قۇزعىن جەمەي ءتاندى.
كىم قويماق كەبىنگە وراپ ءبىزدى قازىپ.

تاۋسىلماس، تاۋمەنەن تاس، بەلگىسى جوق،
ويلايمىن وتكەن كۇنىم كەلگىسى جوق.>>
تار تۇرمىس تاپتاماسقا شارا بولماس،
بولماسا وزىنشە ەشكىم ولگىسى جوق.

شاتىرىن تىگىپ قويىپ بايلاپ اتتى،
ۇيىقتاپ ، شارشاپ كەلىپ ساعي جاتتى.
ءساليقان شىعىپ الىپ ءبىر جارتاسقا،
شىعاردى ىشكى شەرىن زارلاپ قاتتى.

تۇرمىسىن كىمنىڭ جالعان بۇلدىرمەيدى.
جىلاتىپ كىمدى ءپانني كۇلدىرمەيدى.
قانشالىق قايعىرسا دا قان جۇتسا دا،
جۇدەر دەپ ساعي جانعا بىلدىرمەيدى.

ۇيىقتاتىپ ساعي جاندى سالدى داعى،
جارتاسقا جالعىز شىعىپ باردى داعى.
باتىسقا قاراپ الىپ زارلادى ول،
قولىنا ورامالىن الدى داعى.

اعىلىپ ەندى شىقتى ويدا ءبارى،
ويلاعان ويدىڭ كوبى عاشىق جارى.
تايانىپ ءبىر بۇيىرىن جاعىن سۇيەپ،
بوزداعان مۇڭلى ۇنمەن مىناۋ زارى.

قۇداي- اۋ، وزىڭ جاراتىپ،
نەشە تۇرلى جان قىلدىڭ.
جەر جۇزىنە تاراتىپ،
ادام، حايۋان، اڭ قىلدىڭ.
پايدا الۋعا پاناڭنان،
ءبىر نيەتكەن قام قىلدىم.
اكەم ءولىپ انامنان،
ءتىرى اداسىپ قاڭعىردىم.
قايعىنىڭ بەرىپ اۋىرىن،
جەتە المادىم ارمانعا.
ىزدەيتىن جوق باۋىرىم،
مۇڭلى جوق مەندەي جالعاندا.
لايىقپا ءبىر اللا- اي،
مۇنشا قايعى سالعانعا.
بارامىن كۇيىپ تۇرا الماي،
اداسىپ انام قالعانعا.

ءوزىڭ سولاي ارناساڭ،
ءبىز جەتىمدە شارا جوق.
كۇنى –ءتۇنى زارلاسام،
جازىلاتىن جارا جوق.
سورلى انامدى باعاتىن،
وزىنەن تۋعان بالا جوق.
ىزدەپ ءجۇرىپ تاباتىن،
ءبىز جەتىمدە شاما جوق.

ارتتا قۇيرىق، الدا جال،
ءىنى مەنەن اعاسىز.
ەتەگى قىسقا، ەنى تار،
تونداي بولدىق جاعاسىز.
الدى-ارتىندا تايى جوق ،
اتتاي اقساپ تاعاسىز.
تياناق مەكەن ءجايى جوق،
جان بارما بىزدەي باعاسىز؟!
جان قۇساتىپ جالعاندا،
جاراتىپ-ەڭ باسىندا،
اكەم ءولىپ ارماندا،
ەڭرەتتىڭ جاسىمدا.
كوزدەن جاسىم پارلاتىپ،
ساعي ءجۇر جەتىم قاسىمدا.
قويدىڭ با ءتاڭىر زارلاتىپ،
كوك قيانىڭ تاسىندا.

ءدام بۇيرىپ دالادان،
كول قىلدىم كوزدەن جاسىمدى.
ءتىرى ايرىپ انادان،
قاڭعىرتتىڭ عارىپ باسىمدى.
جازىق دالا قىر مەن وي،
كەزدىردىڭ تاۋ مەن تاسىڭدى.
اپامدى باقسىن سۇيەۋ بوپ،
ەندى امان قوي قاسىمدى.

جان باعارمىز ءبىز قايتىپ،
بولماساڭ يەم ءوزىڭ جار.
ءبىر جاعىنان مۇڭايتىپ،
ءسىڭىلىم ساعي، سرتتان بار.
سىرتتاندا ءتىل جوق، ساعي جاس،
بولىپ تۇر بىزگە زامان تار.
بويىما باتپاي ىشكەن اس.
ەرمەگىم بولدى مۇڭ مەن زار.
ون سەگىز مىڭ الەمدى،
ءوز قولىڭمەن وندىردىڭ.
قارا تۇنەك پالەڭدى،
باسىما سالىپ توندىردىڭ.
جانعان شامداي كوڭىلدى .
ءبىر بورانمەن ءسوندىردىڭ.
زارلاۋمەن الىپ ءومىردى،
زارلاتىپ تاسقا ءتوندىردىڭ.

اكەم ءولدى ءۇمىت جوق،
جولداسى بولسىن يمانى.
شەشەم كەتتى شەرلى-بوپ،
بۇيىرماي دۇنيە جيعانى.
تاپسىردىم اپام اللاعا،
ءبىزدى ساعان قيمادى.
قاسىمىڭ بولسا سول باعار،
امان بولسا ءبىر جانى.

……………………………..

امان- ەسەن بوسانساڭ،
قىلارمىز سوعان قاناعات.
تىرلىكتە ءناسىپ بولسا ەگەر،
جولىعارمىز ءسالامات.
رازى بولسىن كورمەسەڭ.
ۇلكەن – كىشى جاماعات،
جولىققانشا قوش ەندى،
اللاعا ءبارىڭ امانات.

اق ءسۇتىڭدى كەشىڭىز،
مۇڭايىتپا ەكى قىزىڭدى.
وتىرقالماي ەسىمىز،
بىلە الماي دەرەك ءىزىڭدى.
جاقىندادىق ولۋگە،
اقتاي الماي تۇزىڭدى.
قيامەتتە كورۋگە،
جازسىن تاڭىرىم جۇزىڭدى.

اللا قابىل ايلاسىن،
مۇڭلىقپەن قىلعان زارىمدى.
ءباتيما ءپىرىم قايداسىڭ؟
قىسىلدى ءۇنىم تارىلدى.
ابدەن اشىپ بەتىمدى،
كەتىردىڭ جاستاي ارىمدى.
سۇيەسەڭ بىزدەي جەتىمدى،
ءبىر كورسەت عاشىق جارىمدى.
جاردەم تىلەپ وزىڭنەن،
دۇزۋ جولعا كىرەيىن.
قان اعىزىپ كوزمنەن،
موينىما بۇرشاق ىلەيىن.
تارتپاساڭ وڭعا باستىرىپ،
مەن جەتىم نەنى بىلەيىن.
باسقاسىن حاققا تاپسىرىپ.
جالعىز اق تىلەۋ تىلەيىن.

يا جاراتقان تاڭىرىم،
سەن جاراتتىڭ الەمدى.
جەتپەيمە كۇشتى ءامىرىڭ،
تارتساڭشى مەنەن پالەڭدى.
جەتكىزسەڭشى جەلىڭمەن،
عاشىعىما سالەمدى.
ءتىرى اداسىپ ەلىمنەن،
ۇمىتپەن ءۇزدىڭ دامەمدى.
جەتىمدەرگە دەم بەرگەن،
ۇلىق اللا يەمسىڭ.
ءبىز بىر جەتىم سەندەلگەن،
كىم كەلىپ باستى سۇيەسىن.
ءوزىم-اق تاۋىپ الار-ەم،
بىلدىرسەڭ جولدىڭ جۇيەسىن.
جولىڭا ايتىپ شالار-ەم،
ساعيدىڭ جالعىز تۇيەسىن.

اتامىز ادام پايعامبار،
حاۋانادان بولىنگەن.
قامىقپعان قاي جان بار،
ارمانسىز بولىپ ولىنگەن.
كوز جاستارى جوسىلىپ،
تىلەگى اقىر بەرىلگەن.
اماندىقپەن قوسىلىپ،
كەرەمەتىڭ كورىنگەن.

ادام اتا حاۋانىڭ،
قىزمەتىنە ءبىزدى قوسى.
دەرتكە شيپا داۋانىڭ،
ءبىرىن بەرىپ قىلىپ قوش.
ءبىر جارىلتىپ جۇرەكتى،
جاماندىقتىڭ جولىن توس.
زارلىقپەن قىلعان تىلەكتى ،
تاستاما يەم بەكەر بوس.

نۇرمۇحاممەت سارۋار،
ەكى الەمنىڭ شىراعى.
قىزمەتىندە پارۋار،
جەتىمىڭ زارلاپ جىلادى.
قاديشانىڭ اتى ءۇشىن،
جاردەم ءۇمىت قىلادى.
ءپاتيما ءپىرىم اقى ءۇشىن،
ەڭىرەپ مەدەت سۇرادى.
جاراتقان يەم بولماسا،
جەر جاھان قايتىپ تۇرادى .

ءراسۇل اللا، جاردەم بەر،
بىزدە سەنىڭ ۇمبەتىڭ .
تاس باسىندا قول جايىپ،
تۇر زارلانىپ ءبىر جەتىم.
جاقسىلىقتىڭ كورسەتشى ،
ۇمبەتىم دەسەڭ ءبىر شەتىن .
جەتىمدەردى ەسىركەۋ،
ەمەسپە ەدى مىندەتىڭ .

كوزىمدە جاس، كوڭىل عام،
اعىپ وتىر ماڭداي تەر.
وسىندايدا ءبىر قولدا،
ەرلەردىڭ ءپىرى عالي شەر.
مۇنداي زارلى كۇندەردە ،
جۇرگەندە تۇنەك تۇندەردە،
ءتورىت مۇرسالاپ پەرىشتە.
ءتورىت شاھار جار قولداي گور.
ەش نارسە جوق قولداساڭ،
سەندەر سەبەپ بولماساڭ،
الدىم تۇيىق، ارتىم جار،
مەكەنىم بولار قانداي جەر.
جەتى پىرگە قول بەرگەن،
ەركە قىپ اللا جول بەرگەن
باباعۇمار، شاشتى ازەز،
جالىندىم تاقسىر جاردەم بەر.

جول تابا الماي بوراننان،
اداسىپ شىعىپ كەتىپ ەم.
جاسمدا سالىپ بۇل كۇيگە،
تاعىدىر-اۋ ساعان نە ەتىپ ەم؟
جاراما جارا جامالىپ،
وتىرمىن تاسقا قامالىپ.
جىلاي-زارلاي نەشە كۇن،
تالاي تاۋدان ءوتىپ ەم،
جەڭدىڭ بە قايعى يىقتاپ،
جارتاسقا قالدىم تۇيىقتاپ.
اۋليەلەر جاردەم بەر،
اشىققا شىعار بەتى كەڭ.
قاسەيىن مەن قۇسايىن،
دەم بەرسەڭ قۇستاي ۇشايىن.
زەينەلعابيدەن قولداي كور،
سەندە مەندەي جەتىم ەڭ.

شىعارايىن جىلاۋمەن،
ىشىمدەگى كىرىمدى.
ءبىر-اق جولدا دۇنيە – اي،
جەتىمدىگىم ءبىلىندى.
قاسىرەتتىڭ نوقتاسى،
باسىما كەپ ءىلىندى.
زارلاپ جاتىپ ولەيىن،
تارتقانشا تاعدىر ءتىلىمدى.
قايتىپ سارقىپ تۇگەتەم،
جۇرەككە تولعان ءىرىڭدى.
سابىر مەن سادىق جالعاندا،
كورەر مە ەكەم ءبىرىڭدى؟
قايىران اپام بىلمەدىم،
ءولىڭ مەنەن ءتىرىڭدى.
باسقا ادامعا بەرمە اللا،
قازىرگى مەنىڭ كۇنىمدى.
اشار كۇنى بارما ەكەن،
باستاعى تۇنەك ءتۇنىڭدى.
قاندى جاس كوزدەن ءتوگىلىپ،
زارلاسام قانشا ەگىلىپ،
كىم ەسكەرىپ، كىم ۇعىپ،
كىم ەستيدى ۇنىمدى؟!

ءلايلى-ماجنۇن قولداي كور،
عاشىقتاردىڭ ءبىر ەدىڭ،
يۇسىپ پەنەن زىليقا،
سەندەردەن جاردەم تىلەدىم.
پاھيرام مەن گۇلاندام،
جاڭا اشىلعان گۇل ەدىڭ.
ءامىر مەنەن ءوزيزا،
عاشىىتىڭ جەتى ءبىرى ەدىڭ.
عارىپ-ءسانام قايداسىڭ،
ميۋا اعاشتىڭ بۇرى ەدىڭ.
پارحاد-شىرىن قولداڭدار،
جالعاننىڭ جاسىل نۇرى ەدىڭ.
تاھىر مەنەن زۇھرا،
دەم بەرمەسەڭ جۇدەدىم .
سەندەر ەسكە الساڭدار،
زارىما قۇلاق سالساڭدار،
ايقاسار مەكەن جالعاندا،
عاشىعىما بىلەگىم.
ەركە بولىپ ەرجەتتىم،
جەتى عاشىق سەنى تەربەتتىم.
قۇرمەتىندە قۋانتىپ،
جارىلار مەكەن جۇرەگىم.
قانشا قايعى كورسەمدە،
جاپاندا جىلاپ ولسەمدە،
جالعىز اللا ءوزىڭسىڭ،
تياناعىم، تىرەگىم …!

قول جايىپ قىبىلاعا قويىپ بەتتى،
بوزداعان مۇڭلى داۋسى كوككە جەتتى.
جارتاسقا جىلاپ، شارشاپ بەتىن سۇيەپ،
تالىقسىپ ، كوزى ءىلىنىپ قالعىپ كەتتى.

كەز بولعان عارىپتارعا وسىنداي حال،
جاماعات مىنا سوزگە قۇلاعىڭ سال.
كوزى ىلىنە الدىنا جەتىپ كەلدى،
اق كويلەك، اق تاياقتى، اق ساقال شال.

بۇل شالدى وڭىندە ەمەس، تۇستە كوردى.
ءساليقان قول قۋسىرىپ سالەم بەردى.
سالەمىن اليكە الىپ اقساقال شال،
قاسىنا تىزەلەسىپ جاقىن كەلدى.

-قايعىردىڭ نەگە سونشا بالام،- دەدى،
قايعىڭدى ىشىڭدەگى الام،- دەدى.
زار داۋسىڭ قۇلاعىمدى كەتتى جارىپ ،
اسىقپا دۇزۋ جولعا سالام دەدى.

بۇل جەرگە بۇگىن قونىپ دەمىڭدى ال،
ءسوزىمدى ۇق قاڭعىپ جۇرگەن دەمە ءبىر شال.
تاڭەرتەڭ وسى جەردەن اتتان داعى،
سولتۇستىك اق جارتاستان ارى اسا سال.

ءبىر جول بار ەكى جارتاس اراسىندا،
تار وزەنگە تۇسەسىڭ باراسىڭ دا.
سىپىرىپ ات تۇيەڭدى قويا بەرىپ،
سول سۋدىڭ قوزعالماي جات جاعاسىندا.

ءوسىپ تۇر گۇلدەر جايناپ قىزىل-جاسىل،
ىلايىق قزىل گۇلگە سەن ءبىر اسىل.
سول جەردە حام ويلاماي جاتا بەرسەڭ،
بولادى مۇراتىڭنىڭ ءبارى حاسىل.

جىلايسىڭ ىزدەرىم جوق جەتىم ەم دەپ،
اداسىپ جەلدى كۇنى كەتىپ ەم دەپ.
ىزدەۋشىڭ الدى ارتىڭدا قابىنداپ ءجۇر،
جۇدەمە ەندى بەكەر وكىنەم دەپ.

كۇڭىرەنىتتىڭ مۇڭلى ۇنىڭمەن جاننىڭ ءبارىن،
كەلەدى كەشىكپەيدى عاشىق جارىڭ.
سەن شاقىرعان ارۋاقتار ءبارى جار بوپ،
قابىلداندى عارىبىم قىلعان زارىڭ.

بۇدان سوڭ قىلما بالا قايعى مەن زار،
قاشان بولسا ءبىز ساعان بولامىز جار.
ءبىر اتىڭ شىلبىرىنا ورالىپ تۇر،
مەنىڭ اتىم شاشتى ازەز، تەز تۇرىپ بار.

اللا دەپ ءسالي سوندا كوزىن اشتى،
كورىنبەي عايىپ بولىپ شالدا قاشتى.
بەس مينۋتتاي بولعان جوق ۇيقىسىنا،
اڭ-تاڭ بولدى، ءسالي قىز شايقاپ باستى.

سول كەزدە ناماز شام بوپ كۇندە باتتى.
جۇگىردى كورەيىن دەپ وراۋلى اتتى.
شىن ەكەن ارەڭ زورعا اجىراتتى،
ورالىپ قالعان ەكەن جامان قاتتى.

قۋانىپ، كوڭىل باسىپ، جاسىن ءسۇرتىپ،
وياتتى ساعي جاندى ەپتەپ ءتۇرتىپ.
ءتۇسىن ايتتى قۋانىپ تاماق جەسىپ،
تاڭ اتقانشا وتىردى قاقپاي كىرپىك.

تاڭ دا اتتى جونەلدى ەندى جۇگىن ارتىپ،
اقساقالدى شال ايىتقان تىككە تارتىپ.
جول بار دەپ ادام وندا ويلار ەمەس،
ساسكەدە ارەڭمەنەن جەتتى شالقىپ.

جول ەكەن جۇرەر اڭنىڭ جالعىز اياق،
ايىتقان جەرىن ءدال تاپتى اداسپاي-اق.
ارى اسسا ايىتقانىنداي تار وزەن تۇر،
قۋاندى شىن ەكەن دەپ ەكى ساياق.

تال گۇلدەپ، بۇلبۇل سايراپ، گۇلدەر جايناپ،
شاتتاندى ءسالي سۇلۋ قانى قايناپ.
ات تۇيەنىڭ ءبارىن دە قويا بەرىپ،
ءساي ءىشىپ سۇرقازىنى جاتتى شايناپ.

ولەڭ ايتىپ وتىرىپ ەل جاتقانشا،
نەشە ويانىپ سويلەسىپ تاڭ اتقانشا.
ساعي سىرتتان ۇشەۋى ءبىر توبەدە،
وتىرادى، ات كوزدەپ كۇن باتقانشا.

بۇلارعا شال سوزىمەن شاتتىق ءبىتىپ،
شاشتى ازەزدىڭ ايىتقانىن جاتتى كۇتىپ.
شىن بولدى، الدى كەلدى ايىتقانى دەپ،
جىلاۋ- سىقتاۋ، قايعىنى كەتتى ۇمىتىپ.

بۇل جەردە سونىمەنەن ءبىر جۇما ءوتتى،
كەيدە ايتادى <<شال ءسوزى قايدا كەتتى؟ >>.
ءبىر كۇنى سول توبەدەن كەشكە جۋىق،
سىرتتانى تاۋعا قاراپ ارىس-ۇرىس ەتتى.

كوك قىرقا، كولدەنەڭ تاۋ، قالىڭ بادا،
جان جۇرىپ بولار ەمەس جالعىز قادا.
ءيت ۇرگەن جاققا كوزىن سالسا قىزدار،
كەلەدى جال باسىندا ءبىر اتتى ادام.

جابدىعى جارقىلدايدى جال باسىندا،
ءيت كوردى، بۇلار كورمەي العاشىندا.
ءساليقان ساعيجانمەن وتىر قاراپ،
تىك تۇسكەن وسى جالدىڭ جالعاسىندا.

جان ەمەس نە قىلسا دا كوڭىلى ءبۇتىن،
ءساليقان ساعي جانعا دەدى كۇتىن،
جالىت ەتىپ يتتىڭ داۋسىن ول دا ەستىدى.
باسىندا كەلەدى ەكەن كورىپ تۇتىن.

قارۋىن ءسالي قىزدا قولىنا الىپ،
تالماي قاراي- قاراي كوزى تالدى.
الىستان ىزدەۋشىلەر بايقاسىن دەپ،
وت ورتەپ قويىپ ەدى ءتۇتىن سالىپ.

ەرەكشە كيىمدەرى بەينە جىگىت،
ءبىر قورقىنىش، ءبىر تۇرىپ كىرەدى ءۇمىت.
ول بۇلاردى كورگەن جوق، ءتۇتىن كورىپ،
ەڭىستەپ كەلە جاتىر كوزىن تگىپ.

قاتە جوق ءيىت دىبىسىن بىلىسىندە،
ءبىر حيكىمەت بار سىندى جۇرىسىندە.
بۇلاردى تىكتەپ قاراپ ولدا كوردى.
سىرتتاننىڭ ەندى ەكىنشى ۇرىسىندە.

كوردى دە قارسى سالدى تايسانبادى،
جاۋ كورگەندەي كۇتىنىپ جاسانبادى.
ەكى قىز ءبىر قۋانىپ، ءبىر قۋارىپ،
اياعىن  جالعىز قادام باسا المادى.

قاسىنا قىلسادا كەلدى جەتىپ،
الىستان سالەمدەستى جاۋاپ ەتىپ.
-ءجونىڭدى ايت، قايدان كەلدىڭ، كىم بولاسىڭ؟-
دەپ ءسالي ءسوز سويلەدى ساسىپ كەتىپ.

اسىقپاي جاقىن كەلىپ اتتان ءتۇستى،
ءسالي سەرگەك، ساعيدىڭ زارەسى ۇشتى.
-مىرزالار ءسوز سۇراساڭ ايتايىن، -دەپ ،
ساسپادى، كورىنەدى دۇمى كۇشتى.

……………………………………

 

 









بالا ەكەن جاپ-جاس قانا جالعىز ءوزى،
جارقىلداپ جاقۇت تاستاي ەكى كوزى.
قاڭتارىپ اتىن قويىپ ،ءبوركىن الىپ،
بالانىڭ سوندا مىناۋ ايىتقان ءسوزى:

-ماتايمىن ارعى زاتىم، دەدى،-نايمان،
شىعىپ ەم قىسىلتاياڭ ءبىر جاعدايدان.
مال ەمەس ادام جوعىن ىزدەپ ءجۇرمىن،
اسىنىپ سول تۋرالى ساۋىت-سايمان.

سىزدەرگە مەن ايتايىن تۇگەل ءجايدى،
جۇرەكتى سىزداتىپ تۇر اۋىر قايعى.
ارعىندا قارا كەسەك ەسىم دەگەن،
بار ەدى قۇدا تۇسكەن اعام قايىنى.

ءوزى ىزدەپ كەتىپ ەدى اعام بۇرىن،
بارعانجوق ەسىك كورىپ بۇرىن ۇرىن.
سۇراساڭ اعام اتى سادىق ەدى،
ۇعىنساڭ مەن سابىرمىن اكەم نۇرىم.

دەگەندە-اق جىلاپ ۇشتى ەكى بالا،
ۇزىلىپ سابىر ءسوزى قالدى شالا.
-جانىم سابىر، جۇرسىڭ بە سالەمەت؟-دەپ،
كەلدى دە قۇشاقتادى ويباي سالا.

كەلدىڭبە امان سابىر جان؟
ىزدەگەن جەڭگەڭ مەن ەدىم.
ۇركىندى كوشتەن اداسىپ،
وسى جاققا كەپ ەدىم.
ەرەكشە كيىم كيىنىپ،
جاراتقانعا سيىنىپ،
سەندەردى ىزدەپ تابا الماي،
كورسەتسە قۇداي دەپ ەدىم.
بارماعان جەرىم قالعان جوق،
بۇگىن ولسەم ارمان جوق.
رازىمىن جاراتقان،
ارۋاقتار قولداپ جەبەدىڭ.
وسى ايدىڭ تۋرا ۇشىندە،
شاشتى ازيز ايىتقان تۇسىمدە،
ءسوزدەرىندە قاتە جوق،
سونداي بولماق دەپ ەدىڭ.

جولداسىم سىرتتان، ساعيلار،
جارتاسپەنەن جاڭعىرىق.
جۇردىم تاۋدا زار كۇيمەن،
ىشىمدى وتتاي جاندىرىپ.
تاياپ قالدى ءبىر ايعا،
كۇندە زارلاپ قۇدايعا،
ىشپەدىم سۋسىن قاندىرىپ.
كورەسىڭ دەپ جارىڭدى،
قوسامىن دەپ ءبارىڭدى،
شاشتى ازيزكىرىپ تۇسىمە،
كەتىپ ەدى-اۋ ناندىرىپ.
وسىنداي كۇندەر باسىندا،
قايدا بارسام قاسىمدا،
قۇداشاڭ مىناۋ ساعي جان،
سەرىك بوپ جۇرگەن قاڭعىرىپ.

ساليقان سىردى قوزعادى،
ارتىق ايتىپ سوزبادى.
ساعيدا تۇر ەڭىرەپ،
توقتاماي سابىر بوزدادى.

وپاسى جوق دۇنيە،
كىمدى ارمانسىز قىلادى؟
بۇل دۇنيەگە كىم يە،
تالايلار ءوستىپ قۇلادى.
تالاي شەرلى مۇڭلىلار،
كوزىنىڭ جاسىن بۇلادى.
دۇنيەگە بولماس كىم قۇمار،
اقىرى ءولىپ تىنادى.
توقتاتالىق زارلىعىن،
قايتەمىز ايتىپ بارلىعىن.
تۇگەل ايىتساق بارلىعىن،
جارىم كۇن ازدىق قىلادى.

ءبىر كەزدە سابىر توقتاپ كوزىن اشتى،
اقىل ايتىپ ءسانيدىڭ كوڭىلىن باستى.
امانداسىپ حالدارىن ءجاي ايتىسىپ،
كەيدە بوساپ ەگىلتىپ كوزدەن جاستى.

قىز ايتىپ شەشەسىنىڭ قالعاندارىن،
سابىر ايتىپ ءارىپتىڭ بارعاندارىن.
ەكى جاعى قالدىرماي باستان اياق.
تاۋىستى ىشىندەگى ارماندارىن.

شاتىرعا كەپ ءىشىسىپ تاماقتارىن،
كۇلىپ اشىپ جادىراپ قاباقتارىن،
شال ءسوزىن بىرنەشە كۇن كۇتپەك بولدى،
الۋعا تىنىقتىرىپ تاعاتتارىن.

تاڭ اتسا تاماق ءىشىپ سۋ جاعالاپ،
قالىڭ توعاي ىشىندە جۇردى ارالاپ.
ءبىر كۇنى بەسىن مەزگىل بولعانىندا،
تاۋ جاققا ءۇردى سىرتتان ءبىر قاراپ اپ،

شىعادى ات سارىنى تاۋدا ساتىر،
وزدەرى وزەندە جۇر قىردا شاتىر.
شىعا كەپ قاراسا كوك قاباققا،
بەس ادام كوش-موشىمەن كەلە جاتىر.

الدىنان اتقا ءمىنىپ سابىر شاپتى،
تاڭىرقاپ ولار قاراپ تۇرا قاپتى.
باياعى سادىق، جۇپار جولداسىمەن،
كورىسىپ ءبىرىن-ءبىرى امان تاپتى.

ايتىسىپ كورگەندەرىن ءبىرى قويماي،
ءبىرى تىڭداپ، ءبىرى ايىتسا سوزگە تويماي.
ءسالي، ساعي، قابارىن ەستىگەن سوڭ،
سورلى جۇپار توقتاماي سالدى ويباي.

قىزدار ۇشتى جۇپاردىڭ داۋسىن تانىپ،
ۋ شۋ بولىپ تابىستى ايعاي سالىپ.
ەگىلىپ مۇندا جىلاپ جۇرمەگەن جوق،
ەس جيدى مۇڭلى جۇپار نەشە تالىپ.

سادىق، ءسالي قولداسىپ كورىسىپ تۇر،
جىلاۋمەن ىشكى مۇڭدى تەرىسىپ تۇر.
قويداي شۋلاپ، قوزىداي ماڭىراستى،
نە قىلسادا جاراسىپ كەلىسىپ تۇر.
جىلاسىپ ەسىن جيىپ ماۋقىن باسىپ،
كوڭىلدەر كوتەرىلىپ سۋداي تاسىپ.
ءسالي، ساعي، تولەندى ورتاعا الىپ.
ەڭىرەپ كەزەك سۇيىپ بەتىن اشىپ.

شىققانداي بولدى ايى قارا بۇلتتان،
اداسقان وڭكەي مۇڭلى ەلمەن جۇرتتان.
ورالىپ ءار بىرىنىڭ اياعىنا،
قىڭسىلاپ جىلاتتى ەلدى مۇڭلى سىرتتان.

اشىلىپ قارا تۇنەك باستان مۇنار،
شاتىرعا جاياۋ شۋاپ كەلدى بۇلار.
ءبىرى ايتىپ، ءبىرى جىلاپ كورگەندەرىن،
جالىن بوپ شىعىپ جاتىر ىشتەن قۇمار.

جۇرەكتەر تۋلاپ، جۇلقىپ اسپانعا ۇشتى،
جالعاندا عاشىقتىقتىڭ وتى كۇشتى.
ءارىپپەن مال بارعانىن سابىر ايتىپ،
ورنىنا كوڭىلدەرى تاعى تۇستى.

تاۋسىلماس ارماندارى جاتىر تولىپ.
جازۋعا شامام جەتپەس ونى تولىق.
ەكىدەن بىردەن كەلگەن بەيشارالار،
باس قوستى تولەندى مەن توعىز بولىپ.

جىلاسپاي تۇرا السىنبا سۋداي اقپاي،
نە كورگەن ءبىر-بىرىنە مۇڭىن شاشپاي.
مۇڭداسىپ، تاماقتارىن ىشە وتىرىپ،
وتكىزدى وسى ءتۇندى كىرپىك قاقپاي.

نە كورمەس ادام باسى جان بوپ تۋىپ،
ءبىرى كەتسە ىزىمەن ءبىرى قۋىپ.
بۇل جەردە بەس- التى كۇن جاتپاق بولدى،
اتتارىن تىنىقتىرىپ، كىرىن جۋىپ.

كەرنەگەن ءىشتى قايعى سولعاننان سوڭ،
كوڭىلدەر راحاتقا تولعاننان سوڭ.
ارالاپ توعاي ءىشىن تاماشا ەتتى،
كۇن ىسىپ ساسكە مەزگىل بولعاننان سوڭ.

ۇيىقتاپ تولەندى مەن جۇپار قالدى.
سادىق ءسالي، ساعيمەن سۋعا باردى.
قالىڭ اعاش – سايالى تال ىشىندە،
جاعالاپ ارى-بەرى ءجۇردى جاردى،

قۇستار سايراپ شەگىرتكە تۇسىپ بيگە،
سالىپ تۇر ءار بىرەۋى ءاربىر كۇيگە،
وتىر دەپ ءبىز بارعانشا ءشاي قايناتىپ،
جىبەردى ساعي جاندى جۇمساپ ۇيگە.

ەكى عاشىق تۇرەگەپ ۇستاستى قول،
كوكشە تال كولەڭكەلى ساياسى مول.
جاستارعا تال شىمىلدىق، شالعىن توسەك،
تومار بار باسقا جاستىق بولمايما ول.

ءسۇيىسىپ تالدىڭ تۇبى كوگال جەردە،
كوك قۇراق كولدەنەڭدەپ بولدى پەردە.
ءسالي قىز بەتىن باسىپ كوزىن ءسۇرتتى،
قيىلىپ ءوزىڭ ءبىل دەپ سادىق ەرگە.

سويلەتپەي قىزدى سادىق سوزبەن تۇساپ.
ايقاسىپ ءبىر-بىرىنە سالدى قۇشاق.
شىققانداي تىڭداعانعا قىزدان دىبىس،
بەينە ءبىر بۇركىت باسقان تۇلكى قۇساپ.

ەرىندەر ءتىل سورىسىپ ەمەرىلگەن،
تەر اعىپ اق يەكتىڭ كەمەرىنەن.
ەكى جاس بويىن جازىپ ازەر الدى،
ءساليدىڭ وكپەلەيمىن دەگەنىمەن.

ءلازات ءجۇر بويعا ارتىق تاراي الماي،
ايتۋعا ارتىق جاۋاپ جاراي الماي،
وتىردى شىنتاقتاسىپ شىمشىلاسىپ.
سادىققا ءسالي بەتتەپ قاراي الماي.

تۇنىق تەر اقشا بەتتى كەتكەن باسىپ،
قالعانداي قىرى سىنىپ وڭى قاشىپ.
ءداريعا-اي بەلگىلى عوي قىزدىڭ سىرى ،
بىزگە ول ايىتپاسامدا انىق اشىق.

قىز وتىر قورعاسىنداي بالقىپ الىپ،
ونشا كوپ ۇزاق سويلەپ تانتىمالىق.
ەسىمە قاي-قايداعىم كەتتى تۇسىپ،
جازباسام تەمەكىمدى تارتىپ الىپ.
قيسىنى ەندى كەتىپ تۇرعان كەزى،
كەتۋ شەك ءىلىپ تۇسىپ قامتىپ الىپ.
اۋەيلىك جاستىقپەنەن وتكەن كۇننىڭ،
مىنەكي نەگە سوقتى ارتى بارىپ.
كوتەرگەن كوردەن باسىن ارۋاق قۇساپ،
وتىرمىز ادام سيىق تارپى قالىپ.
ءبىر كەزدە <<اھ >> ءداريعاي قانداي ەدىم،
بىلەدى ىلەدەگى جالپى حالىق،
بۇل كۇندە دەرتتى جۇرەك تۇر جازىلماي،
ىسىكتىڭ ءوزى قايتسا بارتى قالىپ.
نە كەرەك ماقتان قىلىپ، ەل بىلەدى،
ءوزىمدى ايىتپاسامدا ارتىق الىپ.
كەتپەيىن ءبىردى سويلەپ، بىرگە تۇسىپ،
اياعىن الگى ءسوزدىڭ سارقىمادىق.
ەكى جاس قۇشاقتاسىپ ۇيگە قايتتى،
موينىنا بىلەكتەرىن ارتىپ الىپ.

كوڭىلدەن قايعى- قاتەر، كەتتى حاۋىپ،
بولەندى راحاتقا زامان اۋىپ.
قايتەمىن ەندىگىسىن ايتىپ- ايىتپاي،
وزدەرى جۇرگەن شىعار ەبىن تاۋىپ.

قايعىلى جۇرەكتەردىڭ تاۋىپ ەبىن،
بۇل جەردە بەس- التى كۇن الدى دەمىن.
اتتاندى التىنشى كۇن ەندى اۋىلعا،
قۋماڭدار قىستارتايىق ارتىق كەمىن.

سەرمەگەن تاۋەكەلگە جاستار قولىن،
ايىرعان اقىل كىرىپ وڭ مەن سولىن.
اللا دەپ كۇلىپ ويناپ جۇرىپ كەتتى،
بىلەدى ءوزى كەلگەن سابىر جولىن.

توقتاماي، سابىر باستاپ ءجۇرىپ كەتتى،
نەشە تاۋ، نەشە قىرقا، سايدان ءوتتى.
شاتتىقپەن سايران ەتىپ كۇلىپ-ويناپ،
سالەمەت ەل شەتىنە كەلىپ جەتتى.

اۋىلعا قالعان كەزدە ءبىراز جەرى،
شاقىردى ات قوسشىسىن سادىق سەرى.
قۋانتىپ قابار ايتىپ شۇيىنشى الىپ.
بۇرىن بار دەدى اۋىلعا بىزدەن گورى.

بۇلارعا ەلدىڭ شەتى كورىندى ەندى،
ات قوسشى وزە شاۋىپ ءبولىندى ەندى.
اۋىلعا شۇيىنشىلەپ ءتۇستى بارىپ،
سالەمەت اكەلدىك دەپ كەلىندى ەندى.

شۋلاسىپ، جىلاپ- سىقتاپ، ۇستاپ اتىن،
كەپ قالدى سادىقتار دا تاياپ جاقىن.
اتتى- جاياۋ دەمەستەن ءبىرى قالماي،
ەستىگەن شىقتى الدىنان قىزبەن قاتىن.

ءمارجىم، نۇرىم ەگىلىپ <<ديۋانا>>ءارىپ،
بىرەۋ جىلاپ بىرەۋلەر ەستەن تانىپ.
قاتىن- قىز جاياۋلاتىپ كەلدىندى الدى،
باسقاسى ءتۇستى اۋىلعا تۋرا بارىپ.

قۋانىپ ويدان- قىردان جينالدى ەل،
ەسەپسىز ەتتەر پىسىپ، قىمىزى كول .
باس-اياعى تۇپ- تۇگەل باسىن قوسىپ،
اڭساپ جۇرگەن بارىنەن باسىلدى ءشول.

توي قىلدى نەشە كۇندەي جۇرتىن جيىپ،
ەت جەگىزىپ، شايمەنەن قىمىز قۇيىپ.
ساعيدى ايىتقانىنداي ارىپكە ارناپ،
سادىق پەن ءساليقانعا نەكە قيىپ.

ويناتتى نەشە كۇندەي قالىڭ ەلدى،
بۇل تويعا تولەگەتاي تۇگەل كەلدى.
بوز بالا، مەيمان كۇتكەن قىز- كەلىنشەك،
اۋىلدىڭ اراسىندا اتتاي جەلدى.
ات شاۋىپ، كوكپار تارتىپ، بالۋان تۇسىپ،
شاڭداتتى نەشە كۇندەي اسقار بەلدى.

ءانشىل ۇل، اسەم قىزدىڭ ءبارى سوندا،
شىعارىپ جۇرگەندە كوپ ىشكى شەردى.
بوس بەلبەۋ، قيسىق وكشە، قىلجىڭدار ءجۇر،
اعىزىپ بوس قينالىپ قارا تەردى.
دۇنيەنىڭ از كۇن زارىن تارتقان جاستار،
مىنەكي راحاتىن اقىر كوردى.
بىر كۇندە ءۇمىت ۇزگەن تىرشىلىكتەن،
جۇپاردىڭ ءجۇرىسىن كور بۇگىن ەندى.
ارتىن كۇت دەپ ايىتقانى قاسىمنىڭ كەپ،
تىلەۋىن باستان-اياق قۇداي بەردى.
تۇگى جوق، تۇبى تۇگىل دەگەن جۇپار،
شىرىت تۇكىرىپ، قاسىن كەردى.
ءۇمىتسىز شايتان بولسىن دەگەن اللا،
جىگىتتەر ۇمىتپاڭدار وسى جەردى.

ەل تارقاپ جايلاۋىنا شىقتى كوشىپ،
ەرجەتىپ قاتىن الدى تولەندىءوسىپ.
ۇيلەنىپ مالدى – باستى، وركەندى بوپ،
وسىنداي داۋرەن سۇردى كۇندەر كەشىپ .

بۇل ءسوزدىڭ بولعانى شىن باسىنداعى،
ءسوزى ەكەن ابدەن ۇققان جاسىنداعى.
ءدورتۋىل قامي ايتىپ بەرىپ ەدى،
مانكەيدىڭ التاي كەرەي قاسىنداعى.

ءجۇرىپتى ۇمىتىلماي مۇلدە ەسىندە،
مەن بولسام قالماس ەدى بىردە ەسىمدە.
مىڭ توعىز ءجۇز قىرىق بەس ساناسىندا،
ءۇرىمجىنىڭ ەكىنشى تۇرمەسىندە.

وسىنى ءبىر تۇن سويلەپ ءوتىپ ەدى،
اڭگىمەسى ءبىر تاڭعا جەتىپ ەدى.
وسىلاردىڭ قالماسىن اتى ءوشىپ،
ولەڭ قىلىپ اۋدار دەپ كەتىپ ەدى.

جالعاننان ەكى عاشىق سولاي ءوتتى،
ولگەنشە مۇراتنا جەتىپ كەتتى.
وسىلاي اقىندارىڭ، ايىپ ەتپە،
ساليقان-سادىق جىرىن تامام ەتتى.

1945-جىلى ، ءۇرىمجى تۇرمەسى .



评论ىزدەلۋدە......
جوبا تۋرالى | ۋيچات تەكشە | بايلانىس ورناتۋ | ەرەجە - تۇزىم | لەبىز |

توراپتىڭ بارلىق ۇقىعى جۇڭگو قازاق باسپا ءسوز سايتىنا ءتان!

copyright 2018 京ICP备14027709号-2